Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALAKAʻI · KE ALAKAʻI MA WAENA O KA LOLI

Ke kamaʻilio maikaʻi ʻana i ka loli: he aha kāu e ʻōlelo ai i ka manawa ʻaʻole loaʻa nā pane a pau

He hoʻonohonoho hou, he kuhikuhi hou, he puʻu hoʻopau hana, he hoʻohui. ʻAʻole pinepine ʻo ka loli ponoʻī ka mea e haki ai ka hilinaʻi o nā kānaka. ʻO ke ʻano o kona wehewehe ʻia — a i ʻole ka wehewehe ʻole. Eia ke ʻano e haʻi ai i kāu hui i ka nūhou paʻakikī, maopopo ʻole, ma ke ʻano e kūpaʻa ai lākou a e noho me ʻoe.

He kāne a me kahi wahine e noho ana ma kahi pākaukau

Photo by Andreea Avramescu on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E ʻōlelo i ka nūhou maoli i loko o kanakolu kekona.
  • E kapa i ka mea i ʻike ʻole ʻia a hāʻawi i kahi lā.
  • E hanu mālie hoʻokahi ma mua o kou komo ʻana.

E noʻonoʻo i ka hālāwai nui. Nā pale i luna, he palapala akahele, he ʻōlelo e hoʻomaka ana "E like me ka ʻike paha o ka nui o ʻoukou." I ka pau ʻana o ka hālāwai, ua hoʻōki ka hapalua o ka lumi i ka hoʻolohe a hoʻomaka i ke kelepona. ʻAʻole lākou e nīnau i ke ʻano o ke kūkulu hou. Ke nīnau nei lākou i nā nīnau hoʻokahi e koʻikoʻi ai i ke kanaka hopohopo: Ua palekana anei kaʻu hana? Ua hūnā anei lākou i kēia mai iā mākou? Hiki anei iaʻu ke hilinaʻi mau i ka mea a kēia poʻe e haʻi mai ai iaʻu?

ʻO ia ka hoʻokolohua maoli o ke kamaʻilio loli. He maikaʻi paha ka hoʻolālā ma nā pale. ʻO ka mea e kau i loko o nā kino o nā kānaka he mea maʻalahi a kahiko aku: ua palekana anei au, a ke pololei mai nei anei ʻoe iaʻu. E hewa i kēlā ʻāpana a hōʻea make ka hoʻolālā maʻemaʻe loa o ka honua ma ka ʻaoʻao.

Hāʻule ka hapa nui o ke kamaʻilio loli no kahi kumu maʻamau. Wehewehe nā alakaʻi i ka loli ma ke ʻano he pūʻulu hana (eia ke kuhikuhi hou, eia nā mea hana hou) a lele ma luna o nā mea ʻelua e pono maoli ai nā kānaka (no ke aha kēia e hana nei, a he aha kona manaʻo iaʻu). Ua ʻike ka mea noiʻi o London Business School ʻo Elsbeth Johnson, e kākau ana no Harvard Business Review, e wehewehe pinepine nā alakaʻi i kā lākou makemake ma ke ʻano he mau hana ma mua o nā hopena, a kakaʻikahi ka hōʻike ʻana i ka nui holoʻokoʻa o kā lākou koi maoli. Waiho ʻia nā kānaka e hoʻopiha i nā hakahaka iā lākou iho. Hoʻopiha lākou iā lākou me ka makaʻu.

No ke aha ka maopopo ʻole ka ʻāpana paʻakikī loa ke ʻōlelo leo

Eia ke pahele. I ka loaʻa ʻole o nā pane a pau iā ʻoe, ʻo ka makemake ke kali a hiki i ka loaʻa ʻana. E paʻa i ka hoʻolaha. E hoʻomālie i nā kihi. E hōʻike i ka hilinaʻi piha. Kani lokomaikaʻi aku ia. Kani hoa hana aku ia.

Hoʻihoʻi hewa pinepine ia. ʻAʻole heluhelu ʻia ka mālie ma ke ʻano he akahele. Heluhelu ʻia ia ma ke ʻano he nūhou ʻino e mālama ʻia ana, a hoʻomākaukau nā kānaka no ka ʻano ʻino loa hiki iā lākou ke noʻonoʻo. A he hōʻino ka ʻike ʻole ponoʻī. Kuhikuhi ka American Psychological Association ʻo ka poʻe i paʻakikī loa ke hoʻomanawanui i ka maopopo ʻole, maʻa lākou e hopohopo a kaumaha haʻahaʻa, a ʻo ka ʻae ʻana aia ka maopopo ʻole ka mea e hoʻokuʻu ai iā kākou e kau i ka mea hiki maoli iā kākou ke hoʻomalu. Ke ola nei kāu hui i loko o kēlā ʻano ʻolu ʻole me kou kapa ʻana iā ia a ʻole. ʻO ke kapa ʻana iā ia ka māmā mua hiki iā ʻoe ke hāʻawi.

