Mímú Kí Sísọ̀rọ̀ Jáde Wà Ní Àìléwu Nínú Ẹgbẹ́ Rẹ

Ẹnì kan nínú ẹgbẹ́ rẹ ti ṣàkíyèsí ìṣòro náà ní ọ̀sẹ̀ mélòó kan sẹ́yìn. Ó rí nọ́mbà tí kò bára mu, tàbí oníbàárà tí ó ti dákẹ́ jẹ́ẹ́, tàbí ètò tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣubú lulẹ̀ pátápátá. Síbẹ̀ kò sọ nǹkan kan.

Kì í ṣe nítorí pé kò bìkítà. Ṣùgbọ́n nínú ìdajì ìṣẹ́jú-àáyá tí ó ń gbà láti pinnu bóyá kí ẹnìkan sọ̀rọ̀, èrò tí ó dákẹ́ jẹ́ẹ́ máa ń kọ́kọ́ jáde. Ǹjẹ́ èmi yóò dàbí òmùgọ̀? Ǹjẹ́ èyí yóò padà bọ̀ mí lọ́rùn? Ǹjẹ́ ó tọ́ sí i? Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, nínú ọ̀pọ̀ ẹgbẹ́, ìdáhùn sí ìbéèrè ìkẹyìn yẹn ni rárá. Nítorí náà, ìmọ̀ náà máa ń wà nínú orí wọn, ìwọ yóò sì wá mọ̀ nípa ìṣòro náà ní pẹ́ púpọ̀ lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn, nígbà tí ó ti tóbi sí i tí ó sì ń ná owó sí i.

Àlàfo tí ó wà láàárín ohun tí àwọn ènìyàn mọ̀ àti ohun tí wọ́n fẹ́ sọ jáde ní orúkọ kan. Amy Edmondson ti Harvard pè é ní àìléwu ọpọlọ (psychological safety): ìmọ̀lára ìpín pé o lè béèrè ìbéèrè, jẹ́wọ́ àṣìṣe, tàbí tako èrò kan láìsí ìtìjú tàbí ìjìyà lórí rẹ̀. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èrò tí a kẹ́kọ̀ọ́ jùlọ nínú ìṣàkóso òde-òní, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn tí a ṣì lóye jùlọ. Nítorí náà, ó tọ́ láti ṣe kedere nípa ohun tí ó jẹ́, àti ohun tí kì í ṣe.

Ohun tí kì í ṣe

Àìléwu ọpọlọ kì í ṣe nípa jíjẹ́ oníwà-tútù. Kì í ṣe nípa dídín ìlànà kù, dídán gbogbo nǹkan mọ́lẹ̀, tàbí rírí i dájú pé kò sí ẹni tí inú rẹ̀ kò dùn láéláé. Edmondson sọ ọ́ ní gbangba nínú iṣẹ́ tirẹ̀ pé: ẹgbẹ́ kan lè jẹ́ onítura pátápátá kí ó sì dákẹ́ jẹ́ẹ́ pátápátá ní àkókò kan náà. Àwọn ènìyàn máa ń rẹ́rìn-ín músẹ́, wọ́n máa ń fọwọ́ sí i nínú ìpàdé, wọ́n sì máa ń fi èrò gidi wọn pamọ́ fún ìta gbangba, lẹ́yìn ìpàdé.

Bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú ìgbẹ́kẹ̀lé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n jọ mọ́ ara wọn. Ìgbẹ́kẹ̀lé ni bóyá mo rò pé wàá ṣe ohun tí o sọ. Àìléwu ni bóyá mo rò pé àwùjọ yìí yóò bá mi lò dáradára nígbà tí mo bá gbé ewu wọlé níwájú rẹ̀. O lè gbẹ́kẹ̀lé pé ẹlẹgbẹ́ rẹ mọ iṣẹ́ rẹ̀ dáradára, síbẹ̀ kí o má nímọ̀lára àìléwu láti sọ fún un pé àléébù wà nínú iṣẹ́ àyànfẹ́ rẹ̀.

