Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

KE ALAKAʻI IĀ ʻOE IHO · KAMAʻILIO

Ka ʻōlelo ʻana i nā mea paʻakikī me ke aloha

Lele ka hapanui o kākou ma waena o ʻelua koho ʻino: ʻo ka puana koke a hōʻeha i kekahi, a i ʻole ʻo ke ale a ʻae i ke kūʻē e kūkulu. Aia ke ala ʻekolu. Eia pehea e ʻōlelo ai i ka mea ʻoiaʻiʻo a paʻakikī i ke ʻano e hiki ai i kekahi ke lohe maoli.

He kāne me ka pālule ʻaʻahu uliuli a keʻokeʻo e noho ana ma ka ʻaoʻao o kekahi kāne me ka pālule uliuli

Photo by TheStandingDesk on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E kapa i ke ʻano hana, ʻaʻole i ko lākou ʻano kanaka.
  • E ʻōlelo iā ia me ka malū, ʻaʻole loa i mua o nā mea ʻē.
  • E hoʻopau me kekahi nīnau a e hoʻolono.

Aia kekahi ʻōlelo āu i hāpai ai no kekahi manawa. Malia paha no kekahi hoa hana e hāʻule mau ana kāna hana. Malia paha no kekahi hoaaloha e hoʻopau mau ana, a i ʻole kekahi makua e hele i kahi pā, a i ʻole kekahi hoa hana e kamaʻilio luna ana iā ʻoe i kēlā me kēia hālāwai. Ua hoʻomaʻamaʻa ʻoe iā ia i loko o ke kīpapa wai. Ua kākau ʻoe i ka leka a holoi iā ia. A i kēlā me kēia lā ʻaʻole ʻoe e ʻōlelo iā ia, ʻano kaumaha aʻe ka mea, a ʻano paʻakikī aʻe e ʻōlelo me ka oi ʻole.

He mea kūpono e nānā i kēlā kaumaha. ʻAʻole he aloha ka kāohi ʻana i ka ʻoiaʻiʻo, ʻoiai ʻano pēlā ia i ka manawa. Pinepine he kumukūʻai i hoʻopaneʻe ʻia wale nō. ʻAʻole e nalo ka manaʻo hoʻolauna āu i hāʻawi ʻole ai. Hoʻokahe ʻo ia ma ka ʻaoʻao ma ke ʻano he leo ʻoki, he hoʻowahāwahā anu, he moʻolelo āu e haʻi ai i nā kānaka ʻē ma kahi o ke kanaka e hiki maoli ke hoʻoponopono.

No laila ʻaʻole pili kēia i ka ʻōlelo a i ʻole ʻole i nā mea paʻakikī. Ua ʻike mua ʻoe pono ʻoe. Pili ia i ke ʻano e ʻōlelo ai i hiki ai i kekahi ke noho me ʻoe i loko o ka lumi.

Ke kumu e makaʻu ai kākou (a no ke aha he maʻamau ia)

Ke aneane ʻoe e hāʻawi i ka nūhou ʻino i kekahi, ʻaʻole hoʻokaʻawale maoli kou kino i kēlā mai kekahi pōʻino ʻē. Wikiwiki kou puʻuwai. Maloʻo kou waha. Ke mākaukau kekahi ʻāpana o kou lolo no ka ʻeha a i ʻole ka huhū o kekahi, a ke mākaukau kekahi ʻāpana no ka manaʻo emi ona iā ʻoe. ʻAʻole ia he nāwaliwali. He holoholona kaiāulu e hana ana i ka mea a nā holoholona kaiāulu e hana ai, ʻo ia ka mālama i ka pōʻino o ka hakakā me he pōʻino maoli lā.

ʻO ka pilikia ʻo ke kino i ka hōʻailona māmā e hana ai i ke kamaʻilio ʻāpuʻupuʻu. Wikiwiki ʻoe. Mihi nui loa ʻoe, a i ʻole hoʻopololei nui a komo ikaika loa e hoʻopau iā ia. Hoʻonui ʻoe i ʻelima kūʻē liʻiliʻi no ka mea loaʻa iā ʻoe ka ʻaʻa e ʻōlelo i hoʻokahi. ʻAʻole kēlā ʻo ʻoe maoli. ʻO ka adrenaline e ʻōlelo nei.

