Hirarrakin da Kake Ta Guje Musu

Ka riga ka san wace ce. Ra'ayin da kake bin wani bashinsa amma kake ta laushe shi har ya zama babu komai. Iyakar da ka yi niyyar sanyawa tun makonni uku da suka wuce. Abin da abokinka ya faɗa wanda bai zauna daidai ba, wanda kake ta ɗauke da shi tun daga lokacin kana murmushi kamar babu wata matsala. Yana zaune a ƙurewar hankalinka yana ɗan cinye maka ƙarfi kowace rana, kuma kana ta gaya wa kanka za ka warware shi lokacin da lokaci ya fi dacewa.

Lokaci ba ya taɓa zama mafi dacewa. Wannan shi ne abu na farko da ya kamata mu yi gaskiya a kai. Ba ma guje wa waɗannan hirarraki don lokaci bai dace ba. Muna guje musu ne domin suna da wahala a jiki, kuma guje wa yana ba da jin sauƙi. Hakika sauƙi ne, na ɗan lokaci. Sannan abin da ba ka faɗa ba ya ci gaba da kashe maka ƙarfi a shiru.

Ba ka zama baƙon abu ba don yin haka. A wani bincike da aka yi ambatonsa sosai kan ma'aikata, kusan kashi saba'in cikin ɗari sun ce sukan guji hirarraki game da yanayin da suke fuskanta a wurin aiki da gaske, wato batutuwan aikin da suke gudanarwa, saɓani, da yadda al'amura suke a haƙiƙa. Bakwai cikin goma. Don haka idan kana ta shirya wata hira a wanka har wata guda ba tare da ka taɓa yin ta ba, ba ka da rauni ko jin tsoron rikici ta wata hanya ta musamman. Kai mutum ne, kana yin abin da ya saba mutane suna yi.

Abin da guje wa yake kārewa da gaske

Yana taimakawa ka san abin da ƙwaƙwalwarka take ganin tana yi lokacin da take kau da kai daga hira mai wuya. Tana ƙoƙarin kāre ka daga wata barazana. Ga ɓangaren ka da ke sa ido kan haɗari, tunkarar wani wanda ra'ayinsa yake da muhimmanci a gare ka tana kama da abin da yake da haɗari da gaske. Ƙi. Rikici. Yiwuwar a ɗauke ka a matsayin mai wahala, ko mai kuskure, ko marar kirki. Jikinka yana ba da amsa ga hakan yadda yake yi ga kowace barazana, da ɗan hauhawar damuwa da kuma ja mai ƙarfi na sa rashin jin daɗin ya tsaya. Hanya mafi sauri ta sa ya tsaya ita ce rashin yin hirar.

Don haka ba ka yin ta. Kuma a ɗan gajeren lokaci, kana jin daɗi. Wannan ita ce tarko. Guje wa yana da lada daidai domin yana aiki, nan take, kowane lokaci. Sauƙin yana horar da kai ka sāke yin sa.

Abin da sauƙin yake ɓoyewa shi ne lissafin biya mai jinkiri da ke zuwa. Ƙiyayyar da take taruwa yayin da ba ka ce komai. Ƙaramar matsalar da take da saurin gyara a mako na farko, wadda yanzu ta tsananta ta zama al'ada. Yadda abubuwan da ba a faɗa suke zubowa a gefe duk da haka, cikin sauƙin murya mai tsauri, cikin janyewa, cikin labarin da kake ba wa kanka game da ɗayan wanda yake ta ƙara muni ba tare da ra'ayinsa ba. Masu bincike da ke nazarin wuraren aiki sun sanya lambobi kan wannan a matakin ƙungiya, wato ɓatar lokaci, ɓatar amana, ɓatar aiki. Amma ba ka buƙatar bincike ka ji shi. Kana jin sa duk lokacin da ka wuce gaban abin da ba ka faɗa ba.

Labarin da ke kanka ya fi haƙiƙanin lamarin muni

Ga wani abu da kusan kowa ke kuskurewa, kuma fahimtar sa daidai tana canja abubuwa da yawa. Hira da kake jin tsoronta kusan ba ta taɓa zama mummuna kamar wadda kake ta yi kai kaɗai a tunaninka ba.