No laila ʻaʻole ka pahuhopu ka hōʻike wahaheʻe ʻana i nā pane ʻaʻole loaʻa iā ʻoe. ʻO ia ka pololei ʻana no ke ʻano o ka mea āu i ʻike ai, ka mea āu i ʻike ʻole ai, a i ka manawa āu e manaʻo ai e ʻike hou aku. He mākau ia, a hiki iā ʻoe ke hana maikaʻi.

He kaʻina e kūpaʻa ana ma lalo o ke koʻikoʻi

I kou hāʻawi ʻana i ka nūhou paʻakikī a maopopo ʻole, koʻikoʻi ka hoʻonohonoho o nā mea āu e ʻōlelo ai e like me nā huaʻōlelo. He ʻano e hana ai:

  1. E alakaʻi me ka ʻoiaʻiʻo, me ka pololei. E ʻōlelo i ka mea maoli i loko o ke kanakolu kekona mua. "Ke kūkulu hou nei mākou i ka hui, a e loli kekahi mau kūleana." ʻO ke kanu ʻana i ka poʻo nūhou ma lalo o ʻelima minuke o ka mōʻaukala e haʻi i nā kānaka e makaʻu ana ʻoe iā lākou, a ʻike lākou i kēlā.
  2. E ʻōlelo i ke kumu, ma nā huaʻōlelo hiki i ke kanaka ke paʻa. ʻAʻole ke kumu hoʻolaha-pepa. ʻO ka mea maoli, e like me kāu hiki ke kaʻana like. Kala nā kānaka i ka nui ke pololei ka noʻonoʻo. ʻAneʻane ʻaʻohe a lākou e kala ai ke kani ia he wili.
  3. E kikoʻī no ka mea āu i ʻike ʻole ai. "Eia ka mea i hoʻoholo ʻia. Eia ka mea ʻaʻole. Eia ka manawa e loaʻa ai iaʻu ka mea hou aku." ʻOi aku ka maʻalahi o ka noho ʻana me kahi mea ʻike ʻole ʻia maopopo ma mua o ka mea pohihihi. E hāʻawi i ka nānā aʻe i kahi lā inā hiki iā ʻoe.
  4. E hōʻike maopopo i ke koʻikoʻi pilikino. ʻAʻole hiki i nā kānaka ke lohe i ka hoʻolālā ʻoiai e ʻimi ana lākou i ka weliweli. E hōʻea wikiwiki i "he aha kēia manaʻo no ʻoe," me ka pane "ʻaʻole mākou i ʻike, a ʻaʻole au e ʻae iā ʻoe e ʻike ma o ke kāhāhā."
  5. E kono i nā nīnau paʻakikī, a lawe maoli iā lākou. A laila e hoʻōki i ka ʻōlelo a hoʻolohe.

ʻO kēlā ʻanuʻu hope kahi e haʻalulu ai ka hapa nui o nā alakaʻi, a ʻo ia ka mea e kūkulu i ka hilinaʻi nui loa.

E hana i kahi palekana e ʻōlelo i ka ʻāpana mālie

I kahi loli maoli, ʻo ka ʻike kūpono loa i loko o ke keʻena ka mea a nā kānaka e makaʻu ai ke ʻōlelo i kou maka. ʻO ka pilikia a lākou e ʻike ai i ka hoʻolālā hou. ʻO ke kumu e hana ʻole ai ka manawa. ʻO ka mea a nā kānaka a pau o ko lākou hui e hopohopo mua ai.

ʻO ka loaʻa ʻana iā ʻoe i kēia, pili ia i ka mea a ka mea noiʻi ʻo Amy Edmondson e kapa ai ʻo ka palekana noʻonoʻo (psychological safety): ka manaʻo like hiki iā ʻoe ke ʻōlelo aʻe, nīnau i kahi nīnau, a ʻae i kahi kānalua me ka hoʻopaʻi ʻole a hoʻohaʻahaʻa ʻole ʻia. He pololei ka manaʻo o Edmondson no nā manawa maopopo ʻole, neʻe wikiwiki. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke alakaʻi ma o ka makaʻu hou. ʻAʻole ia e hana hou ma ke ʻano he mea hoʻoikaika, a pani ia i ka pololei loa āu e pono nui ai i ka neʻe ʻana o ka honua.

