Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

KE ALAKAʻI I HAʻI · KE KŪKULU I KA POʻE

Ke kuleana me ka makaʻu ʻole: ke ʻano e koi ai i ka poʻe i ka pae kiʻekiʻe a mālama palekana iā lākou

Ua aʻo ka hapa nui o ka poʻe ʻo ke kuleana, ʻo ia ka pilikia e kokoke ana i kekahi. ʻAʻole pono pēlā. Eia ke ʻano e kakali ai i ka hana maikaʻi mai kāu hui a e hoʻolilo iā lākou e hilinaʻi nui aku iā ʻoe, ʻaʻole ka emi.

He pūʻulu kānaka e noho ana a puni kahi pākaukau

Photo by Ninthgrid on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E haʻi mua i ke ʻano o ka hana maikaʻi.
  • E nīnau i ka mea i hana ʻia ma mua o kou hoʻoholo.
  • E hoʻopau me ka ʻōlelo āu e hilinaʻi nei iā lākou.

Ua nele kekahi papahana i kona palena manawa. Pono ʻoe e kamaʻilio me ka mea nona ia. E ʻike i ka mea e hana nei i loko o kou umauma ma mua o ka hoʻomaka ʻana o ke kamaʻilio. Aia kahi paʻa, kahi makaʻu liʻiliʻi, kahi koʻikoʻi i hoʻomaʻamaʻa ʻia paha āu e hoʻāʻo nei. A inā ʻike ʻoe i kēlā, e noʻonoʻo i ka mea a lākou e ʻike ai i ko lākou komo ʻana mai.

ʻO kēia ka pahele a ka hapa nui o kākou i loaʻa ai. Ma kahi o ke ala, ua aʻo kākou ʻo ka mālama ʻana i kekahi ma ke kuleana, ʻo ia ka hoʻoʻeha iā ia a lawa i ʻole ia e paheʻe hou. ʻO ka makaʻu ma ke ʻano he mea hana aʻo. He manaʻo kahiko ia, a ʻaneʻane ʻaʻole ia e hana. ʻAʻole noʻonoʻo maikaʻi loa ka poʻe makaʻu. Hūnā lākou i nā pilikia, oki lākou i ka hāpai ʻana i ko lākou lima, a hoʻolilo lākou i ka ikaika i ka mālama ʻana i kou pane ma kahi o ka hoʻoponopono ʻana i ka mea.

Aia kahi ala ʻoi aku ka maikaʻi e holo ai i kēia, a ʻaʻole ia he palupalu aʻe. ʻOi aku ka koi. Hiki iā ʻoe ke koi i ka hana maikaʻi loa a hoʻolilo i ka poʻe e palekana i ka manawa hoʻokahi. ʻAʻole kūʻē kēlā mau mea ʻelua. Ke hana pono ʻia, pono lākou kekahi i kekahi.

No ke aha e huli hewa ai ka makaʻu

Ke ʻike ʻiʻo kekahi i ka hoʻoweliweli, lawe ka hapa wikiwiki a pale o ko lākou lolo i ka huila a hāmau ka hapa akahele e hoʻoponopono pilikia. He pono kēlā inā e holo mai ana kahi kaʻa iā ʻoe. He ʻino loa ia no ka ʻae ʻana i kahi hewa a i ʻole ka wehe ʻana i ka mea i hewa i kahi hoʻopuka.

No laila, hoʻokumu ka hana āu e kau ai i loko o ka lumi i ka mea āu e loaʻa maoli ai. E alakaʻi me ka hoʻāhewa a e loaʻa iā ʻoe kahi mana hoʻāpono, ʻoiaʻiʻo hapa o nā hanana, no ka mea ke paʻahana nei ka ʻōnaehana holoʻokoʻa o ke kanaka i ka mālama ʻana iā ia mai ou aku. E alakaʻi me ke kūpaʻa a loaʻa iā ʻoe ka moʻolelo maoli, ʻo ia wale ka mea hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono maoli.

