Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Pick one boundary and actually keep it.
- Schedule your recovery like a meeting.
- Flag your workload before you're drowning.
Irú àárẹ̀ kan pàtó wà tí oorun kì í wò sàn. O jí tí o ti wà lẹ́yìn. Iṣẹ́ tó ń wù ọ́ tẹ́lẹ̀ dà bí rírìn nínú iyanrìn tútù. O ń gékúrú sí àwọn ènìyàn ju bí o ṣe fẹ́, ó sì ń tini lójú díẹ̀ lẹ́yìn náà. O ń sọ fún ara rẹ nígbà gbogbo pé o máa sinmi nígbà tí àsìkò yìí bá parí, àsìkò náà kì í sì í parí.
Bí èyíkéyìí nínú ìyẹn bá mọ̀ ọ́ lára, o kò lẹ, o kò sì ń kùnà. Ohun gidi kan ń dín kù lọ́wọ́ rẹ. Àwọn ènìyàn tó ń rẹ̀wẹ̀sì sábà máa ń jẹ́ àwọn tó ń bìkítà jù tí wọ́n sì ń fúnni jù, èyí tó jẹ́ ìṣètò aláìláàánú jẹ́ẹ́. Bí o ṣe dára tó ní gbígbé àwọn nǹkan fún àwọn ẹlòmíràn, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe rọrùn tó láti gbé ara rẹ tààrà sínú ilẹ̀.
Èyí kì í ṣe àpilẹ̀kọ nípa ṣíṣe díẹ̀ nítorí pé o ti tọ́ sí ìsinmi, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ṣeé ṣe kí o ti tọ́ sí i. Ó jẹ́ nípa òtítọ́ tó wúlò sí i. Okun rẹ ni ohun-ìní tí gbogbo ohun yòókù ń sáré lé lórí. Nígbà tó bá lọ, ìdájọ́ rẹ máa bá a lọ, sùúrù rẹ máa bá a lọ, bẹ́ẹ̀ ni dídúró-ṣinṣin tí àwọn ènìyàn tó yí ọ ká ń gbẹ́kẹ̀lé. Dídáàbò bò ó kì í ṣe ìmọtara-ẹni-nìkan. Ó jẹ́ apá iṣẹ́ náà tí kò sí ẹni tó fi sínú àpèjúwe iṣẹ́ náà.
Kí ni ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́ ní tòótọ́
Ó ṣèrànwọ́ láti ṣe pàtó, nítorí a ń lo "ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́" fún ohun gbogbo láti ọ̀sẹ̀ líle kan sí wíwó gidi. Àjọ Ìlera Àgbáyé (World Health Organization) ṣàlàyé rẹ̀ ní pàtó gẹ́gẹ́ bí àìsàn tó ń wá láti inú másùnmáwo ibi-iṣẹ́ tó ń tẹ̀síwájú tí a kò ṣàkóso dáadáa. Wọ́n ṣàpèjúwe apá mẹ́ta: òfo okun jíjinlẹ̀ tàbí àárẹ̀, ìmọ̀lára ìjìnnà tàbí ìríra tó ń dàgbà nípa iṣẹ́ rẹ, àti ìmọ̀lára pé o kò ṣe ohunkóhun tán, pé o ti pàdánù ìmúnádóko rẹ.
Kíyèsí ohun tí àkójọ yẹn sọ àti èyí tí kò sọ. Kì í ṣe "o kò le tó." Ó jẹ́ àìsàn tó ń pẹ́. Másùnmáwo tó ń lọ láìdáwọ́dúró, láìsí ìmúláradá gidi láàrin, títí tí kànga fi gbẹ. WHO ṣọ́ra láti pè é ní ìṣẹ̀lẹ̀ tó jẹ mọ́ iṣẹ́ dípò àìsàn ìṣègùn, èyí tó jẹ́ ìyàtọ̀ tó wúlò: ó jẹ́ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ sí àwọn ènìyàn tó lágbára nínú àwọn ipò iṣẹ́ wọn, kì í ṣe àbùkù tó wà nínú wọn.