I ka loli, he palupalu ka palekana a maʻalahi ke haki ma ka manaʻo ʻole. He mau mea e pale ai:

  • I ka hāpai ʻana o kekahi i kahi hopohopo, e mālama iā ia ma ke ʻano he makana, ʻaʻole he kūʻē. ʻO "Hauʻoli au i kāu ʻōlelo ʻana i kēlā" he kumukūʻai ʻole a hoʻololi i nā mea a pau.
  • E pane i ka nīnau i nīnau ʻia, ʻaʻole ka nīnau āu i makemake e nīnau lākou.
  • Inā ʻaʻole ʻoe i ʻike, e ʻōlelo "ʻAʻole au i ʻike" me ka leo. ʻO kahi alakaʻi e hiki ke ʻae i nā palena o kona ʻike e hāʻawi i nā mea a pau i ka ʻae e pololei nō hoʻi.
  • Mai hoʻolilo i ke kanaka i kūʻē i kahi laʻana. Ke nānā nei ka lumi holoʻokoʻa e ʻike i ka mea e hana ʻia iā lākou, a e hoʻonohonoho lākou i ko lākou pololei ponoʻī e like.

He aha kāu e hana ai i ka manawa hiki ʻole iā ʻoe ke haʻi i nā mea a pau

I kekahi manawa ʻaʻole hiki maoli iā ʻoe ke kaʻana like i ke kiʻi piha. Nā kumu kānāwai, he kuʻikahi i pani ʻole ʻia, nā hoʻoholo ma luna o kou pae uku. Eia kahi e mālie pinepine ai nā alakaʻi, a kahi e hana nui ai ka mālie i ka ʻino.

Hiki iā ʻoe ke ʻoiaʻiʻo a palena pū. E hoʻāʻo: "Aia kekahi mau ʻāpana o kēia ʻaʻole hiki iaʻu ke kamaʻilio, a ʻaʻole au e hōʻike ʻole. Eia nā mea a pau hiki iaʻu ke haʻi iā ʻoukou, a eia ka manawa e hiki ai iaʻu ke ʻōlelo hou aku." ʻO ke kapa ʻana i ke ola ʻana o ka palena he ʻano mahalo ia. Haʻi ia i nā kānaka ʻaʻole ʻoe e hōʻino nei i ko lākou naʻauao ma ka hōʻike ʻana ʻaʻole ʻo ia ma laila.

A laila e hōʻea mau. ʻAʻole ka loli he hoʻolaha hoʻokahi. He haneli hōʻailona liʻiliʻi ma waena o nā pule, a kūkulu a nalo ʻia ka hilinaʻi ma ka hana hope. Hōʻike ka hana hou a HBR no ka loli mau ua hoʻōki ka loli i ka lilo ʻana i hanana ʻokoʻa a lilo i aniau mau o ka hana, a waiho ia i nā kānaka māluhiluhi a makaʻala ma mua o kou wehe ʻana i kou waha. ʻO nā alakaʻi e mālama i kahi hui me lākou, ʻo lākou ka poʻe e noho ʻike ʻia, e haʻi hou i ka ʻōlelo i ka manawa e haʻalulu loa ai nā kānaka e omo i ka manawa mua, a e hana i kā lākou mea i ʻōlelo ai.

He ʻōlelo no kou kūpaʻa ponoʻī

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hāʻawi i kahi lumi i ka mālie ʻaʻohe ou. Inā komo ʻoe e haʻalulu ana me kou hopohopo ponoʻī, e hopu nā kānaka iā ia ma mua o ko lākou hopu ʻana i hoʻokahi huaʻōlelo o kāu ʻōlelo. No laila ma mua o ke kamaʻilio paʻakikī, e hoʻomālie mua i kou kino ponoʻī. Hoʻokahi hanu mālie. Nā wāwae ma ka papahele. He minuke hoʻokahi ma mua o kou komo ʻana. ʻAʻole ka pahuhopu ka ʻike ʻole. ʻO ia ke kaulike i lawa e lilo ai kou kūpaʻa, ʻaʻole kou makaʻu, i mea e laha ai.

He hana kaumaha kēia, a hiki iā ia ke hoʻopau iā ʻoe ma kahi lōʻihi o ka maopopo ʻole. E nānā i kou mau hōʻailona ponoʻī o ke kaumaha. Inā ke kahe nei ke kaumaha o ke alakaʻi ma waena o kahi manawa paʻakikī i kou hiamoe, kou olakino, a i nā kānaka āu e aloha ai, kūpono ke kamaʻilio iā ia me kahi kauka, he loea, a kekahi āu e hilinaʻi ai. He hana maoli ke kaʻina o kahi hui ma waena o ka loli. ʻAe ʻia ʻoe e pono i ke kōkua no ia nō hoʻi.

ʻAʻole e hoʻomanaʻo nā kānaka i mua ou i kekahi mea o ka pūʻolo pale. E hoʻomanaʻo lākou inā ua nānā ʻoe i ko lākou mau maka a haʻi i ka ʻoiaʻiʻo, a inā ua hoʻi mai ʻoe i ka pule aʻe a me ka pule ma hope. ʻO ia ke kamaʻilio maikaʻi ʻana i ka loli. ʻAʻole he ʻōlelo maikaʻi loa. He ʻōlelo hilinaʻi, i haʻi ʻia e kekahi i noho.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.