Kapa ka mea noiʻi ʻo Amy Edmondson, nāna i hoʻolilo i nā ʻumi makahiki e noiʻi ana i nā hui hana kiʻekiʻe, i ka mea hana i nele ʻo ka palekana noʻonoʻo: ka manaʻo like hiki iā ʻoe ke ʻōlelo, ʻae i kahi hewa, a noi i ke kōkua me ka hoʻohaʻahaʻa ʻole a hoʻopaʻi ʻole ʻia. ʻAʻole ia e pili ana i ka ʻoluʻolu a i ʻole ka hoʻolohi. ʻO ia ka wehe ʻana i ka makaʻu e oki ai i ka poʻe i ka ʻōlelo ʻana i ka ʻoiaʻiʻo.

ʻElua wili, ʻaʻole hoʻokahi

Eia ka ʻāpana e hoʻololi ai i ka mea holoʻokoʻa.

He hoʻowalewale ke noʻonoʻo i ka palekana a me ke kuleana ma luna o hoʻokahi paheʻe. E hoʻopiʻi i ka mehana a pono ʻoe e hoʻohaʻahaʻa nei i nā pae. E koi i ka nui aʻe a pono ʻoe e hoʻolilo nei iā ia i mea makaʻu aʻe. Hōʻike ka hana a Edmondson ʻo ke kiʻi noʻonoʻo hewa kēlā. He ʻelua wili kaʻawale lāua, a hoʻonohonoho ʻoe i kēlā me kēia ma kona ponoʻī.

E noʻonoʻo i kahi paheona maʻalahi. ʻO kekahi koʻi ʻo ka palekana o ka poʻe. ʻO kekahi ʻo ke kiʻekiʻe o ka pae.

  • Palekana liʻiliʻi, pae haʻahaʻa. ʻAʻohe makaʻu o kekahi a ʻaʻohe e kīnaʻi. Hōʻea mai ka poʻe, hana i ka liʻiliʻi loa, a oki mālie. E kapa iā ia he molowā.
  • Palekana nui, pae haʻahaʻa. ʻOluʻolu nā mea a pau a lokomaikaʻi a he ʻano makaukau ʻole ka hana. ʻOluʻolu ka manaʻo. ʻAʻole hele i kahi.
  • Palekana liʻiliʻi, pae kiʻekiʻe. Hoʻopaʻi nā pae a kūpaʻa ka lumi. ʻO kēia ka mea a ka poʻe luna i hoʻokumu ʻia ma luna o ka makaʻu e hana wale ai. Hopohopo ka poʻe, no laila hūnā lākou i nā pilikia, a ʻaʻole loaʻa maoli ka pae kiʻekiʻe.
  • Palekana nui, pae kiʻekiʻe. Manaʻo ka poʻe ua palekana a lawa e lawe i ka pilikia a ʻōlelo i ka ʻoiaʻiʻo, a ʻike lākou he koʻikoʻi maoli ka hana. Kapa ʻo Edmondson iā ia ka ʻāpana aʻo, a ʻo ia kahi e noho ai nā hui maikaʻi loa.

ʻO ka neʻe a ka hapa nui o nā alakaʻi e pono ai, ʻaʻole ia ke koho ma waena o ka lokomaikaʻi a me ke koi. ʻO ia ka huli ʻana i nā wili ʻelua i ka manawa hoʻokahi. E lawe i kou wāwae mai ka makaʻu, a e paʻa i kou wāwae ma luna o nā pae.

He aha maoli ke kuleana

ʻO kekahi o ka pilikia, ʻo ka huaʻōlelo ponoʻī. Ua kani ka "mālama ʻia ma ke kuleana" me he "kokoke e hoʻopaʻi ʻia." Akā ʻoi aku ke kokoke o ka mana pono i ke kuleana ponoʻī: ʻo ka hoʻohiki ponoʻī o kekahi e hana i ka hana e haʻaheo ai, a e pane me ka ʻoiaʻiʻo no kona holo ʻana.

