Ke hiki mai nei kahi hoʻonohonoho hou a hiki iā ʻoe ke ʻike i ka hoʻololi ʻana o ka lumi. ʻOi aku ka hāmau o ka poʻe i nā hālāwai. ʻElua o kāu poʻe maikaʻi loa, hoʻāno hou lākou i kā lākou palapala moʻo hana. Nīnau kekahi iā ʻoe, ʻano hoʻomākeʻaka, inā pono ʻo ia e hopohopo, a ʻaʻole ʻoe i ʻike maoli i ka pane. Hoʻowalewale ʻia ʻoe e ʻōlelo i kekahi mea hoʻomaha a ʻano ʻole. Hoʻowalewale ʻia nō hoʻi ʻoe e ʻōlelo ʻole.
ʻO kēia ka waena paʻakikī o ke alakaʻi ʻana ma waena o ka maopopo ʻole. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻohiki e maikaʻi nā mea, no ka mea, ʻaʻole ʻoe i ʻike. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻokamani ʻaʻohe mea e hana nei, no ka mea, ke ʻike mua nei nā mea a pau. No laila, he aha kāu e hana ai me ka ʻāwaha ma waena o ka mea a ka poʻe e makemake nei mai ou a me ka mea hiki iā ʻoe ke hāʻawi ʻoiaʻiʻo iā lākou?
Koi ka hapa nui o ka ʻōlelo aʻo ʻino ma ʻaneʻi iā ʻoe i ka hilinaʻi wahaheʻe. E hōʻike i ka maopopo. E lilo i pōhaku. ʻO ka pilikia, hiki i ka poʻe ke ʻike i kou wā e hana hōʻike ana, a uku ʻoe i ka mea hoʻokahi āu e pono nui ai i kēia manawa, ʻo ia ko lākou hilinaʻi. Aia kahi ala ʻoi aku ka maikaʻi e kū ai i ka ʻike ʻole, a hoʻomaka ia me ka nānā maka akāka ʻana i ka mea e hana nei i loko o ka poʻe a puni ʻoe.
He aha ka mea a ka maopopo ʻole e hana ai i ke kanaka
He ʻano kaumaha kūikawā ka maopopo ʻole, kaʻawale mai ka nūhou ʻino. Hiki i ka poʻe he nui ke lawe i kahi pā paʻakikī akā maopopo a hoʻokō. ʻO ka mea e hoʻoluhi iā lākou, ʻo ia ka ʻike ʻole. ʻO ka noʻonoʻo, ke hāʻawi ʻia i kahi hakahaka, hoʻopiha ʻo ia iā ia me nā hihia ʻino loa ma kahi pōʻai.
Kamaʻilio ka poʻe loea olakino noʻonoʻo no kekahi mea i kapa ʻia he hoʻomanawanui ʻole i ka maopopo ʻole, a kuhikuhi ka American Psychological Association i kahi hopena maopopo: ʻo ka poʻe e paʻakikī aʻe me ka mea ʻike ʻole, maʻa lākou e hoʻokokoke i ka manaʻo haʻahaʻa a me ka piʻihau. E hoʻomanawanui kekahi o kāu hui i ka maopopo ʻole me ka pilikia ʻole. E haki mālie kekahi i loko o ia, a ʻaʻole hiki iā ʻoe ke ʻike mau i ka mea ʻo wai mai waho.
ʻO ke ʻano o kēia ma ka hana, ʻo ia, i loko o kahi wā maopopo ʻole, ke hoʻoikaika nei kekahi ʻāpana o kāu poʻe i ko lākou ʻōnaehana aʻalolo ma mua o ka maʻamau no ka hōʻike wale ʻana. ʻOi aku ko lākou luhi ma mua o ka mea a ka hana e wehewehe ai. ʻOi aku ka lohi o ka hoʻoholo. ʻOi aku ka wikiwiki o ka heluhelu ʻana i kahi memo kūpono he hōʻailona ʻino. ʻAʻole kēlā he hemahema o ke ʻano. ʻO ia ka mea a kahi hōʻino hāmama e hana ai i ke kanaka, a ʻo ia ke kūlana maoli o ka poʻe āu e hoʻāʻo nei e alakaʻi.
