Een breuk doorstaan: de eerste twee weken

Er is een bepaald soort ochtend dat na een breuk komt. Je wordt wakker en ongeveer drie seconden lang is alles normaal. Dan landt het weer. De persoon is weg, de plannen zijn weg, de toekomst die je half in je hoofd had opgebouwd is weg, en toch moet je opstaan en een mens zijn.

Als je daar nu zit, zijn we blij dat je er bent. De eerste twee weken zijn meestal het luidste deel. Niet omdat je zwak bent of het verkeerd doet, maar door wat er echt binnenin je gebeurt. Dit stuk gaat over het doorkomen van die dagen. Niet erover, niet eroverheen, gewoon erdoorheen. Dat is voor nu genoeg.

Waarom het zoveel pijn doet

Het helpt om te weten dat de pijn geen teken is dat je stuk bent of overdreven doet. Een breuk is een echt verlies, en je brein behandelt het als zodanig.

Toen onderzoekers van Rutgers, onder leiding van antropoloog Helen Fisher, mensen die net waren afgewezen in een hersenscanner legden en hun foto's lieten zien van de persoon die was vertrokken, lichtten de scans op in de gebieden die te maken hebben met beloning, motivatie en verlangen. Dezelfde regio's die oplichten bij verslaving. Dat is geen metafoor. Iemand verliezen aan wie je gehecht bent kan je brein in iets brengen dat dicht bij ontwenning ligt, en daarom voel je je misschien onrustig, obsessief, niet in staat om te eten of te slapen, en check je om 2 uur 's nachts hun profiel tegen je eigen betere oordeel in. Je bent niet zielig. Je zit in een tekort dat je lichaam kan voelen.

In datzelfde onderzoek zit een vriendelijkere bevinding verstopt. Hoe meer dagen er verstreken sinds de afwijzing, hoe rustiger het gehechtheidscircuit werd. Tijd zet de volumeknop echt lager. Op dag drie voelt het niet zo. Maar het gebeurt, langzaam, eronder, of je het nu al kunt merken of niet.

Het zit ook in je lichaam, niet alleen in je hoofd

Veel mensen zijn verrast door hoe lichamelijk een breuk voelt. Je eetlust verdwijnt, of eten heeft geen smaak. Je slaap valt uit elkaar, je ligt wakker en speelt hetzelfde gesprek af, of je slaapt tien uur en wordt uitgeput wakker. Je borst doet pijn. Je maag zit in de knoop. Je kunt je niet concentreren op één alinea van een mail. Niets daarvan betekent dat je fragiel bent. Het is dezelfde lading van stress en ontwenning die de hersenscans oppikken, die opduikt in het lichaam dat het de hele dag moet meedragen.

Het is de moeite waard om dit te benoemen, want op het moment zelf kunnen deze symptomen voelen als bewijs dat er iets diep mis is met jou. Dat is niet zo. Het is een normale reactie op een echt verlies, en het wordt milder naarmate de weken verstrijken. Behandel in de tussentijd je lichaam mild, zoals je zou doen als je griep had. Leg de lat lager. Eet simpel eten als dat alles is wat je aankunt. Drink water. Doe dat dutje. Vergeef jezelf voor het werk waar je je niet op kon concentreren. Je herstelt van iets, ook al is er geen gips om het te laten zien.

Wat je deze week echt moet doen (en wat niet)

Laten we dit klein houden, want alles voelt nu zwaar.

Je hoeft niet uit te vogelen wat het allemaal betekende. Je hoeft niet te beslissen of jullie vrienden worden, of je een fout hebt gemaakt, of je ooit nog van iemand zult houden. Dat zijn echte vragen en het zijn niet de vragen van deze week. De taak van deze week is veel kleiner: houd jezelf gevoed, houd jezelf enigszins uitgerust, en houd wat afstand van de wond zodat die kan beginnen te sluiten.

Dit is wat er in de eerste dagen meestal echt helpt.

1. Breng wat afstand tussen jou en je ex

Dit is de moeilijke, en het is de belangrijkste. Psycholoog Adam Borland van de Cleveland Clinic zegt het onomwonden: let in de eerste nasleep op je toegang tot je voormalige partner. Zet ze op stil, ontvolg ze, verwijder misschien even het nummer. Niet uit woede of kinderachtigheid. Omdat elke blik op hun feed een kleine dosis is die de ontwenningsklok terugzet en de wond rauw houdt.

