ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ

ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦਿਆਂ ਹੀ ਪਛਤਾਵਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਮ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਥਾਂ ਹੈ ਵੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਸੁਖ ਓਸੇ ਪਲ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਨੌਂ ਵਜੇ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਓਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਵੇਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਫਿਰ ਏਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

ਬਹੁਤਾ ਬਰਨਆਉਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਏਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਜੁੜਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ। ਏਥੇ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਨ, ਓਥੇ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਲੈ ਲਿਆ ਕਿ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਜਿਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਤੁਸੀਂ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਉਡੀਕਣ ਦੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਇਹ ਸੌਖਾ ਲੱਗਿਆ। ਹਰ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਇਹੀ ਪੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹਨ।

ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਹੁਣ ਬਰਨਆਉਟ ਨੂੰ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵਰਤਾਰਾ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਰੁਕਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬਰਨਆਉਟ ਓਹ ਹਾਲਤ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ: ਡੂੰਘੀ ਥਕਾਵਟ, ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਵਧਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਜਾਂ ਦੂਰੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਧਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹੋ। ਡੂੰਘੇ ਬਰਨਆਉਟ ਵਿੱਚ ਪਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਓਦੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬੇਰਹਿਮ ਮੋੜ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਰਨਆਉਟ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੋਰ ਕੰਮ ਲੈ ਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਘੱਟ ਕਰ ਕੇ ਨਹੀਂ।

ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਹੀ ਬਰੇਕ ਹੈ। ਅਤੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਵੀ ਹੈ।

ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਏਨੀ ਔਖੀ ਕਿਉਂ ਹੈ

ਜੇ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਸੌਖੀ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਏਨਾ ਥੱਕਿਆ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਹਨ।

ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਡਰ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂਹ ਦੀ ਕੀਮਤ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਗ਼ੈਰ-ਸੰਜੀਦਾ ਲੱਗੋਗੇ, ਕਿ ਇਹ ਮੌਕਾ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਕਿ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾੜਾ ਸਮਝੇਗਾ। ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਪਛਾਣ ਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪਛਾਣ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬੰਦੇ ਵਜੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਓਸ ਵਜੋਂ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਨਾਂਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਸਿੱਧੀ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਹਾਂ ਕਹਿਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹ-ਦਿਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਰਨਾ।

ਪਰ ਅੰਦਰ ਬੈਠਿਆਂ ਇਹ ਗੱਲ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਹਾਂ ਇੱਕ ਨਾਂਹ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵਾਧੂ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਓਸ ਡੂੰਘੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਨੀਂਦ ਨੂੰ। ਇਸ ਸੌਦੇ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕਰੋ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ। ਹੁਣ, ਬਹੁਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਭਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਓਹੀ ਚੁੱਪ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਨ ਜੋ ਮੰਗਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।

ਲੇਖਕ Joseph Grenny ਨੇ Harvard Business Review ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਤਿੱਖੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਸੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਹੀ ਓਹ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਬੁੱਤਘਾੜਾ ਪੱਥਰ ਹਟਾ ਕੇ ਹੀ ਮੂਰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਓਸ ਨਾਲ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਮੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹੋ।

ਹੱਦਾਂ ਓਹ ਰੂਪ ਹਨ ਜੋ ਟਿਕਦਾ ਹੈ

ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਇੱਕ ਹੁਨਰ ਹੈ। ਹੱਦ ਬਣਾਉਣੀ ਓਹ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਹੁਨਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਪੈਂਦਾ।

ਹੱਦ ਬੱਸ ਇੱਕ ਨਿਯਮ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਵੇਲਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਕਿੱਥੇ ਲਾਉਣੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਵਾਰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰਨੀ ਪਵੇ। "ਮੈਂ ਦਸ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੀਟਿੰਗ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।" "ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਦੇ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।" "ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਓਦੋਂ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਇੱਕ ਹਟੇ।" ਜਦੋਂ ਨਿਯਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਔਖਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਓਸ ਪਲ ਇੱਛਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜੁਟਾ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਓਸ ਲਕੀਰ 'ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਓਦੋਂ ਖਿੱਚੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਲਕੀਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਓਦੋਂ ਹੀ ਖਿੱਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਖੋਜ ਇਸ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। American Psychological Association, ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਬਰਨਆਉਟ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਕੁਝ ਗਿਣੀਆਂ-ਚੁਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ ਕੰਮ ਤੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ, ਚੰਗੇ-ਖ਼ਾਸੇ ਸਮੇਂ ਲਈ। ਏਹੀ ਸਬੂਤ ਲੰਮੇ ਬਰਨਆਉਟ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭਾਰੀ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਏਹੀ ਸਾਦਾ ਜਿਹਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਅਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹੱਦਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਨੁਸਖ਼ਾ ਜਾਂ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਓਸ ਇੱਕੋ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।

Mayo Clinic, ਇਹ ਵੇਖਦਿਆਂ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਵਾਲਾ ਬਰਨਆਉਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੰਮ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਵੱਸ, ਇਹ ਸਾਫ਼ ਨਾ ਹੋਣਾ ਕਿ ਤੁਹਾਥੋਂ ਆਸ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨੌਕਰੀ ਜੋ ਏਨਾ ਵੇਲਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਬਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸਿੱਧਾ ਹੱਦ ਹੀ ਹੈ। ਹੱਦ ਵੱਸ ਦਾ ਇੱਕ ਟੁਕੜਾ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਣਕਹੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਓਹ ਥਾਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਮ, ਜੇ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਪਾਏ ਬਿਨਾਂ ਨਾਂਹ ਕਿਵੇਂ ਕਹੀਏ

ਬਹੁਤੀਆਂ ਅਣਕਹੀਆਂ ਨਾਂਹਾਂ ਹੇਠ ਇਹ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਹੋ। ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਜੋ ਮਦਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਿੱਘੇ ਰਹੋ, ਸਾਫ਼ ਰਹੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਓ

ਚੰਗੀ ਨਾਂਹ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਪੂਰਾ ਵਾਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਜਵਾਬ ਵੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਪੈਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਨਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮੀ ਸਫ਼ਾਈ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ ਗੱਲ, ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਬੈਠਦੀ ਹੈ।

ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੱਸੋ, ਬਹਾਨੇ ਨਹੀਂ

ਆਪਣੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ ਸਮਝਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। HBR ਵਿੱਚ Grenny ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਓਸ ਬਾਰੇ ਬਣਾਓ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਬਚਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਨਾ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ। "ਮੈਂ ਲਾਂਚ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਸਵੇਰਾਂ ਖ਼ਾਲੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ" ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਤਰਜੀਹ ਕੀ ਹੈ। "ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪਿਆ ਹੈ" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦੱਸਣ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੱਦ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਛੋਟਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਪਰ ਪੂਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। "ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਡਰਾਫ਼ਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੇਖ ਦੇਵਾਂਗਾ।" "ਮੈਂ ਨਿਯਮਤ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਨੋਟਸ ਭੇਜ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਨਾਂਹ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਚਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ, ਛੋਟੀ ਹਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਵੇਲਾ ਬਚਾਉਂਦਿਆਂ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਲਾਮਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੈਅ ਕਰੋ

ਬਹੁਤਾ ਪਛਤਾਵਾ ਝੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਕਫ਼ਾ ਪਾਓ। "ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਵਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਕੀ ਪਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ" ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਹ ਕੁਝ ਮਿੰਟ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕੋ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਸਕੋ: ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਜਦੋਂ ਹੱਦ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਛੱਡ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ

ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤੀ ਸਲਾਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੰਮ ਤੁਹਾਡਾ ਮੈਨੇਜਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਬੌਸ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿਣ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ।

ਬਿਹਤਰ ਇਹ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਅਤੇ ਆਮ ਬਣਾਓ। Cleveland Clinic, ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੋਟੇ, ਕਹੇ ਹੋਏ ਦਸਤੂਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਕੀਬੋਰਡ 'ਤੇ ਖਾਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਖਾਣੇ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ ਲੈਣਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਕਿ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋਗੇ ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੌਕੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਹੱਦ ਤੁਸੀਂ ਨੱਬੇ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਹੱਦ ਤੁਸੀਂ ਐਲਾਨ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਉਲਟਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਧੱਕਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਲਕੀਰ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੰਮ ਦੇ ਭਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਂਹ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਤਰਜੀਹਾਂ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੰਮ ਸਿੱਧਾ ਮੋੜਨ ਦੀ ਥਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸੌਦਾ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਪਵੇ। "ਮੈਂ ਇਹ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਰਿਪੋਰਟ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ 'ਤੇ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੋਗੇ?" ਇਹ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ, ਸਾਂਝਾ ਤੱਥ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਬੋਝ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਟੁੱਟਣ ਤੱਕ ਢੋਂਦੇ ਰਹੋ। ਬਹੁਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮੈਨੇਜਰ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ, ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਹਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੀਮ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੌਸ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਕੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਤ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਈਮੇਲਾਂ ਦਾਗ਼ਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਕਦੇ ਲੌਗ ਆਫ਼ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਹੀ ਹੋਈ "ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ" ਬੇਕਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਨਿਯਮ ਵਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਆਗੂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਅਕਸਰ ਓਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੀ ਟੈਕਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਘੱਟ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ

ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹਿੱਸਾ ਨਾਂਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਾਇਜ਼ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲਾ ਘੰਟਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਓਹ ਮਾਫ਼ੀਨਾਮਾ ਲਿਖਦੇ ਹੋ ਜੋ ਭੇਜਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਮਨ ਨਾਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛ ਲੈਣ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕੋ।

ਇਸ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਵੇਲਾ ਬਚਾਉਣਾ ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ ਹੈ, ਕਿ ਚੰਗਾ ਬੰਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਕੱਢ ਹੀ ਲੈਂਦਾ, ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਨੱਬੇ ਕੁ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਆਪ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਗੱਲ ਏਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਬਾਹੀ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਸੀ, ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਹੀਂ।

ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਕੀਮਤ ਵੀ ਹੈ। ਹਰ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬੇਆਰਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਿਆਣਪ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਏਦਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਰ ਕਰੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਹਨ ਕਿੱਥੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਆਪ ਬਰਨਆਉਟ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਰਾਹ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ, ਵਕਤੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਣਾ ਓਸ ਹੱਦ ਦੀ ਕੀਮਤ ਹੈ ਜੋ ਟਿਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਗਿਲਾ ਦਿਲੋਂ ਨਾ ਕਹੀ ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦਾ।

ਇਹ ਗੱਲ ਦਫ਼ਤਰ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਓਸ ਗਰੁੱਪ ਚੈਟ ਨਾਲ ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਵੱਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹੱਦਾਂ ਦੇ ਓਹੀ ਨਿਯਮ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਾਂ ਕਿ ਹਰ ਵਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਲੋਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਓਸ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਿਲੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸੰਭਾਲ ਲੈਣਗੇ ਜੋ ਕਦੇ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਨਾਂਹ ਕਿਸ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ

ਹੱਦਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਅੜੀਅਲ, ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਸੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਬੰਦਾ ਸਾਫ਼ ਨਾਂਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਓਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਸੌਖਾ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਗੱਲ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਗਿਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਰੀਖ਼ ਖੁੰਝਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸੜ ਕੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਾਂਹ ਵੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਂ ਸੱਚੀ ਹੈ।

ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੁਸੀਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਓਹੀ ਹੈ। ਓਹ ਡੂੰਘਾ ਕੰਮ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਓਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵਿਘਨ ਨਾ ਪਵੇ। ਓਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜੋ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਓਹ ਰੂਪ ਜੋ ਥੱਕਿਆ, ਬੇਰੁਖ਼ਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਲਈ ਲੜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਡੀਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੋ। ਨਾਂਹ ਕਹਿਣੀ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਝੱਲਣਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੂੰਘੇ ਵਿੱਚ ਹੋ, ਜੇ ਥਕਾਵਟ ਛੁੱਟੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਹਿੰਦੀ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਓਸ ਕੰਮ ਦੀ ਵੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜੋ ਕਦੇ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜੇ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਬਾਕੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਸਣ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਓ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਡਾਕਟਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ। ਹੱਦਾਂ ਬਚਾਅ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਓਸ ਬਰਨਆਉਟ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਡੂੰਘਾ ਬੈਠ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾਂਹ ਓਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਸੰਭਾਲਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ।

ਸਰੋਤ

• World Health Organization, Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases
• American Psychological Association, Employers need to focus on workplace burnout: Here's why
• Harvard Business Review, How to Say "No" at Work Without Making Enemies (Joseph Grenny)
• Cleveland Clinic, How To Set Personal Boundaries at Work