A cikin kanka, ka rubuta mafi munin sigar. Suna kāre kansu. Suna kuka, ko suna nuna sanyin hali. Yana ta ƙaruwa. Dangantakar ta lalace. Ka kunna wannan kaset ɗin sau da yawa har ya fara jin kamar hasashe maimakon tsoro. Amma kai ke rubuta ɓangarorin biyu. Ka mayar da ɗayan a matsayin mai rauni sosai, ko mai gāba sosai, fiye da yadda za a iya tsammani su kasance, kuma ba ka ba kanka wata magana mai kyau ba.

Haƙiƙanin lamarin galibi ya fi ƙanƙanta kuma ya fi sauƙin sarrafawa fiye da hakan. Sau da yawa ɗayan yana jin sauƙi cewa a ƙarshe wani ya ambaci abin. Wani lokaci sun riga sun sani. Wani lokaci suna ɗauke da ainihin wannan tashin hankali da ba a faɗa, kuma suna tsoro kamar ka na kawo shi. Kana shiga a shirye don faɗa amma sai ka tarar, sau da yawa, mutane biyu waɗanda dukansu suke son wannan ya zama lafiya.

Wannan ba ya sa ta zama mai sauƙi ba. Yana sa ta yiwu, wanda ya bambanta kuma ya fi amfani.

Dalilin da ya sa mutanen da suke yin wannan da kyau ba marasa tsoro ba ne

Yana da sauƙin tunanin cewa abokin aiki da ke iya ba da ra'ayi bayyananne, kai tsaye kawai ba ya jin tsoron da kake ji. Galibi ba haka ba ne. Sun dai koyi cewa yin hira ba ta da tsada kamar jin tsoronta, kuma sun gina ɗabi'u kaɗan da suke cire mafi munin haɗari daga lokacin.

Masaniyar Harvard Amy Edmondson ta ɗauki aikinta gaba ɗaya kan abin da take kira tsaron hankali, wato jin da ake raba shi a cikin ƙungiya cewa za ka iya faɗin albarkacin bakinka, ka amince da kuskure, ko ka tayar da wani abu mai wuya ba tare da an hukunta ka ko an wulaƙanta ka a kansa ba. Wani abu da take kula da bayyanawa: tsaron hankali ba yana nufin kowa yana cikin kwanciyar hankali ba. Yana nufin mutane suna shirye su kasance cikin rashin jin daɗi tare, domin rashin jin daɗin shi ne inda ainihin ci gaba yake ɓoye. Ƙungiyoyin da suke yin aikinsu mafi kyau ba waɗanda suke guje wa saɓani ba ne. Su ne waɗanda suka sa ya zama mai tsaro sosai har za su iya tunkararsa.

Za ka iya ƙirƙirar ɗan ƙaramin sigar wannan tsaro cikin hira ɗaya, ko da ba kai ne shugaba ba, ko da babu wanda ke ƙarƙashinka. Yadda kake buɗe hirar, yanayin muryar da kake sanyawa, ko ka zo don warwarewa ko don yin nasara, dukan hakan yana gaya wa ɗayan wace irin hira ce wannan za ta zama. Kana da iko kan hakan fiye da kusan kowane abu a cikin musayar.

Tatsuniyar cikakken lokaci

Guje wa da yawa yana ɓoye a bayan wani hujja mai kamar ma'ana: kana jiran lokaci mai dacewa. Akwai gaskiya a ɓoye a nan. Lokaci yana da muhimmanci. Matse wa wani mutum bango minti biyar kafin ya gabatar wa ƙungiyar gudanarwa, ko a daƙiƙar da ya shigo ɗauke da mummunar ranarsa, hanya ce ta sa hira mai wuya ta ƙara wahala. Don haka wasu jiran hikima ce.

Amma yawancin jiran ba haka ba ne. Yawancinsa guje wa ne sanye da riga mai daraja. Gwajin gaskiya mai sauƙi ne. Ka tambayi kanka ko kana jiran lokaci mafi kyau, ko kawai kana jiran wannan ji ya wuce. Idan lokaci mai kyau da gaske ya zo ya wuce sau uku ko huɗu kuma ka bar kowanne ya zamewa, to lokaci ba shi ne matsalar ba tun asali.