Als je steeds de neiging voelt om contact te zoeken, zoek dan één persoon die je in plaats daarvan kunt appen. Borland stelt voor om een soort steunfiguur te hebben, iemand aan wie je een bericht kunt sturen om te zeggen: "Ik wil ze nu echt bellen", zodat de drang ergens naartoe kan die niet hun nummer is. Het verlangen komt in golven. Het gaat sneller voorbij dan je zou denken als je het niet voedt.

2. Bouw een skelet van een routine

Wanneer de structuur die een relatie aan je dagen gaf verdwijnt, kunnen de uren vormloos worden en dat is een eigen soort ellende. Je hebt geen perfect schema nodig. Je hebt een paar vaste punten nodig. Een tijd waarop je opstaat. Een maaltijd die je echt eet. Een korte wandeling. Op een enigszins normaal uur naar bed gaan, ook als de slaap niet makkelijk komt.

Het gaat niet om productiviteit. Het gaat erom dat kleine, herhaalbare handelingen je iets geven om je aan vast te houden wanneer al het andere lijkt weg te glijden. Elke die je afrondt is een stil klein bewijs dat je je eigen leven nog kunt runnen.

3. Beweeg je lichaam, al is het maar een beetje

Dit klinkt als het laatste wat je wilt horen en het is een van de meest betrouwbare dingen die werken. De NHS merkt op dat regelmatig bewegen je humeur kan opkrikken, en dat je geen sportschool of plan nodig hebt. Zelfs een stevige wandeling van tien minuten kan je hoofd leegmaken en de spanning een tandje verlichten. Beweging geeft je brein een andere, gezondere bron van de chemie die het op dit moment mist. Een rondje om het blok gaat je hart niet repareren. Het brengt je misschien door het volgende uur, en op dit moment telt het volgende uur.

4. Laat mensen toe

De neiging na een breuk is vaak om te verdwijnen, om niemand tot last te zijn, om te wachten tot je je "beter" voelt voor je iemand ziet. Probeer daar weerstand aan te bieden. Vertel twee of drie mensen die je vertrouwt wat er is gebeurd en dat je een zware tijd hebt. Je hoeft niet te doen alsof het goed gaat. Laat ze een koffie voor je meebrengen, met je aan de telefoon zitten, je mee naar buiten nemen zodat het huis niet zo stil is. Eenzaamheid maakt het geheel luider. Gezelschap zet het zachter.

Voel het, in doses

Er bestaat een mythe dat je het er of allemaal in één keer moet uithuilen, of sterk moet blijven en nooit mag breken. Geen van beide is het doel. Rouw komt meestal in golven, en je hoeft niet elke golf tot het einde te berijden.

Geef jezelf echt toestemming om verdrietig te zijn. Huilen is geen achteruitgang. Het is je systeem dat het verlies verwerkt, en het opkroppen houdt je meestal langer vast, niet korter. Tegelijkertijd mag je lachen om een grap, genieten van een goede maaltijd, een uur hebben waarin je het vergeet. Dat is geen verraad aan hoeveel pijn het deed. Dat is genezing die haar stille werk doet.

Als de gevoelens op een bepaald moment te groot worden, is het prima om ze even neer te leggen. Zet een serie op. Bel een vriend. Ga die wandeling maken. Je kunt later terugkomen bij het verdriet. Het wacht wel. Je hoeft niet alles vandaag te voelen.

Nog één ding over de gevoelens: vertrouw op dit moment niet op de conclusies die ze je aanreiken. Rouw is een luide verteller. Middenin kan je hoofd volhouden dat je altijd alleen zult zijn, dat je alles hebt verpest, dat niemand ooit nog zo van je zal houden. Die gedachten voelen als feiten omdat ze met zoveel gewicht komen. Dat zijn ze niet. Het is de pijn die spreekt, en de pijn is geen betrouwbare getuige over je toekomst. Je kunt de gedachte opmerken, zelfs zeggen "dat is de rouw, niet de waarheid", en haar laten passeren zonder je naam eronder te zetten.

Een paar dingen die je beter kunt vermijden

Niemand komt de eerste dagen perfect schoon door, dus lees dit als milde vangrails, niet als regels om aan te falen.