Ìyípadà-ìwòye yẹn ṣe pàtàkì nítorí bí a ṣe sábà ń bójútó ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́. Àwọn ènìyàn máa ń dúró títí wọ́n á fi tẹ́ pẹrẹsẹ, lẹ́yìn náà kí wọ́n dá ara wọn lẹ́bi fún un. Àárẹ̀ jẹ́ ìsọfúnni ní gbogbo ìgbà. Ó ń sọ fún ọ pé ìlọ́ra àti àwọn ìbéèrè ti sáré ju agbára rẹ láti múláradá lọ, àti pé ohun kan ní láti yẹ̀.
Àkókò kì í ṣe ohun-ìní náà. Okun ni.
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa ni a máa ń gbìyànjú láti yanjú àpọ̀jù nípa ìṣàkóso àkókò. A ń ṣe kàlẹ́ńdà tó le sí i, a ń jí ní kùtùkùtù sí i, a ń fún àwọn àlàfo pọ̀. Ṣùgbọ́n àkókò dúró ṣinṣin. O kì yóò ní ju wákàtí mẹ́rìnlélógún lọ láé, gbígbìyànjú láti borí nípa lílo púpọ̀ nínú wọn ni bí àwọn ènìyàn ṣe ń parí sí ṣíṣiṣẹ́ ní ọ̀gànjọ́ òru tí wọ́n sì ṣì ní ìmọ̀lára pé àwọn wà lẹ́yìn.
Nínú àpilẹ̀kọ Harvard Business Review tí a fa ọ̀rọ̀ rẹ̀ yọ púpọ̀, Tony Schwartz àti Catherine McCarthy jiyàn pé òpó tó dára jù ni okun, kì í ṣe àkókò. Kókó tó tọ́ láti dì mú ni pé: okun ṣeé mú padà. Ó ń wá láti inú kànga díẹ̀ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, ara rẹ, ìmọ̀lára rẹ, ìdojúkọ rẹ, ìmọ̀lára ìtumọ̀ rẹ, ọ̀kọ̀ọ̀kan sì lè tán tí a sì lè tún kún un. Àkókò a máa dín lọ nìkan. Okun lè padà wá, bí o bá jẹ́ kí ó ṣe é.
Ìyípadà kan yẹn ń yí ohun tí "títọ́jú ara rẹ" tiẹ̀ túmọ̀ sí padà. Ó dẹ́kun jíjẹ́ èrè tí o ń rí lẹ́yìn tí iṣẹ́ bá parí. Ó di ìtọ́jú tó ń jẹ́ kí iṣẹ́ lè parí rárá. Ìrìn kúkúrú tó ń mú orí rẹ mọ́ kì í ṣe àkókò tí a jí gbé kúrò nínú ọjọ́. Ó jẹ́ ohun tó ń mú kí wákàtí méjì tó ń bọ̀ níláárí ju bí méjì tó kọjá ṣe rí.
Ibi tí okun rẹ ti ń jò ní tòótọ́
Ìṣòro náà ni pé, àwọn ohun tó ń fa okun tán jù kì í ṣe àwọn tó ru pòròpòrò lọ́pọ̀ ìgbà. Kì í sábà ṣe ìpàdé líle kan náà. Ó jẹ́ ìjò tó dúró, tí a kò lè rí.
Mayo Clinic, nínú iṣẹ́ rẹ̀ lórí ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́, tọ́ka sí àwọn olùṣẹ̀ díẹ̀ tó ń fara hàn léraléra. Àwọn díẹ̀ tọ́ láti dárúkọ nítorí nígbà tí o bá rí wọn, o lè ṣe nǹkan nípa wọn:
- Pípàdánù àkóso. Àìní ọ̀rọ̀ gidi lórí ẹrù iṣẹ́ rẹ, ìtòlẹ́sẹẹsẹ rẹ, tàbí bí a ṣe ń ṣe iṣẹ́ náà ń bàjẹ́ lọ́nà tí iṣẹ́ púpọ̀ nìkan kì í ṣe. Àwọn ènìyàn lè gbé ẹrù ńláǹlà nígbà tí wọ́n bá ní ìdarí díẹ̀ lórí rẹ̀. Mú ìdarí náà kúrò, ẹrù déédéé sì bẹ̀rẹ̀ sí fún ni pa.