Abubuwa kaɗan suna taimakawa da gaske, kuma sun cancanci a shirya su da gangan:

• Zaɓi lokaci mai ɗan sarari kewaye da shi. Ba ƙarshen ranar aiki lokacin da kowa ya gaji ba, ba a matse gaban wa'adi mai tsauri ba. Safiya, ko wani lokaci na natsuwa, yana ba wa hirar inda za ta wuce.
• Zaɓi keɓewa. Abubuwa masu wuya da aka faɗa gaban jama'a suna sa ɗayan ya shiga kāre kai kafin ka wuce jimlarka ta farko. Ƙofa a rufe, ko yawo, ya fi wuri a buɗe.
• Ka riƙe ta kusa da lamarin lokacin da za ka iya. Hira game da wani abu da ya faru jiya ta fi sauƙin sarrafawa fiye da wadda take game da wani abu da ke ta ruɓewa tun bazara. Duk yadda ka daɗe kana jira, haka za ka ƙara buƙatar bayyana dalilin da ya sa ka jira.

Kafin ka buɗe baki

Abubuwa kaɗan da za ka daidaita a kanka tukuna. Waɗannan sun fi kowane rubutaccen jawabi muhimmanci.

• Ka fahimci abin da kake so da gaske. Ba abin da kake son faɗa ba, sai abin da kake son ya zama gaskiya bayan haka. Dangantakar da aka gyara? Ɗabi'ar da ta canja? Kawai a ji ka? Ba za ka iya nufin hira da ba ka nufa ba. Idan burinka kaɗai shi ne ka rage naka matsin lambar, ɗayan zai ji hakan, kuma ba za ta yi kyau ba.
• Ka daidaita jikinka kafin ka daidaita al'amarin. Ba za ka iya yin hira mai kwanciyar hankali daga tsarin jijiya marar kwanciya ba. Kafin ka shiga, ka sassauta numfashinka, musamman fitar da iska. Ka daddaɗe ƙafafunka. Ka sassauta kafaɗunka. Ba kana ƙoƙarin jin komai ba. Kana ƙoƙarin riƙe damar samun naka kyakkyawan hukunci lokacin da lamarin ya yi zafi.
• Ka raba mutumin da matsalar. Abin da ya ɓata maka rai ɗabi'a ce, wani yanayi, wani lokaci na musamman, ba gaba ɗayan mutumin da ke gabanka ba. Ka riƙe wannan layin a cikin kanka kafin ka faɗi kalma, kuma ba za ka yiwu ka shiga da kaifin fushi ba.
• Ka rage girman abin da ka ƙumbura. Ka tunatar da kanka cewa hira ɗaya ta gaskiya ba kasafai take kawo ƙarshen dangantaka mai daraja ta riƙewa ba. Dangantakar da ba za ta iya jurewa hira ɗaya mai kulawa, mai kirki, kai tsaye tuni tana da rauni. Yawancinsu za su iya jure ta, kuma da yawa suna ƙara ƙarfi.

Yadda za ka yi ta da gaske

Burin ba wani cikakken wasan kwaikwayo ba ne. Musaya ce ta gaskiya, ta ɗan adam inda ɗayan yake zama tare da kai. Wani sauƙaƙƙen tsari da yake tsayawa a ƙarƙashin matsin lamba:

1. Nemi hirar, kada ka kai farmaki ba zato. Wani gajeren "Kana da minti goma? Akwai wani abu da nake son mu tattauna" yana barin ku biyu ku iso a shirye. Waɗanda aka kai wa farmaki suna kāre kai. Waɗanda aka gayyata suna shiga tattaunawa.
2. Ka fara da abin da ka gani, ba abin da ka yanke hukunci ba. Ka fara da takamaiman abu, wanda ake iya gani, "Rahoton ya iso kwana biyu bayan wa'adin," ba "A bayyane ba ka damu da wannan ƙungiyar ba." Abubuwan gaskiya suna da wuyar jayayya. Hukunce-hukunce suna gayyatar faɗa.
3. Faɗa ɓangaren mai wuya a fili, sannan ka daina magana. Kada ka binne ma'anar cikin minti biyar na taushi, kuma kada ka ci gaba da magana don cika shirun bayan ka faɗa shi. Ka bar shi ya zauna. Ka ba su sarari su amsa.
4. Ka saurari abin da ya dawo da gaske. Ba gyaɗa kai na ladabi yayin da kake jiran lokacinka ba. Sauraro na gaske, irin wanda za ka iya koyi cewa ka kuskure wani ɓangare. Kusan koyaushe kana yin haka.
5. Ka nufi mataki na gaba, ba wanda ya yi nasara ba. Ba ka can don a tabbatar da cewa kai ne daidai ba. Ka ƙare da wani abu tabbatacce kuma na tarayya, wato abin da zai canja, abin da kowannenku zai yi, lokacin da za ku sāke duba.