• Het berichtje om 2 uur 's nachts. Wat je ook wilt sturen als je niet kunt slapen, schrijf het in je notities-app in plaats van in het berichtenvak. Bijna geen enkel nachtelijk bericht aan een ex maakt de ochtend beter.
• Iets gebruiken om het te verdoven. Grijpen naar extra drankjes, of iets anders, om de pijn af te stompen is begrijpelijk en het maakt het gat meestal dieper. Borland benoemt middelengebruik als een echt risico in deze periode. Wees hier een beetje voorzichtig met jezelf.
• Je in iemand nieuws storten. Een rebound kan voor één nacht als opluchting voelen. Het geeft het verlies zelden de tijd die het echt nodig heeft om te bezinken.
• De hoogtepuntenreel opnieuw afspelen. Je hoofd zal je de mooiste herinneringen in een lus aanreiken. Als het helpt, houd dan een korte, eerlijke notitie bij van waarom dit eindigde, en lees die wanneer de lus een verhaal begint te spinnen waarin alles perfect was.

De randen van jezelf weer terugvinden

Onder de voor de hand liggende rouw ligt een stillere. Als je deel bent geweest van een tweetal, wordt veel van je dagelijks leven rond een ander persoon gevormd. Wie je appt als er iets grappigs gebeurt. Wat je op een zondag kijkt. De kleine rituelen, de grapjes onder elkaar, jouw kant van het bed. Als die weg zijn, kun je je vreemd wazig voelen, alsof je niet zeker weet wie je in je eentje bent.

Deze eerste periode is niet het moment om je leven om te gooien of jezelf op een grootse manier te "vinden". Het is kleiner dan dat. Het is teruggrijpen naar de delen van jezelf die de relatie misschien heeft verdrongen. Een vriend die je minder zag. Een hobby die je hebt laten versloffen. Een soort muziek, een plek, een routine die alleen van jou is. Je doet dit niet om iets aan je ex te bewijzen of om sneller verder te komen. Je doet het omdat die draden van wie je bent nooit echt zijn verdwenen, en zelfs één ervan weer oppakken herinnert je eraan dat je bestond voor deze persoon, en dat je zult blijven bestaan erna.

Doe het rustig aan. Eén klein ding is genoeg voor week één. Het doel is geen nieuwe jij. Het is je die herinneren die er altijd al was.

Wanneer dit meer is dan twee zware weken

Een breuk hoort pijn te doen, en je een tijdje gesloopt voelen is een gezonde reactie op het verliezen van iemand die ertoe deed. De meeste mensen merken dat de scherpste rand ervan de eerste weken zachter wordt, ook al blijft het verdriet nog een flinke tijd hangen.

Sommige signalen betekenen dat het de moeite waard is om meer steun in te schakelen, eerder dan later. Als je een langere periode niet kunt eten of slapen, als je niet kunt functioneren op je werk of niet voor jezelf kunt zorgen, als de sombere stemming zich vastbijt en niet optrekt, of als je merkt dat je zwaar leunt op alcohol of andere middelen om erdoorheen te komen, dan zijn dat goede redenen om met een arts of therapeut te praten. Om hulp vragen betekent niet dat je toegeeft dat de breuk je heeft verslagen. Het is de juiste soort hulp krijgen voor een echt letsel.

En als je ooit op een punt komt waar de pijn ondraaglijk voelt, of je gedachten krijgt over er niet meer willen zijn, behandel dat dan alsjeblieft als dringend en vertel het vandaag nog iemand. Een crisislijn, een arts, iemand die je vertrouwt. Je hoeft daar niet in je eentje doorheen te bijten, en dat zou ook niet moeten.

Voor nu is het werk klein en het is genoeg. Eet iets. Drink wat water. Ga tien minuten naar buiten. Laat één persoon weten dat je het zwaar hebt. Het brein dat vandaag zoveel pijn heeft is hetzelfde brein dat al, stilletjes, begint te helen. Over twee weken zul je je niet precies voelen zoals je je vanochtend voelt. Geef het die kans.

Bronnen

• Cleveland Clinic, How To Get Over a Breakup: 11 Tips for Healing
• Rutgers University, Study Finds Romantic Rejection Stimulates Areas of Brain Involved in Motivation, Reward and Addiction
• NHS, Exercise for depression