Otwartość na początku randkowania: ile mówić i kiedy

Gdzieś koło drugiej albo trzeciej randki pojawia się pytanie. Czujesz je bardziej, niż o nim myślisz. Czy mam powiedzieć tej osobie o rozstaniu, które mnie zniszczyło? O terapii, na którą chodzę? O rzeczy, której nigdy nikomu nie powiedziałem na głos? Chcesz być szczery. Nie chcesz też być osobą, która wyładowała całą swoją historię życia nad pierwszym talerzem makaronu i nigdy nie dostała już wiadomości.

To napięcie jest prawdziwe i nie jest wadą charakteru. Próbujesz robić dwie rzeczy, które ciągną w przeciwne strony. Chcesz być poznany, bo nikt nie zakochuje się w wypolerowanej broszurze. I chcesz być bezpieczny, bo osoba po drugiej stronie stołu jest na razie kimś obcym. Trzymanie obu naraz to właściwa praca wczesnego randkowania.

Dobra wiadomość jest taka, że całkiem sporo wiadomo o tym, jak buduje się zaufanie między dwojgiem ludzi. Buduje się stopniowo, idzie w obie strony i ma rytm, który możesz nauczyć się wyczuwać.

Dlaczego chcemy otworzyć się tak szybko

Chęć przeskoczenia od razu do głębi jest zrozumiała. Rozmowa na poziomie powierzchni może wydawać się bezsensowna, kiedy liczysz na coś, co ma znaczenie. A jeśli randka idzie dobrze, chęć udowodnienia, że jesteś prawdziwy, że masz głębię, że już coś przeżyłeś, może być silna.

Istnieje też bardziej podstępny powód i warto być wobec siebie wobec niego szczerym. Czasem dzielimy się dużo i wcześnie jako sposób na kontrolowanie tego, co stanie się dalej. Powiedz wszystkim wszystko od razu, a dostaniesz odpowiedź szybko: zostają albo uciekają, i tak czy inaczej oszczędzasz sobie powolnego bólu niewiedzy. Badaczka Brené Brown ma nazwę dla wersji tego, która obraca się przeciwko tobie. Nazywa to floodlightingiem (zalewaniem światłem) i bez ogródek mówi, czym to jest.

Nadmierne dzielenie się nie jest otwartością. W gruncie rzeczy często skutkuje rozłączeniem, brakiem zaufania i wycofaniem.

Paradoks polega na tym, że wylewanie z siebie wszystkiego może być sposobem na unikanie bycia otwartym. Jeśli zalejesz drugą osobę, nie musisz tkwić w niepewności pozwalania, by poznawała cię powoli. Podjąłeś ryzyko za jednym razem i masz to z głowy. Ale wręczyłeś jej też bliskość, na którą się nie pisała i której jeszcze nie zasłużyła, a większość ludzi wtedy się wycofuje.

Jak naprawdę powstaje bliskość

Oto część, która zdejmuje presję. Bliskość ma znany kształt i jest wzajemna.

W latach 90. psychologowie Arthur i Elaine Aron zaprojektowali słynne dziś badanie. Posadzili razem pary obcych sobie ludzi i kazali im zadawać sobie nawzajem zestaw pytań, które zaczynały się lekko, a stawały się stopniowo coraz bardziej osobiste w ciągu około czterdziestu pięciu minut. Pod koniec te pary czuły się dramatycznie bliżej siebie niż pary, które po prostu prowadziły niezobowiązującą pogawędkę. Jedna para ponoć się pobrała. Pytania zyskały później rozgłos jako „36 pytań, które prowadzą do miłości".

Ale magia nigdy nie tkwiła w żadnym pojedynczym pytaniu. Tkwiła w dwóch rzeczach, które chroniła konstrukcja. Dzielenie się narastało stopniowo, lekkie przed głębokim. I szło tam i z powrotem, oboje otwierali się mniej więcej w tym samym tempie. Struktura dbała o to, by nikt nie wyszedł daleko przed drugiego.

Na tym polega cała zasada i możesz wnieść ją na każdą randkę bez kartki. Zaufanie buduje się na zmianę. Dzielisz się trochę. Oni dzielą się trochę w odpowiedzi. Idziesz odrobinę głębiej. Spotykają cię tam. Każda runda zarabia na następną. Kiedy ta pętla nuci, robienie się osobistym czuje się bezpiecznie, wręcz ekscytująco. Kiedy jedna osoba wyrywa do przodu, a druga nie nadążyła, bliskość się zawala, zamiast narastać.

Tak więc prawdziwym pytaniem nie jest, ile mogę odsłonić. Pytanie brzmi, czy wymiana w obie strony dotrzymuje kroku.

