ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ

ਅੱਜ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਤਿਆਰੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿਆਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਤੈਅ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਾਂਗ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਸਵੇਰ ਜਲਦੀ ਦੀ ਹੈ, ਕਮਰਾ ਚੁੱਪ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਬੱਸ ਇੰਨੀ ਹੀ ਸ਼ਰਤ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਿਆਲਾ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਭਾਫ਼ ਟੇਢੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਥੇਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਿੱਘ ਹੈ। ਬਾਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸੈਰ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਨਹੀਂ। ਇਮਾਰਤ ਉਹੀ ਨਿੱਕੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕੱਢ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਵੇਰ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗੇ। ਅਤੇ ਹਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਠੀਕ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਵਾਰ, ਹਰ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਲਈ ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਹ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਘਾਟ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਉਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਅਧੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਠੀਕ ਠੀਕ ਫੜਾਇਆ: ਦਿਨ ਦਾ ਉਹ ਵੇਲਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ਼ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਜ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਉਹ ਮੋੜ ਜਿੱਥੇ ਥਕਾਵਟ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹਾਨਾ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦਾ ਲਿਬਾਸ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਇਸ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਲਨਾ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਠੀਕ ਠੀਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸਦਾ ਕਦੇ ਪੈਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਿਆ।

ਹੁਣ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜਿਹੜਾ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਉਲਟਾ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋਸ਼ ਬਾਲਣ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਇੰਜਣ, ਇਸ ਲਈ ਉਡੀਕ ਇਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਂਕੀ ਭਰ ਜਾਵੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮ ਉਲਟਾ ਹੈ। ਜੋਸ਼ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਫੜਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੇਸ਼ਗੀ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਬਣਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨਾ ਅਜਿਹੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਜਰਬਾ ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਕਹਿਣਾ ਬੰਦ। ਜਿਸ ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਮਿੰਟਾਂ ਦੇ ਉਸ ਪਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਪਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਮਿੰਟ, ਅਤੇ ਅਹਿਸਾਸ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਤਾਂ ਅੱਜ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਰੂਪ। ਪੰਜ ਮਿੰਟ। ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ, ਜੇ ਅੱਜ ਇੰਨਾ ਹੀ ਬਣ ਸਕੇ। ਪੂਰੀ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਿਸਦਾ ਬਿਆਨ ਕਿਸੇ ਮਹਿਫ਼ਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਬੱਸ ਉਹ ਟੁਕੜਾ ਜੋ ਉਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਵੇ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਿਸਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਕਿਤੇ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨਜ਼ਰ ਪੈ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ।

ਇਹ ਉਮੀਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਜਿੱਤ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਨਹੀਂ। ਠਹਿਰਾਅ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਰੂਪ ਟਿਕਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੋੜ ਪਵੇ, ਓਨੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਬੱਸ ਗਿਣਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਦੇਰ ਮੈਥੋਂ ਹੀ ਹੋਈ।