ʻO ka ʻike i kēia e hoʻololi i kāu mea e hana ai ma mua o kou wehe ʻana i kou waha. ʻAʻole ka neʻe mua i kekahi kamaʻilio paʻakikī ʻo ke koho i nā ʻōlelo hemolele. ʻO ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i kou ʻōnaehana aʻalolo i kahi e loaʻa maoli ai kou hoʻoholo. He mau hanu lohi, nā wāwae i ka papahele, he kekona o ka mālie ma mua o kou hoʻomaka. ʻO ka mālie ka nalu lawe. Heʻe ka ʻōlelo ma luna ona.

E hoʻokaʻawale i ke kanaka mai ka pilikia

ʻO ka hoʻololi pono loa āu e hiki ai ke hana ʻo ka kuhikuhi i kou ʻoiaʻiʻo i kekahi ʻano hana, ʻaʻole i kekahi ʻano kanaka. ʻO ka "hiki mai kēia hōʻike i ʻelua lā ma hope a ʻike ka mea kūʻai" he ʻoiaʻiʻo no kekahi mea i hana ʻia. ʻO ka "ʻaʻole ʻoe hiki ke hilinaʻi ʻia" he ʻōlelo hoʻopaʻi no ka mea ʻo wai ke kanaka. Kono ka mua i ka hoʻoponopono. Kono ka lua i ka hakakā.

Hāʻule mau ke alakaʻi a ka Harvard Business Review no ka hāʻawi ʻana i ka manaʻo hoʻopaʻi ma ʻaneʻi: e wehewehe i ke ʻano hana kikoʻī a me kona hopena, a e waiho i ka waiwai o ke kanaka i waho. Aia kekahi kumu. Ke manaʻo ka poʻe ua hoʻouka ʻia ko lākou ʻano, hāʻule ka ʻāpana noʻonoʻo o ka lolo a lawe ka ʻāpana pale. E kamaʻilio ʻoe me ka pale o kekahi. E mālama iā ia i kikoʻī a ʻike ʻia, a hāʻawi ʻoe iā ia i kekahi mea hiki iā ia ke hana.

Kōkua kekahi hoʻolālā maʻalahi ke hina kou manaʻo:

  1. E kapa i ka mea kikoʻī āu i ʻike ai, me ka maʻalahi e like me ka mea i hoʻopaʻa ʻia e kekahi paʻi kiʻi.
  2. E kapa i ka hopena āna i loaʻa ai, i ka hana, iā ʻoe, i nā kānaka ʻē.
  3. E ʻōlelo i kāu mea e makemake ai e ʻokoʻa, a i ʻole e nīnau i ka mea e hana nei.

E ʻike ʻo ka hana ʻekolu e pau pinepine ana i kekahi nīnau. ʻAʻole he haʻiʻōlelo nā kamaʻilio paʻakikī maikaʻi loa. He mau hāmama.

Eia ka ʻano o ka ʻokoʻa i ka hana. E noʻonoʻo e hōʻea mau kekahi hoa hana i ka lohi i kekahi hālāwai āu e alakaʻi ai. ʻO ka mana e hāʻule ʻino: "Maopopo ʻaʻole ʻoe e mahalo i ka manawa o kekahi." He ʻōlelo hoʻopaʻi kēlā, a koi iā lākou e hoʻopaʻapaʻa. ʻO ka mana e hana: "Ua hōʻea ʻoe i ka ʻumi a ʻumikūmālima minuke i ka lohi i nā hālāwai ʻekolu hope, a hoʻokuʻi mākou no ʻoe, e hoʻohope ana i ke kakahiaka o nā mea a pau. He aha ka mea e hana nei?" ʻO ka pilikia like, i hāpai ʻoiaʻiʻo ʻia. Akā hoʻomake kekahi o ia mau ʻōlelo i ke kanaka a paʻa, a hana kekahi iā lākou e wehewehe. Malia paha ua hoʻololi ka hāʻule keiki o kā lākou keiki i ke kula. Malia paha ʻaʻole lākou i ʻike e uku ana ka hoʻokuʻi i ka hui. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono i kekahi pilikia āu i hoʻololi ai i kekahi ʻōlelo hōʻino.