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke koi ikaika i kekahi i loko o ia mea. Ulu ke kuleana i ka poʻe i manaʻo ua hilinaʻi ʻia a maopopo. ʻO ia hoʻi, hana ʻia ka hana maoli o ka mālama ʻana i kahi hui ma ke kuleana ma mua loa o ka hewa ʻana o kekahi mea.

E kikoʻī e pili ana i ka pae

ʻO ka hapa nui o nā "pilikia kuleana," he mau pilikia maopopo ʻole maoli ia. ʻAʻole hiki i ka poʻe ke pā i kahi pahuhopu i hōʻike ʻole ʻia iā lākou. Ma mua o ka hoʻomaka ʻana o kahi hana, e maopopo no ke ʻano o ka maikaʻi, ka manaʻo o ka pau, ka manawa pono ai, a me ka mea āu e nānā ai. ʻO nā manaʻolana pohihihi i hahai ʻia e ka hoʻonāukiuki ʻoi kekahi o nā ala wikiwiki loa e aʻo ai i ka poʻe ʻaʻole ʻoe palekana.

E hoʻokaʻawale i ka hana mai ka waiwai

Ke nele kekahi mea, e kamaʻilio no ka hana. ʻO ka hoʻoholo, ka pae i nele, ka hopena. ʻAʻole no ke ʻano o ke kanaka. ʻO ka "Ua lohi kēia a nalo ka manawa kūpono" he ʻoiaʻiʻo hiki iā ʻolua ke nānā a hoʻoponopono. ʻO ka "ʻAʻole ʻoe hilinaʻi ʻia" he hoʻoholo, a hoʻolilo nā hoʻoholo i ka poʻe e pale ma kahi o ka hoʻoponopono.

E hele i ka ʻimi ma mua o ka hoʻāhewa

Ke ʻike ʻole ʻoe i ke kumu i kūlou ai kekahi mea, e nīnau ma mua o kou hoʻoholo. ʻO ka "E hele me aʻu ma ka mea i hana ʻia" e lawe iā ʻoe ʻoi aku ma mua o ka "no ke aha ʻaʻole ʻoe i mālama i kēia." He kumu pinepine āu i ʻike ʻole ai, he hāʻawi i nalo, he manaʻo hewa, he ahi ma kahi ʻē. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono i ka mea āu e hoʻomaopopo ʻole ai, a ʻaʻole ʻoe e hoʻomaopopo iā ia inā makaʻu loa ke kanaka e haʻi iā ʻoe.

He kamaʻilio e paʻa ai nā mea ʻelua

Ke pono maoli ʻoe e kamaʻilio i kahi nele maoli, hiki i ka hoʻonohonoho ke hāpai i ka palekana nou. ʻAneʻane:

  1. E kapa i ka mea āu i ʻike ai, me ka mōakaka a me ka haʻiʻōlelo ʻole. ʻO nā ʻoiaʻiʻo, ʻaʻole ʻo kāu moʻolelo no nā ʻoiaʻiʻo.
  2. E ʻōlelo i ke kumu o kona koʻikoʻi. E hoʻopili iā ia i ka hana, ka hui, ka poʻe i hilinaʻi ai. Aia ma ʻaneʻi ka pae kiʻekiʻe.
  3. E hāʻawi iā lākou i ka papa. E noi maoli i ko lākou manaʻo, a e ʻae iā ia e hoʻololi i kou inā kūpono.
  4. E hoʻopau i ka mea aʻe, me ka pū. Hoʻokahi a ʻelua mea kikoʻī, nona ka inoa, me ka manawa i hoʻopili ʻia.
  5. E hoʻopau me ka hilinaʻi iā lākou. ʻO ka "ʻIke au hiki iā ʻoe ke lawe i kēia i kahi e pono ai" ʻaʻole ia he lokomaikaʻi palupalu. ʻO ia ka memo e ʻōlelo nei no ka hana kēia, ʻaʻole he huki ʻana i kou hilinaʻi.