- Àwọn ìfojúsùn tí kò ṣe kedere. Nígbà tí o kò bá mọ ohun tí a ń fẹ́ lọ́wọ́ rẹ ní tòótọ́, tàbí tí àmì-èròngbà náà ń yẹ̀ kiri, o ń ná okun púpọ̀ láti kàn ṣe àbòsùn. O kò lè ní ìmọ̀lára pípé láé nítorí o kò dá ọ lójú rí bí pípé ṣe rí.
- Àìsí ààlà láàrin iṣẹ́ àti ìsinmi. Nígbà tí iṣẹ́ bá ń tàn wọ inú gbogbo ìrọ̀lẹ́ àti gbogbo ìparí-ọ̀sẹ̀, ara rẹ kì í rí àmì pé pàjáwìrì náà ti parí. Ó ń dúró nínú ìmúrasílẹ̀ tó ń dún jẹ́ẹ́ tó ń jó epo jẹ́ẹ́ ní gbogbo ọjọ́, kódà nígbà tí o ń yí fóònù rẹ tí o díbọ́n bí ẹni tó ń sinmi.
O kò ní tún gbogbo ìwọ̀nyí ṣe fúnra rẹ, o kò sì gbọ́dọ̀ ṣe é. Ṣùgbọ́n dídárúkọ èyí tó ń lù ọ́ jù ni ìbẹ̀rẹ̀. Àtúnṣe fún àwọn ìfojúsùn tí kò ṣe kedere (ìjíròrò tààrà pẹ̀lú ọ̀gá rẹ) yàtọ̀ pátápátá sí àtúnṣe fún àìsí ààlà (ìlà tó le ní ìparí ọjọ́). Mímú wọn gẹ́gẹ́ bí ìkùukùu ńlá kan tí a ń pè ní "másùnmáwo" ń pa ọ́ mọ́ ní ipò kan.
Ṣíṣọ́ ọ mọ̀ọ́mọ̀
Dídáàbò bo okun rẹ jẹ́ àwọn ìṣesí kékeré, tí kò lárinrin tí a ń ṣe déédéé lọ́pọ̀ ìgbà. Àwọn díẹ̀ tó ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́:
- Yan ààlà gidi kan kí o sì dì í mú. Kì í ṣe mẹ́wàá. Ọ̀kan. Bóyá ó jẹ́ àìsí ìmẹ́lì lẹ́yìn wákàtí kan, tàbí oúnjẹ ọ̀sán kúrò ní tábìlì rẹ, tàbí ìrọ̀lẹ́ kan lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ tó jẹ́ tìrẹ láìka ohunkóhun sí. Ààlà tí o ń pa mọ́ ní tòótọ́ borí márùn-ún tí o ní èròngbà rẹ̀ tí o sì ń fọ́ ní Ọjọ́ Ìsẹ́gun.
- Dáàbò bo ìmúláradá rẹ bí ẹni pé ìpàdé ni. Fi ìrìn, eré-ìdárayá, àti oúnjẹ ọ̀sán sí kàlẹ́ńdà kí o sì dáàbò bò ó bí o ṣe máa dáàbò bo ìpè pẹ̀lú oníbàárà rẹ tó ṣe pàtàkì jù. Bí a kò bá ṣètò rẹ̀, òun ni ohun àkọ́kọ́ tí a máa jẹ.
- Sọ ohun tó jẹ mọ́ ẹrù iṣẹ́ rẹ kí o tó ń rì. Ọ̀pọ̀ ènìyàn máa ń dúró títí wọ́n á fi ti wà lábẹ́ omi kí wọ́n tó béèrè ìrànwọ́, nígbà tí wọ́n ní okun tó kéré jù láti gbènà ara wọn. "Mo lè ṣe A àti B dáadáa ní ọ̀sẹ̀ yìí, ṣùgbọ́n C yóò ní láti dúró tàbí kí ó lọ sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn" jẹ́ gbólóhùn déédéé, kì í ṣe ìjẹ́wọ́ ìkùnà.