Ba za ka yi dukan biyar daidai ba, musamman a farkon lokuta. Wannan ba matsala ba ce. Hira mara fasaha amma ta gaskiya ta fi wadda aka gyara sosai amma ba ka taɓa yin ta ba.

Lokacin da ɗayan bai karɓe ta da kyau ba

Ga ɓangaren da rubutattun jawabai suke tsallakewa. Wani lokaci kana yin komai daidai amma ɗayan ya ci gaba da kāre kai, ko ya ji ciwo, ko ya yi fushi. Suna katsewa. Suna kawo wani abu daga shekaru biyu da suka wuce. Suna hawaye, ko suna yin shiru da sanyin hali. Wannan shi ne ainihin lokacin da tsoronka yake gargaɗe ka a kai, kuma shi ne kuma lokacin da yake tantance yadda gaba ɗayan abin zai ƙare.

Abin da hankali yake ja shi ne ka amsa zafinsu da zafi, ko ka gaggauta janyewa ka janye komai. Duka biyun suna sa ta ƙara muni. Abin da yake aiki shi ne ka tsaya daram yayin da su ba su tsaya ba. Ba kai ke da alhakin sarrafa jinsu ba, amma za ka iya riƙe naka yanayin gaba ɗaya, kuma kasancewar natsuwa tana yaɗuwa a shiru. Ka sassauta. Ka rage muryarka maimakon ka ɗaga ta. Ka bar shiru ya zauna a wurin maimakon ka gaggauta cika shi.

Idan zafin ya haura matakin da wani abu mai amfani zai iya faruwa, an yarda ka dakatar da ita. "Ina iya ganin wannan yana zama da wahala. Bari mu ɗan huta mu ci gaba gobe" ba gazawa ba ce. Hanya ce ta kāre hira mai cancantar gamawa. Hira da aka dakatar da gangan tana cikin yanayi mafi kyau fiye da wadda ta fashe don ku biyu kun tura ta ƙarshe.

Kuma idan sun ɓata rai da gaske, za ka iya riƙe ra'ayinka ka kuma damu da su a lokaci guda. "Har yanzu ina ganin wannan yana da muhimmanci, kuma ba na son wannan ya zama abin da ke raba mu" jimla ce ta gaske da aka yarda ka faɗa a fili. Yawancin mutane, in aka ba su minti guda, za su haɗu da kai a can.

Lokacin da ya fi hira ɗaya girma

Wasu hirarraki suna zaune a wani rukuni na daban, kuma ya cancanci a yi gaskiya kan waɗanne ne. Idan abin da kake guje wa ya shafi tsaronka, cin zarafi, tsangwama, ko wani yanayi da kake da ainihin dalilin tsoro kan aikinka ko lafiyarka, shawarar "kawai ka yi hirar" ba ta isa ba, kuma ba adalci ba ne a jibga hakan duka a kanka. Waɗannan yanayi suna buƙatar goyon baya, manaja da kake amincewa da shi, sashen ma'aikata (HR), wakilin ƙungiyar kwadago, lauya, mai ba da shawara. Neman taimako a can ba guje wa ba ne. Kyakkyawan hukunci ne.

Kuma idan tsoron kansa shi ne matsalar, idan tsoron waɗannan hirarraki ya yi nauyi sosai har yake takura rayuwarka, yana sa ka makale a ayyuka ko dangantakar da ka riga ka zarce, ko yana gudana a matsayin ɗorawar damuwa mai dorewa a baya, wannan ya cancanci a tattauna da masanin kula da hankali. Ba don wani abu ba daidai ba ne da kai ba, sai don ana iya koyon tsoron ta fuskoki biyu. Za a iya rage shi. Ƙwararre zai iya taimaka maka ka yi hakan da sauri fiye da jurewa kai kaɗai da wahala.

Ga yawancin hirarrakin da kake guje wa, duk da haka, hanyar ta fi yadda take kama gajarta. Zaɓi wadda take kashe maka mafi yawa. Ka yanke shawarar abin da kake son ya zama gaskiya a ɗaya ɓangaren ta. Sannan ka nemi minti goma. Sigar naka da a ƙarshe ta faɗi abin tana yawan yin barci mafi kyau fiye da wadda take ta ɗauke da shi.

Madogarai

• Bravely, The Conversation Gap
• Harvard Business Review, What's Worse than a Difficult Conversation? Avoiding One.
• Harvard Business Review, How to Have Difficult Conversations Without Burning Bridges
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety