Jak poradzić sobie z przyjacielem, który tylko bierze

Jest pewien szczególny rodzaj zmęczenia, który bierze się z konkretnej przyjaźni. Odkładasz telefon po godzinnej rozmowie i uświadamiasz sobie, że cała rozmowa była jej. Jej kryzys, jej praca, jej były, jej plany. Dałeś dobrą uwagę, taką, jakiej chciałbyś dla siebie, a gdzieś w tym twój własny tydzień w ogóle się nie pojawił. Ostatnim razem też się nie pojawił.

Może zacząłeś przepuszczać jej telefony na pocztę głosową. Może czujesz lekkie ukłucie winy za samą tę myśl, bo ona nie jest złym człowiekiem, a tobie na niej zależy. Oba mogą być prawdą. Możesz kogoś kochać i wciąż jeździć na rezerwie przy nim.

Ten tekst jest dla tego dokładnie miejsca. Nie dla odcinania ludzi i nie dla uśmiechania się i znoszenia tego na zawsze. Dla trudniejszego, bardziej przydatnego środka: zrozumienia, dlaczego przyjaźń przechyla się na jedną stronę, proszenia o więcej bez wybuchu i odczytania znaków, które mówią, czy zostać i naprawiać, czy po cichu się wycofać.

Co "tylko bierze" zwykle oznacza

Warto zwolnić, zanim przylepisz komuś etykietkę. Przyjaciel, który tylko bierze, może być kilkoma bardzo różnymi sytuacjami w tym samym płaszczu.

Czasem to pora. Ludzie przechodzący przez rozwód, narodziny dziecka, chorobę rodzica, zwolnienie, mogą naprawdę zniknąć we własnym życiu na jakiś czas i niewiele mieć do dania. To nie wada charakteru. To trudny rok. Przyjaźń, która jest niezrównoważona przez jakiś czas, a potem się prostuje, nie jest przyjaźnią jednostronną. Jest normalną, złapaną w złym momencie.

Czasem to nawyk, którego żadne z was nigdy nie nazwało. Stałeś się słuchaczem na początku, ona stała się mówczynią, i wzorzec po prostu stwardniał. Może w ogóle nie wiedzieć, jak wygląda rachunek. Ludzie są często szczerze zaskoczeni, gdy dowiadują się, że przyjaciel czuje się niewidzialny, bo od środka czuli się po prostu wspierani.

A czasem, owszem, to stały wzorzec, który nie drgnie bez względu na to, co dzieje się w twoim życiu. Mógłbyś być w szpitalu, a rozmowa i tak w pięć minut wróciłaby do niej. To wersja warta potraktowania poważnie.

Sens rozdzielania tego jest prosty. Naprawa jest inna dla każdego, a nie możesz wybrać właściwej, póki nie wiesz, w której jesteś.

Dlaczego brak równowagi cię wyczerpuje

To nie ty jesteś potrzebujący ani prowadzisz rachunki. Jest prawdziwy powód, dla którego jednostronna przyjaźń cię wyczerpuje, i widać go w badaniach nad tym, jak działa wsparcie między ludźmi.

Przyjaźń to jedna z najlepszych rzeczy, jakie możesz zrobić dla swojego zdrowia. Dobrzy przyjaciele obniżają stres, podnoszą nastrój i są powiązani z dłuższym, zdrowszym życiem. Mayo Clinic zwraca uwagę, że liczy się jakość tych przyjaźni, nie liczba nazwisk w telefonie. Kilka osób, które naprawdę mają twoje plecy, bije szeroki krąg, który ich nie ma.

Oto część, która ma znaczenie dla twojej sytuacji. Korzyść wydaje się zależeć od tego, by dawanie i branie szło w obie strony. Jedno duże badanie, które śledziło tysiące dorosłych przez ponad dwie dekady, wykazało, że osoby, u których dawanie i otrzymywanie wsparcia były z grubsza zrównoważone, miały niższe ryzyko śmierci na przestrzeni lat niż osoby, które głównie dawały albo głównie otrzymywały. Ciągłe jednokierunkowe dawanie nie było zdrowym wyborem. Równowaga była.

Więc ciężar, który czujesz, nie jest wadą twojego charakteru. Twoje ciało i umysł rejestrują coś prawdziwego: relacja, w której wsparcie płynie tylko w jedną stronę, cię kosztuje. Nazwanie tego wyjmuje winę z chęci dostania czegoś w zamian.

Zanim cokolwiek powiesz, zadaj sobie dwa pytania

Uraza uwielbia pominąć ten krok i pójść prosto do konfrontacji. Zwolnij na chwilę.

Pierwsze: czy ja w ogóle o cokolwiek prosiłem? Wielu z nas daje i daje i po cichu czeka, aż zostanie zauważone, a potem czuje się zawiedzione, gdy druga osoba nie odczytuje naszych myśli. Jeśli nigdy ani razu nie powiedziałeś "mam ciężki tydzień, mogę coś przegadać?", to przyjaciel jeszcze nie oblał testu, który postawiłeś. Po prostu nigdy nie dostał testu. Czasem całą naprawą jest poproszenie na głos, wprost, i zobaczenie, co się stanie.

Drugie: czego ja tu właściwie chcę? Więcej równowagi z tą osobą? Mniejszego miejsca dla niej w moim życiu? Zakończenia? Nie musisz wiedzieć na pewno. Ale celowanie w "chcę czuć się mniej wyczerpany po rozmowie" gdzieś cię zaprowadzi. Celowanie w "chcę, żeby wreszcie zrozumiała, przez co mnie przepuściła" zwykle tylko rozpala kłótnię.

Jak poprosić o coś w zamian

Celem jest być jasnym i życzliwym jednocześnie, co jest trudniejsze niż bycie jednym czy drugim z osobna. Wskazówki Cleveland Clinic dotyczące zdrowych granic są tu dobrym kompasem: bądź konkretny, zamiast napomykać, i mów z własnego doświadczenia, zamiast budować akt oskarżenia przeciwko drugiej osobie. Komunikaty "ja" wykonują sporą część pracy, bo mówią komuś, jak rzeczy lądują u ciebie, nie stawiając go przed sądem.

Kilka sposobów, jak to może brzmieć w prawdziwej przyjaźni:

• Poproś wprost, gdy potrzebujesz wsparcia. "Miałem brutalny tydzień i naprawdę potrzebuję pogadać. Masz dla mnie dwadzieścia minut dziś wieczorem?" Nie napomykasz. Wręczasz jej jasną szansę, by się pojawiła.
• Nazwij wzorzec łagodnie, bez prokuratury. Spróbuj "zauważyłem, że przy naszych rozmowach robię dużo słuchania, a ostatnio potrzebuję więcej dwustronności", a nie "nigdy nie pytasz o moje życie". Pierwsze zaprasza do zmiany. Drugie zaprasza do obrony.
• Powiedz, czego potrzebujesz, nie tylko co jest nie tak. "Wiele by dla mnie znaczyło, gdybyś czasem pytała, co u mnie, tak jak ja pytam u ciebie" daje jej realne drzwi, przez które może przejść.
• Pozwól, by było trochę niezręcznie. Krótka cisza po tym, jak powiesz coś prawdziwego, nie jest katastrofą. To dźwięk kogoś, kto to przyjmuje.

Potem obserwuj, co robi, nie tylko co mówi. Przyjaciel wart zatrzymania może być zaskoczony, nawet trochę zawstydzony, a potem spróbuje. Próbowanie jest sygnałem. Nie będzie idealne i nie musi być. Szukasz ruchu, nie bezbłędnych przeprosin.

Gdy wzorzec nie drgnie

Czasem prosisz jasno, życzliwie, więcej niż raz, a nic się nie zmienia. Rozmowa zsuwa się z powrotem do niej. Twój ciężki tydzień staje się szybkim "to słabo", zanim wróci do swojego. Po jakimś czasie masz odpowiedź i jest ona szczera.

Gdy tak się dzieje, masz więcej opcji niż "znosić to" albo "zakończyć to".

Możesz zmniejszyć rolę bez dramatycznego pożegnania. Odpowiadaj dłużej. Daj godzinę zamiast popołudnia. Przestań być tym, który zawsze odzywa się pierwszy, i zobacz, co zostanie, gdy tego nie robisz. Wiele jednostronnych przyjaźni po cichu zmienia w ten sposób swój rozmiar, bez potrzeby finałowej sceny.

Możesz też je zatrzymać, ale przestać traktować tę osobę jak kogoś, kim nie jest. Jeśli przyjaciel jest fajny na imprezie, ale bezużyteczny, gdy cierpisz, wolno ci cieszyć się imprezą i zanieść prawdziwe kłopoty gdzie indziej. Nie każdy jest stworzony, by udźwignąć wszystko. Ból często bierze się z oczekiwania głębokiego wsparcia od kogoś, kto oferował tylko płytki koniec.

A czasem życzliwą rzeczą, dla ciebie, jest pozwolić temu wygasnąć. To nie czyni cię zimnym ani nie czyni jej czarnym charakterem. Ludzie rosną w różnych kierunkach. Przyjaźń mogła być prawdziwa i dobra i wciąż być skończona.

Słowo o winie

Jeśli jesteś dającym, pewnie chwalono cię za to całe życie. Niezawodny. Bezinteresowny. Tak dobry w pojawianiu się. Wycofanie się może wydawać się zdradą najlepszej części siebie.

Nie jest. Ochrona własnej energii to coś, co pozwala ci dalej być hojnym wobec ludzi, którzy oddają. Granica to nie kara, którą komuś wręczasz. To linia, która trzyma cię całym na tyle, byś mógł zostać w przyjaźniach, które są dla ciebie naprawdę dobre.

Jeśli wyczerpanie w twoich relacjach sięga głębiej niż jeden przyjaciel, jeśli odkrywasz, że nadmiernie dajesz wszędzie i nie potrafisz odmówić, albo jeśli samotność i uraza zaczynają siadać ci na piersi przez większość dni, to warto przegadać z terapeutą. Takie wzorce często sięgają dalej niż jakakolwiek pojedyncza przyjaźń, a dobry profesjonalista może pomóc ci zobaczyć korzeń. Sięgnięcie po taki rodzaj pomocy nie jest oznaką, że zawiodłeś w przyjaźni. To sposób, by stać się w niej lepszym, łącznie z tą częścią, w której pozwalasz, by zatroszczono się także o ciebie.

Źródła

• Cleveland Clinic, How To Set Healthy Boundaries
• Mayo Clinic, Friendships: Enrich your life and improve your health
• Proceedings of the National Academy of Sciences, The balance of giving versus receiving social support and all-cause mortality in a US national sample