- Kíyèsí ohun tó ń tún ọ kún, kì í ṣe kìkì ohun tó ń fa ọ́ tán. Fiyèsí àwọn apá iṣẹ́ rẹ tó ń fi okun sí ọ dípò fífún ọ pọ́n, kí o sì fẹ̀ síhà púpọ̀ nínú wọn níbi tí o ti lè ṣe é. Okun kì í ṣe nípa àyọkúrò nìkan.
- Jẹ́ kí àwọn nǹkan kan wà ní "ó tó dáadáa." Àárẹ̀ púpọ̀ ń wá láti dídán àwọn nǹkan tí kò nílò láti dán mọ́rán. Fi ìfẹ́-pípé pamọ́ fún ohun tó tọ́ sí i ní tòótọ́ kí o sì jẹ́ kí ìyókù kàn dára lásán.
Kò sí èyíkéyìí nínú èyí tó ru pòròpòrò. Ìyẹn ni kókó rẹ̀. A kọ́ ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́ lọ́ra, láti inú ẹgbẹ̀rún ìnàsẹ̀-jù kékeré, nítorí náà a ń wó o palẹ̀ lọ́ra pẹ̀lú, láti inú àwọn ààbò kékeré tí o ń tún ṣe títí tí wọ́n fi di bí o ṣe ń ṣiṣẹ́ lásán.
Nígbà tó ti kọjá àwọn ìṣesí
Nígbà mìíràn àwọn nǹkan kékeré kò tó, ó sì ṣe pàtàkì láti sọ òtítọ́ fún ara rẹ nípa ìlà yẹn.
Bí àárẹ̀ náà kò bá gbéra kódà ní àwọn ọjọ́ ìsinmi rẹ, bí o bá ti dẹ́kun bíbìkítà nípa iṣẹ́ tí o máa ń rí ìtumọ̀ nínú rẹ̀, bí o bá ní ìbínú-tète tàbí ìfàsẹ́yìn ju ti ìṣẹ̀dá, tí o ń sùn burúkú, tàbí tí o ní ìmọ̀lára àìnírètí pẹrẹsẹ tó ń bá ọ dé ilé, àwọn wọ̀nyẹn jẹ́ àmì láti mú ní pàtàkì dípò títì kọjá. Ìtọ́sọ́nà Mayo Clinic ṣe kedere níhìn-ín: bá akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìtọ́jú-ìlera tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ìlera-ọpọlọ sọ̀rọ̀. Ìrẹ̀wẹ̀sì-iṣẹ́ tó ń pẹ́ lè bo ara pẹ̀lú ìsoríburúkú àti àwọn àìsàn mìíràn tó ń sunwọ̀n ní tòótọ́ pẹ̀lú àtìlẹ́yìn tó tọ́, oníṣègùn tó dára sì lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ náà.
Wíwá ìrànwọ́ kì í ṣe ìjẹ́wọ́ pé o kò lè kojú u. Àwọn ènìyàn tó lágbára jù tí o mọ̀ ti kọlu ògiri ní àkókò kan. Ohun tó ya àwọn tó ríbọ̀ dáadáa sọ́tọ̀ kì í ṣe ìgboyà líle. Ó jẹ́ pé wọ́n rí ìrànwọ́ kí ògiri náà tó tóbi sí i.
Àwọn ènìyàn tó gbẹ́kẹ̀lé ọ kò nílò kí o máa sáré lórí èéfín. Wọ́n nílò rẹ níhìn-ín, ní ìdúró-ṣinṣin, fún ọ̀nà jíjìn. Dídáàbò bo okun ara rẹ ni bí o ṣe ń jẹ́ ẹni yẹn síbẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ààlà kékeré kan ní ọ̀sẹ̀ yìí, kí o sì pa á mọ́.
Àwọn Orísun
- World Health Organization, Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases
- Harvard Business Review, Manage Your Energy, Not Your Time (Tony Schwartz and Catherine McCarthy)
- Mayo Clinic, Job burnout: How to spot it and take action