ʻO ka aloha ka ʻoiaʻiʻo me ka mahalo

Aia kekahi moʻolelo mālie ʻaʻole hāʻawi ka poʻe ʻoluʻolu i ka manaʻo paʻakikī, ʻo ka mahana a me ka ʻoiaʻiʻo he mau kūʻē a pono ʻoe e koho i hoʻokahi. ʻOkoʻa ka noiʻi no nā kime maikaʻi loa.

Ua hoʻolilo ʻo Amy Edmondson, ke kaukānaka Harvard nāna i haku i ka huaʻōlelo palekana noʻonoʻo, i nā makahiki he nui i ke pale ʻana i ka manaʻo he palupalu ke kime palekana. ʻAʻole he wahi kahi e ʻoluʻolu ai nā mea a pau i nā manawa a pau ka hoʻomau palekana noʻonoʻo. He wahi kahi e hiki ai i ka poʻe ke ʻōlelo i nā mea ʻoiaʻiʻo, ʻāpuʻupuʻu, a kūpono ʻole me ka hoʻopaʻi ʻole ʻia. He hōʻike kāna ʻōlelo no ka hui ʻino loa: ke kiʻekiʻe nā kūlana akā haʻahaʻa ka palekana, hana ka poʻe me ka makaʻu. Ke kiʻekiʻe ka palekana a haʻahaʻa nā kūlana, loaʻa iā ʻoe kekahi keʻena ʻoluʻolu kahi ʻaʻohe mea e holomua. Ola ka mea maikaʻi kahi e kiʻekiʻe ai nā mea ʻelua, kahi e mālama ai ka poʻe i kekahi i kekahi a haʻi i ka ʻoiaʻiʻo.

Hoʻololi piha kēlā i ke aloha. ʻAʻole ʻo ka aloha ʻo ka hoʻopalupalu i ka ʻoiaʻiʻo a nalo ia. ʻO ka mālama lawa e ʻōlelo i ka mea ʻoiaʻiʻo a me ka mālama lawa e ʻōlelo maikaʻi iā ia. Holo ka mahalo ma waena o nā hapalua ʻelua. Mahalo ʻoe i kekahi lawa e ʻoiaʻiʻo iā ia, a mahalo ʻoe iā ia lawa i ʻole e hoʻopalaka i ke ʻano e hāʻule ai.

Ka hana i lele ʻia: ka manawa a me kahi

Hoʻokaʻana mākou i kā mākou hopohopo a pau i nā ʻōlelo a ʻaneʻane ʻole i ka pahu. ʻO kekahi manaʻo kūpono i hāʻawi ʻia i mua o kekahi anaina, a i ʻole i ka hopena o kekahi lā luhi, a i ʻole i kekahi keʻena wikiwiki, hiki ke hana i ka pōʻino ʻoi aku ma mua o ka waiwai o ka manaʻo.

He mau mea e kōkua mau ai:

  • E hana iā ia me ka malū, a me ka manaʻo. ʻO ka hoʻopuʻiwa i kekahi me ka hoʻopaʻi i mua o nā mea ʻē e hōʻoiaʻiʻo ʻaneʻane i ka pale. He hui malū hoʻokahi-i-hoʻokahi e haʻi iā lākou ʻo kēia ma waena o ʻolua, ʻaʻole he hana keaka.
  • E hāʻawi i kekahi aʻo liʻiliʻi. ʻO ka "makemake au e kūkākūkā i ke ʻano i hele ai ka hoʻolaha, hiki paha iā kāua ke lawe i ʻumikūmālima minuke i ka lā ʻapōpō?" e lanakila i ka hoʻopuni. Hana maikaʻi aʻe ka poʻe i ka nūhou paʻakikī ke ʻole lākou i hoʻopuʻiwa ʻia.
  • E koho i kekahi manawa e hoʻoponopono ai ʻolua ʻelua. ʻAʻole i ka wā huhū nui ʻoe. ʻAʻole ke maopopo ka luhi nui o lākou. ʻOi aku ka maikaʻi o ka mua ma mua o ka hemolele, akā ʻaʻole loa ke wela kekahi o ʻolua.
  • E hoʻomaka me ke kumu e hāpai ai. ʻO kekahi laina e like me ʻ"ke haʻi nei au i kēia iā ʻoe no ka mea manaʻo au he maikaʻi ʻoe a makemake au e holomua maikaʻi ʻoe maʻaneʻi" ʻaʻole ia he hana hoʻopunipuni. Ke ʻoiaʻiʻo ia, hoʻololi ia i ka hoʻololi holoʻokoʻa mai ka hoʻouka i ka hoʻolilo waiwai.