Prosty sposób na czytanie sytuacji

Nie potrzebujesz reguł, które tematy są dozwolone na której randce. Musisz zwracać uwagę na wymianę piłki. Kilka rzeczy, na które warto patrzeć:

• Czy cię spotykają? Kiedy zaoferujesz coś trochę osobistego, czy oni oferują coś w zamian, czy raczej zbywają i zmieniają temat? Wzajemność to najwyraźniejszy sygnał, jaki masz. Jeśli wciąż wręczasz kawałki siebie i w zamian dostajesz uprzejme kiwnięcia głową, zwolnij. To jest informacja.
• Dopasuj głębię, potem ją trąć. Mniej więcej odzwierciedl to, co już jest na stole, zanim pójdziesz głębiej niż to. Jeśli rozmowa jest na poziomie „moja rodzina jest skomplikowana", to inny poziom niż „oto najgorsza rzecz, jaką zrobił mój rodzic". Zrób krok wyżej, nie trzy.
• Zauważ własny motyw. Zanim podzielisz się czymś ciężkim, sprawdź się. Czy oferujesz to, bo naprawdę chcesz, by ta osoba cię poznała, czy bo chcesz reakcji, zapewnienia, wyroku? Pierwsze buduje więź. Drugie to zwykle floodlighting w ładnym stroju.
• Niektóre rzeczy zasługują na więcej czasu. Najtrudniejsze rozdziały twojego życia nie są materiałem na sprawdzian dla kogoś, kogo znasz od tygodnia. Poważna diagnoza, głęboka trauma, przeszłość, z której wciąż się leczysz. Warto podzielić się tym z właściwą osobą, w pełni, z czasem. Mają prawo poczekać, aż zbuduje się trochę zaufania, by je udźwignąć. Zachowanie ich dla siebie nie jest nieuczciwe. To mądre.

Nic z tego nie oznacza ukrywania tego, kim jesteś. Możesz być ciepły, zabawny, szczery i wyraźnie sobą od pierwszej godziny. Bycie prawdziwym i bycie otwartą raną to nie to samo.

Kiedy powolne budowanie jest tego warte

Pozwolenie, by sprawy rozwijały się w wykonalnym tempie, to nie granie w gierki ani trzymanie gardy. Terapeuci par mówią to nieustannie: znaczące relacje buduje się z czasem, a popędzanie emocjonalnej bliskości zwykle rodzi wypalenie, a nie miłość. Jest nawet coś do delektowania się we wczesnym, poznawczym odcinku, w tej części, którą z każdą daną osobą dostajesz tylko raz.

Tempo też cię chroni. Kiedy odsłaniasz się w równym tempie, możesz zobaczyć, jak ktoś radzi sobie z każdą warstwą, zanim powierzysz mu następną. Czy pozostaje życzliwy, gdy pokazujesz mu coś czułego? Czy pamięta, co powiedziałeś mu ostatnim razem? Czy dzieli się w zamian, czy tylko zbiera? Dowiadujesz się, kto jest bezpieczny, obserwując, co robią z drobiazgami, na długo zanim zaryzykujesz wielkie rzeczy. To nie ostrożność dla samej ostrożności. To sposób, w jaki dowiadujesz się, czy ta osoba jest warta tego, by cię w pełni poznała.

Słowo o wzorcach, które ranią

Dla niektórych z nas pokrętło w tej kwestii jest naprawdę trudne do odczytania. Jeśli dorastałeś tam, gdzie miłość wydawała się warunkowa albo na uwagę trzeba było zasłużyć, nadmierne dzielenie się może wydawać się jedyną drogą do środka, jakbyś musiał oddać wszystko z góry, by być chcianym. Albo możesz zauważyć, że całkiem milkniesz, niezdolny w ogóle nikogo dopuścić blisko. Oba te wzorce są wyuczone i oba mogą złagodnieć.

Jeśli wczesne randkowanie konsekwentnie zostawia cię niespokojnym, wydrążonym albo utkniętym w tej samej bolesnej pętli, terapeuta może pomóc ci zrozumieć, skąd bierze się ten wzorzec, i ćwiczyć inny sposób nawiązywania więzi. Nie musisz rozgryzać całej swojej historii związkowej sam, a chęć pomocy w tym to znak szacunku do siebie, a nie słabości.

Osoba warta twojej pełnej historii nie będzie się spieszyć, by ją z ciebie wyciągnąć. Z radością na nią zasłuży, jedną dobrą rozmową na raz.

Źródła

• Greater Good in Action, UC Berkeley, 36 Questions for Increasing Closeness
• Aron, Melinat, Aron, Vallone & Bator (1997), The Experimental Generation of Interpersonal Closeness, Personality and Social Psychology Bulletin
• Brené Brown, on oversharing versus vulnerability ("floodlighting")
• Laurel van der Toorn, LMFT, How to Pace Yourself in Dating