Ọ̀nà tí ó ṣe kedere jùlọ láti fojú inú wò ó: àìléwu ọpọlọ jẹ́ ìsọ̀rọ̀-òtítọ́ láìsí ìbẹ̀rù. Àwọn ìlànà gíga pẹ̀lú òmìnira láti sọ òtítọ́ nípa bí o ṣe máa dé wọn. Àwọn ẹgbẹ́ tí ó ní i kì í fẹ́rẹ̀. Wọ́n sábà máa ń béèrè fún ohun tí ó le sí i, nítorí pé àwọn ohun tí ó le máa ń jáde ní tòótọ́.

Ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì ju ẹ̀bùn-àdámọ́ lọ

Ní ọdún mélòó kan sẹ́yìn, Google bẹ̀rẹ̀ sí wá ohun tí ó mú kí àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ kan tayọ nígbà tí àwọn mìíràn, tí àwọn ènìyàn olóye bákan náà wà nínú wọn, kùnà. Iṣẹ́ àkànṣe náà, tí a pè ní Aristotle, ṣe ìwádìí lórí ọ̀pọ̀ ẹgbẹ́ fún ọdún méjì. Wọ́n retí pé ìdáhùn náà yóò jẹ́ nípa ẹni tí ó wà nínú ẹgbẹ́ náà. Àwọn ènìyàn tí ó gbọ́n jùlọ, àpapọ̀ ọgbọ́n tí ó tọ̀nà.

Kì í ṣe ohun tí wọ́n rí. Ohun kan tí ó yàtọ̀ jùlọ ni àìléwu ọpọlọ. Nínú àwọn ẹgbẹ́ tí ó lágbára jùlọ, àwọn ènìyàn ní ìdánilójú pé kò sí ẹni tí a óò dójú tì fún jíjẹ́wọ́ àṣìṣe, bíbéèrè ìbéèrè, tàbí gbígbé èrò tí kò tíì pé sílẹ̀. Àkópọ̀ ẹgbẹ́ náà kò ṣe pàtàkì tó bí ó ṣe rí lára láti wà nínú rẹ̀.

Ọgbọ́n inú rẹ̀ kò ṣòro láti lóye tí o bá ronú lé e lórí. Ọgbọ́n gidi ẹgbẹ́ kan jẹ́ àpapọ̀ ohun tí àwọn ọmọ ẹgbẹ́ rẹ̀ fẹ́ láti fi kún un. Bí ìdámẹ́rin àwọn ènìyàn bá ń fi àwọn ìbéèrè tí ó dára jùlọ àti òtítọ́ tí ó le jùlọ pamọ́, ìdá kan péré nínú agbára-ọpọlọ tí o ń san owó fún ni o ń lò. Ìwádìí àkọ́kọ́ Edmondson, ní àwọn ọdún 1990 tí ó pẹ́, rí nǹkan tí ó ya àwọn ènìyàn lẹ́nu nígbà náà: àwọn ẹgbẹ́ tí ó dára jùlọ nínú ilé-ìwòsàn kan dà bí ẹni pé wọ́n ń ṣe àṣìṣe sí i. Wo ó jinlẹ̀ sí i, ìdàkejì ni ó jẹ́ òótọ́. Wọn kò ṣe àṣìṣe sí i. Ọkàn wọn balẹ̀ tó láti ròyìn wọn, láti sọ̀rọ̀ nípa wọn, àti láti kọ́ ẹ̀kọ́. Àwọn ẹgbẹ́ tí ó dákẹ́ jẹ́ẹ́ ń sin tiwọn mọ́lẹ̀.

Ìwọ ni o ń dá ìṣesí ẹgbẹ́ sílẹ̀, kódà nígbà tí o kò gbèrò rẹ̀

Èyí ni apá tí ó le fún àwọn aṣáájú tuntun. Àwọn ènìyàn ń wo ọ fún àwọn àmì ju bí ìwọ ṣe ń wo ara rẹ lọ. Ọ̀nà tí o gbà hùwà nígbà àkọ́kọ́ tí ẹnìkan bá mú ìròyìn búburú wá fún ọ ni ó ń kọ́ gbogbo ẹgbẹ́ náà bóyá ìròyìn búburú jẹ́ ìyọ̀ǹda.