E hoʻomanaʻo ke kamaʻilio nei ʻoe me kekahi kanaka, ʻaʻole me kekahi pilikia

Maʻalahi ke komo me ka noʻonoʻo nui i ka hāʻawi ʻana i kāu manaʻo i poina ai aia kekahi kanaka piha i mua ou, me kāna mana ponoʻī o ka mea i hana ʻia. ʻO ka poʻe nāna i kākau i ka puke no nā kamaʻilio paʻakikī, ʻekolu mau poʻe noiʻi kūʻai mai Harvard, hana lākou i kekahi manaʻo maʻalahi e nele: hewa ka hapanui o kēia mau kamaʻilio no ka mea maopopo malū i kēlā me kēia ʻaoʻao ua loaʻa iā ia nā ʻoiaʻiʻo a ʻo ka mea ʻē ka pilikia. Hōʻea ʻoe me ka mākaukau e hāʻawi i kāu moʻolelo. Pēlā nō lākou.

Liʻiliʻi a hoʻohaʻahaʻa iki ka hoʻoponopono. E komo me ka pīhoihoi maoli no ko lākou ʻaoʻao, ʻaʻole e mākaukau wale e pale i kou ʻaoʻao. E nīnau, a laila e hoʻolono maoli i ka pane ma kahi o ke kali no kou manawa. ʻAʻole pono ʻoe e ʻae me kā lākou mea e ʻōlelo ai. Pono wale ʻoe e hana i kahi no ia e ola ai. E ʻae ka poʻe i kekahi ʻoiaʻiʻo paʻakikī me ka maʻalahi nui mai kekahi i hōʻike ua mākaukau e lohe i kekahi i hope. ʻO kekahi kamaʻilio kahi e ʻae ʻia ai hoʻokahi kanaka e pono, ʻaʻole ia he kamaʻilio. He ʻōlelo hoʻopaʻi i heluhelu ʻia me ka leo nui.

Ma ʻaneʻi pū e pono ai ka nānā i kou egō ponoʻī. I kekahi manawa, ʻo ka makemake e "ʻoiaʻiʻo" he makemake maoli e hoʻokahe, e hōʻoiaʻiʻo ʻia ka pololei, e haʻi pono i kekahi. Ma mua o kou hāpai ʻana i kekahi mea, he mea kūpono ka nānā malū: ke hāpai nei au i kēia e hana maikaʻi i nā mea, a e hana maikaʻi iā ʻu iho? ʻO ka mua he manaʻo hoʻolauna. ʻO ka lua he hoʻokahe wale, a ʻike koke ka poʻe i ka ʻokoʻa.

He aha ka mea e hana ai ke hina ia

I kekahi manawa, e hana pololei ʻoe i nā mea a pau a e ʻeha, e pale, a noho mālie kekahi kanaka i kekahi ʻano e hopohopo ai ʻoe. Maanei e hopohopo ai ka nui o kākou a hoʻomaka e lawe hou i nā mea a pau. E pale i kēlā. ʻO ka hoʻi hope ʻana i kekahi manaʻo kūpono a aloha i ka manawa e ʻāpuʻupuʻu ai, aʻo ia i ka mea ʻē ʻaʻole hilinaʻi ʻia kou ʻoiaʻiʻo, a aʻo iā ʻoe ʻaʻole hiki ke ola i nā kamaʻilio paʻakikī.

Ma kahi o ia, e hoʻolohi. E ʻae i ka malū. Inā naʻau lākou, ʻaʻole pono ʻoe e hoʻoponopono i ka naʻau a i ʻole e holo mai ia. Hiki iā ʻoe ke noho wale. ʻO ka "e lawe i kou manawa. ʻAʻole au e hele i kahi" pinepine ʻoi aku ka mana ma mua o kekahi paukū wehewehe ʻē. Inā pale lākou, e pīhoihoi ma kahi o ka leo nui. ʻO ka "e kōkua iaʻu e hoʻomaopopo i ke ʻano i ʻike ʻia ai mai kou ʻaoʻao" hiki ke hoʻohuli i kekahi kū paʻa i kamaʻilio hou.

