ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸਵੇਰ

ਅਲਾਰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਵੇਰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਯਾਦ ਰਹਿਣੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਥਾਂ ਕਿਹੜੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਤਾ ਅੰਦਰ ਨਿੱਘ ਵਾਂਗ ਉੱਤਰਦਾ ਹੈ। ਕੰਧਾਂ ਉੱਤੇ ਹਾਲੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਬੇਹਿਸਾਬ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਕੀਤਾ। ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ, ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰ ਦੇਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਬਣਦਾ ਹੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਕ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਕਹਿਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗਣਾ ਹੈ।

ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਫ਼ਰਸ਼ ਠੰਢਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਖਿੜਕੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਹਾਲੇ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਬਣੀ, ਅਤੇ ਧੁੱਪ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਕੋਣ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਹੇਠਾਂ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੇਤਲੀ। ਪਾਈਪ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਪਾਣੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਸਵੇਰ ਵਾਲੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਜੋ ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਬਣਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਜ੍ਹਾ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਤੁਰਨਾ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੇਰਾ ਹੈ।

ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਚਾਹਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ। ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਅਜਿਹੇ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਅੰਕੜੇ ਹਿੱਲਣ ਤੋਂ ਹੀ ਇਨਕਾਰੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ਾਮਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਜਦੋਂ ਹਿਸਾਬ ਲਾਉਣਾ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਹਿਸਾਬ ਮਿਹਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਜੋ ਪਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਹੁੰਦੀ ਤਰੱਕੀ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਲਗਭਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਦਿਸਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਮਲ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਮਲ ਦਾ ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੱਲਣਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬਣਿਆ ਹੀ ਇਸ ਲਈ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਹੀਨੇ ਖ਼ਾਲੀ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਸਨ ਜਿਸਦੀ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਦਾ, ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਛਾਂਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੇਰੀ ਗ਼ਲਤੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹੌਲੀ ਲੰਘੇ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਮ ਬਣ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅੰਦਰੋਂ ਵੇਖਿਆਂ ਕੰਮ ਦਾ ਬਣਨਾ ਹੌਲੀ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਜੁੜ ਜੁੜ ਕੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਅਰਸੇ ਤੱਕ ਲਗਭਗ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸਦਾ ਨਿਬੇੜਾ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਠੀਕ ਉਸ ਪਲ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਫਲ ਮਿਲਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੋੜ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਸੀ, ਅਜਿਹੇ ਪੈਮਾਨੇ ਦੀ ਜੋ ਇਹ ਮਿਣੇ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਕੀ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜਾ ਪੈਮਾਨਾ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬੱਧੀ ਝੂਠ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈਣਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਅਗਲੇ ਕਦਮ ਵੱਲ ਹੋ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਪਾਉਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਜ਼ਰ ਪੈਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇ। ਪੂਰਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਯੋਜਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੰਮ, ਨਾਲ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਵਾਅਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲਹਿਰ, ਜੋ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਬਚਦੀ ਨਹੀਂ। ਮਹੀਨੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।

ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਕਮਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਲੋਣਾ। ਕੋਈ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਫ਼ਰਸ਼, ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਟੀਚਾ ਹੋਣਾ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਸਧਾਰਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਸਵੇਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਅੰਦਰੋਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਵੇਲੇ ਪਛਾਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।