Hùwà pẹ̀lú ìbínú kíákíá, kódà kékeré, kódà ìmí-ẹ̀dùn àti àgbọ̀n tí ó le, ìwọ ti kọ́ gbogbo ènìyàn ẹ̀kọ́ tí wọ́n máa rántí ju ohunkóhun tí o sọ nínú ìpàdé gbogbo-ènìyàn lọ. Ẹ̀kọ́ náà ni: mú ìròyìn rere nìkan wá fún ẹni yìí. Kò pọn dandan kí ènìyàn jẹ́ ẹni ìkà kí ó tó lè mú kí ẹgbẹ́ kan dákẹ́. Ìhùwàsí tútù mélòó kan ní àkókò tí kò yẹ yóò ṣe é, o sì lè má mọ̀ pé ó ṣẹlẹ̀ láéláé, nítorí pé ẹ̀rí rẹ̀ ni ohun tí o dẹ́kun gbígbọ́.

Ìròyìn rere ni pé ọ̀nà kan náà ń ṣiṣẹ́ ní ojú rere sí ọ. Aṣáájú tí ó sọ pé "Inú mi dùn gan-an pé o gbé ọ̀rọ̀ yẹn yọ" tí ó sì túmọ̀ sí i, tí ó ka ìbéèrè òmùgọ̀ sí ìbéèrè tí ó tọ́, tí ó jẹ́wọ́ àṣìṣe ara rẹ̀ ní gbangba, ń fi àmì tí ó yàtọ̀ ránṣẹ́ nígbà gbogbo. Ó wà ní àìléwu níhìn-ín. Máa bá ọ̀rọ̀ rẹ lọ.

Ohun tí ó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́

A kì í fi póstà tàbí àsọyé àwọn ìlànà kọ́ èyí. A ń kọ́ ọ nínú àwọn àkókò kékeré, tí a tún ṣe léraléra, títí àwọn ènìyàn yóò fi gbà ọ́ gbọ́. Àwọn nǹkan díẹ̀ tí ó ń ṣe ìyàtọ̀ ní tòótọ́:

• Kọ́kọ́ fi àìpé ara rẹ hàn. Sọ pé "Èmi kò mọ̀" nínú ìpàdé. Dárúkọ ìpinnu kan tí o ṣe àṣìṣe. Nígbà tí ẹni tí ó ga jùlọ nínú yàrá náà bá fi hàn pé àìpé kì í pa ni, gbogbo ènìyàn yóò mí ẹ̀mí ìtura. O kò lè béèrè fún ìsọ̀rọ̀-òtítọ́ tí ìwọ fúnra rẹ kò fi hàn.
• Béèrè àwọn ìbéèrè gidi, lẹ́yìn náà kí o dákẹ́. Kì í ṣe "ǹjẹ́ àníyàn kankan wà?" tí o sọ dànù bí o ṣe ń dì kọ̀ǹpútà rẹ. Gbìyànjú "Kí ni a ń fojú fó níhìn-ín?" tàbí "Ta ni ó rí èyí lọ́nà mìíràn?" Lẹ́yìn náà, jókòó nínú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ pẹ́ tó fún ẹnìkan láti dá a lóhùn. Ìdáhùn àkọ́kọ́ kì í sábà yára wá.
• Fún oníṣẹ́ ní èrè, pàápàá nígbà tí ó bá ń ta ni lọ́kàn. Àkókò tí ẹnìkan bá sọ ohun tí o kò fẹ́ gbọ́ fún ọ ni àkókò tí ó ṣe pàtàkì jùlọ fún àìléwu ẹgbẹ́ náà lápapọ̀. Dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀ fún un, ní gbangba, kí o tó ṣe ohunkóhun mìíràn. Ìhùwàsí rẹ ni òfin náà.
• Ya èrò náà sọ́tọ̀ kúrò lára ẹni náà. Àwọn ènìyàn máa ń gbé ewu wọlé nígbà tí wọ́n bá mọ̀ pé a kì yóò fi àbá tí ó ní àléébù kọ̀ wọ́n lẹ́sẹ̀. Dáhùn sí èrò náà, kì í ṣe sí ìgbéraga tí ó wà lẹ́yìn rẹ̀, ìyàtọ̀-èrò yóò sì dẹ́kun rírí bí ìkọlù.
• Parí ìyíká náà. Nígbà tí ẹnìkan bá sọ̀rọ̀ jáde tí kò sí nǹkan tí ó ṣẹlẹ̀ láéláé, wọ́n máa ń kọ́ pé sísọ̀rọ̀ jáde jẹ́ asán, èyí tí ó jẹ́ irú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ tirẹ̀ pàápàá. Sọ fún àwọn ènìyàn ohun tí o fi àbá wọn ṣe, kódà bí ìdáhùn bá jẹ́ "a wo ó, a sì pinnu láti má ṣe é, ìdí rẹ̀ nìyí."

Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tí ó jẹ́ ìṣe ńlá. Ìyẹn ni kókó rẹ̀. Àìléwu jẹ́ orúkọ rere tí o ń jèrè ní ìhùwàsí kọ̀ọ̀kan, o sì lè pàdánù rẹ̀ ní kíákíá bákan náà.

Nígbà tí ìdákẹ́jẹ́ẹ́ bá jinlẹ̀ sí i

Nígbà mìíràn, ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ẹgbẹ́ kan kì í ṣe nípa yàrá náà. Ó jẹ́ nípa ohun tí àwọn ènìyàn ń rù. Ẹlẹgbẹ́ kan tí ó ti rẹ̀ àárẹ̀ àṣejù, tí ó ń ṣọ̀fọ̀, tí ó ń bẹ̀rù nípa iṣẹ́ rẹ̀, tàbí tí ó ń jìjàkadì pẹ̀lú ìlera-ọpọlọ rẹ̀ lè dákẹ́ jẹ́ẹ́ fún àwọn ìdí tí kò ní í ṣe pẹ̀lú bóyá àwọn ìpàdé rẹ rí lára àìléwu. O lè ṣe ohun gbogbo tọ̀nà síbẹ̀ kí o ṣàkíyèsí ẹnìkan tí ó ń fàsẹ́yìn.

Ó tọ́ láti fi àfiyèsí sí ìyẹn, pẹ̀lú pẹ̀lẹ́. Aṣáájú ni ọ́, kì í ṣe oníṣègùn-ọpọlọ, ààlà náà sì ṣe pàtàkì. O kò nílò láti ṣàyẹ̀wò àìsàn ẹnikẹ́ni tàbí láti ya bọ ìgbé-ayé aládàáni wọn. Ohun tí o lè ṣe ni láti ṣàkíyèsí, láti bi wọ́n lẹ́ẹ̀rẹ̀ ní ìkọ̀kọ̀ àti láìsí ìbẹ̀rù, àti láti mọ àtìlẹ́yìn tí àjọ rẹ ń pèsè, bíi ètò ìrànlọ́wọ́ òṣìṣẹ́, àwọn àǹfààní ìlera-ọpọlọ, ẹni-ìkànsí HR tí a gbẹ́kẹ̀lé, kí o lè tọ́ ẹnìkan sí ìrànlọ́wọ́ gidi tí ó bá fẹ́ ẹ. Bí ó bá ń dà ọ́ láàmú nígbàkigbà pé ẹnìkan wà nínú ìṣòro tàbí nínú ewu, má ṣe gbìyànjú láti fi ọwọ́ ara rẹ nìkan mú un. So wọ́n pọ̀ mọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tàbí ìlà-ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì, kí o sì dúró tì wọ́n nígbà tí o bá ń ṣe é.

Iṣẹ́ mímú kí ó wà ní àìléwu láti sọ̀rọ̀ jáde kì í parí láéláé. Kò sí ibi tí o ti ti ní i tí o sì lè dẹ́kun ìtọ́jú rẹ̀. Ṣùgbọ́n nígbàkigbà tí o bá mú kí ó rọrùn díẹ̀ fún ènìyàn kan láti sọ ohun òtítọ́, o ń ṣe nǹkan méjì lẹ́ẹ̀kan náà. O ń dènà àjàkálẹ̀ tí ó tẹ̀ lé e tí a bá lè yẹra fún. O sì ń sọ fún ẹgbẹ́ rẹ pé wọ́n tọ́ sí ìfetísílẹ̀. Àwọn ènìyàn máa ń rántí ẹni tí ó mú kí wọ́n ní ìmọ̀lára bẹ́ẹ̀.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, What People Get Wrong About Psychological Safety (Amy C. Edmondson and Michaela J. Kerrissey)
• Google re:Work, Guide: Understand team effectiveness (Project Aristotle)
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams (Administrative Science Quarterly)