ʻO kēlā pae hope ka mea a ka hapa nui o ka poʻe e kāpae ai, a ʻo ia ka mea e hoʻoholo ai inā haʻalele ke kanaka me ka hoʻoponopono a i ʻole me ka luku.

E hoʻomaka me ʻoe iho

ʻAʻole hana kēia a pau inā hoʻohana wale ʻoe iā ia i ka poʻe ʻē.

Heluhelu ka hui i ka hana a kona alakaʻi ʻoi aku ma mua o ka ʻōlelo a kona alakaʻi. Inā ʻae ʻoe i kāu mau hewa ponoʻī me ka leo nui, ke kelepona lohi āu i hana hewa ai, ka mea nui āu i kau hewa ai, hoʻolilo ʻoe i ka noho kuleana i mea maʻamau a hiki ke ola. Inā hāmau ʻoe a pale ke kanaka āu i paheʻe ai, aʻo nā mea a pau he weliweli ka ʻae ʻana i kahi hewa ma ʻaneʻi, a hele ka ʻoiaʻiʻo i lalo.

Ua ʻike ʻo Gallup, nāna i noiʻi i ke alakaʻi ma luna o nā haneli kuleana, ʻo ke kuleana kekahi o nā mākau nāwaliwali loa o nā alakaʻi, a ʻo nā alakaʻi e hana maikaʻi ai iā ia, loaʻa iā lākou nā hui ʻoi aku ka komo nui, ʻaʻole ka emi. ʻAʻole inaina ka poʻe i kahi pae kiʻekiʻe i paʻa kūpono ʻia. Piʻi lākou iā ia, a noho pinepine lākou.

Ke hoʻololi ʻole ka pana

ʻAʻole he manaʻo ka palekana ʻaʻohe hopena. Inā ua maopopo ʻoe, ua kūpono ʻoe, ua hāʻawi ʻoe i ke kākoʻo, a hoʻomau ka pilikia hoʻokahi, a laila ʻo kahi hopena maoli, he hoʻololi kuleana, he kamaʻilio kūmau, i kekahi manawa he hoʻokaʻawale, he ʻano hoʻomaikaʻi ponoʻī ia i ka poʻe e pae ana i ka pae. ʻO ka mālama ʻana i ka pae kekahi ʻāpana o ka hana.

A inā kūlou kahi kamaʻilio i kahi mea nui aʻe ma mua o ka hana, inā ʻike maopopo ʻia kekahi e kūpaʻa ana, kūlou ʻia, a i ʻole ʻole maikaʻi, ʻaʻole ia he pilikia hana e mālama ai. He kanaka ia e kākoʻo ai. E puka iki mai ke kuleana luna no kekahi manawa, e hoʻolohe, a e kuhikuhi iā lākou i ke kōkua maoli, nā kumuwaiwai kākoʻo o kāu hui a i ʻole kahi ʻoihana kauka, ma kahi o ka hoʻāʻo e aʻo a hala. ʻO ka ʻike ʻana i kahi e pau ai kou kuleana kekahi ʻāpana o ke alakaʻi maikaʻi.

ʻO nā alakaʻi a ka poʻe e hoʻomanaʻo ai, ʻaʻole lākou ka poʻe i hoʻomakaʻu iā lākou e hana. ʻO lākou ka poʻe i manaʻo ua hiki iā lākou ka nui aʻe a hoʻolilo iā ia i palekana e ʻike ai. Hiki iā ʻoe ke lilo i kēlā. Hoʻomaka ia i ke kamaʻilio paʻakikī aʻe āu e loaʻa ai, a me ka mahana āu e koho ai e lawe iā ia.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.