A inā ʻoe e hana ʻino, ka mea a nā mea a pau e hana i kekahi manawa, hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono. ʻO ka "manaʻo au ua komo wela loa au ma mua, a ke mihi nei au. Koʻikoʻi mau ka manaʻo iaʻu, akā ʻaʻole au i ʻōlelo iā ia i ke ʻano aʻu i makemake ai." Hōʻike kēlā neʻe hoʻokahi, ke kahuna ʻana i kou ʻāpana me ka haʻalele ʻole i ka ʻoiaʻiʻo, i kekahi mea ʻaneʻane ʻike ʻole ʻia: hiki iā ʻoe ke ʻoiaʻiʻo, ke hewa ma kou hāʻawi ʻana, a hoʻi mai. He kūpono ke aʻo i nā kuhikuhi ʻelua.

He memo no nā kamaʻilio āu e pale mau nei

ʻAʻole he manaʻo hoʻolauna i ka hana kēlā me kēia mea paʻakikī. ʻO kekahi o nā ʻōlelo kaumaha loa a kākou e hāpai ai no ka poʻe a kākou e aloha ai, no nā palena, no ka ʻeha, no nā pono i ʻōlelo ʻole ʻia no ka manawa lōʻihi a paʻakikī. Holo nā kumu ma laila pū. E kuhikuhi i ka mea kikoʻī, ʻaʻole i ke kanaka holoʻokoʻa. E ʻōlelo iā ia mai ke aloha, me ka leo nui, kahi e lohe ai lākou. E koho i kekahi manawa e hiki ai iā ʻolua ke noho paʻa.

Aia kekahi kumukūʻai maoli i ke ale ʻana i kēia no nā manawa a pau. Hana ka Mayo Clinic, e kākau ana no ka koa naʻau, i ka manaʻo maʻalahi ʻo ka poʻe hiki ʻole ke hōʻike i ko lākou pono pololei e hāpai i ke koʻikoʻi hou aku, ke kūʻē hou aku, a me nā pilina ʻino aʻe no ia. ʻAʻole like ka koa naʻau me ka hana ʻino. Holo ka hana ʻino ma luna o ka poʻe e loaʻa ai ka makemake. ʻO ka koa naʻau e ʻōlelo i ka mea ʻoiaʻiʻo ʻoiai e mālama mau ana i nā pono a me nā naʻau o ka mea ʻē. ʻO ke ala waena, ʻoiaʻiʻo a mahana like, he mākau, a e like me kēlā me kēia mākau maʻalahi aʻe ia me nā hana hou. Hiki i kāu mau hoʻāʻo mua ke ʻano paʻakikī. Pono kēlā. ʻOi aku ka paʻakikī a ʻoiaʻiʻo ma mua o ka palupalu a hāmau.

ʻAʻole ka ʻōlelo ʻana i ka mea paʻakikī me ke aloha he maikaʻi no ka mea ʻē wale nō. ʻO ia ke ala āu e hoʻōki ai i ka luhi mālie ʻana e nā mea a pau āu i ʻōlelo ʻole ai. ʻO ke kūʻē ka ʻauhau āu e uku ai no kekahi kamaʻilio āu e hōʻole mau nei e hana.

Inā ʻoi aku nā kamaʻilio āu e pale nei ma mua o ke ʻano kamaʻilio, he kūʻē hoʻomau e hōʻino ana i kou olakino, he pilina e ʻano palekana ʻole, he ʻano āu hiki ʻole ke wehe wale, he mea kūpono ia e lawe i kekahi kahuna lapaʻau a i ʻole kūkākūkā nāna e kōkua iā ʻoe e hoʻonohonoho i kāu mea e ʻōlelo a inā palekana e ʻōlelo. Pono kekahi mau mea paʻakikī i ka mea ʻoi aku ma mua o kekahi palapala maikaʻi. ʻO ka noi ʻana i kēlā kōkua he ʻano koa ponoʻī.

ʻAʻole e māmā aʻe ka ʻōlelo āu i hāpai ai ma ke kali. Māmā aʻe ia ma ka ʻōlelo maikaʻi ʻana iā ia, i ke kanaka e pono ai ke lohe, na kekahi mālie lawa e manaʻo ʻoiaʻiʻo iā ia.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.