Ke hoʻomanaʻo ʻoe i kēlā, hoʻōki ka nui o nā neʻe alakaʻi e pili ana i ke kālaiʻana a hoʻomaka e pili ana i ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ka hāmama o ka makaʻu a hiki i ka poʻe ke noʻonoʻo hou.
E kapa i ka mea ʻike ʻole me ka leo
ʻO ke kuko ma lalo o ke kaumaha ʻo ka hūnā ʻana i ka mea āu e ʻike ʻole ai. E kūpale iā ia. ʻO ka ʻōlelo "eia ka mea aʻu e ʻike nei, eia ka mea aʻu e ʻike ʻole ai, a eia ka manawa aʻu e manaʻo ai e ʻike hou aku" e hana i kekahi mea mana mālie: hāʻawi ʻo ia i ka poʻe i kahi kiʻi no ka hāmau. Hoʻōki ka ʻike ʻole i ka lilo ʻana i hōʻailona e hūnā ʻia nei kekahi mea mai o lākou. Lilo ia i kūlana like a pau e kū pū ana.
ʻO ʻaneʻi kahi e kūpono ai ke hoʻolohe i ka noiʻi no ka palekana noʻonoʻo. ʻO Amy Edmondson, ka mea e aʻo nei pehea e hana ai nā hui ma lalo o ke kaumaha, ua ʻike ʻo ia ʻo ka palekana noʻonoʻo, ka manaʻo e hiki iā ʻoe ke ʻōlelo, e nīnau, a i ʻole e ʻae ua hopohopo ʻoe me ka hoʻopaʻi ʻole ʻia, ʻoi aku ke koʻikoʻi ke kiʻekiʻe aʻe ka maopopo ʻole, ʻaʻole ka emi. ʻO ka pohina aʻe o ke kūlana, ʻoi aku ka pono o kahi hui i ka poʻe e hāpai i nā hopohopo a hoʻolana i nā manaʻo e ʻimi i ke ala. A kūkulu ka poʻe alakaʻi i kēlā ʻanilā ma o ke kapa ʻana iā lākou iho i ka maopopo ʻole, ka mea e palekana ai no nā mea ʻē aʻe a pau ke kamaʻilio no ia.
He liʻiliʻi a hiki ke hana hou ʻia ke ʻano hana. I nā manawa paʻakikī, e ʻōlelo mua i ka mea mālie. "ʻAʻole iaʻu ka maopopo piha no kēia." "He hopohopo kūpono ia, a ua loaʻa iaʻu nō hoʻi." I kēlā me kēia manawa āu e hana ai pēlā, hāʻawi ʻoe i ka poʻe i ka ʻae e hoʻōki i ka hoʻokamani, ʻo ia pono ka wā e hoʻomaka ai lākou e haʻi iā ʻoe i ka mea e hana maoli nei.
E haʻi i ka ʻoiaʻiʻo, ʻoiai he hapa
He ʻokoʻa ma waena o ka loaʻa ʻole o nā pane a me ka pololei ʻole. Hiki i ka poʻe ke ola me ka mea mua. ʻO ka lua ka mea e haki ai iā lākou.
Ke ʻano ʻole ʻoe e pale i ka poʻe, maʻa mau lākou e ʻike i ke ʻano ʻole a manaʻo ʻoi aku ka ʻino o ka ʻoiaʻiʻo ma mua o ka mea ʻiʻo. ʻAneʻane ʻoi aku ka pouli o ko lākou noʻonoʻo ma mua o ka mea maoli. No laila, e hāʻawi iā lākou i ke kiʻi maoli, ʻoiai he hapa. ʻO ka mea i hoʻoholo ʻia. ʻO ka mea ʻaʻole. ʻO ka mea hiki ʻole iā ʻoe ke ʻōlelo, a no ke aha. ʻO ka "ʻAʻole hiki iaʻu ke kaʻana like i ka papa manawa no ka mea ʻaʻole i hoʻonoho ʻia, a ʻaʻole au e koho a hewa" he ʻōlelo e kūkulu i ka hilinaʻi. Hoʻōki kahi pane hauʻoli a pane ʻole iā ia.
Koi kēia i kekahi koa, no ka mea, ʻano me he nāwaliwali ka maopopo ʻole ʻoiaʻiʻo i ka manawa. ʻAʻole pēlā. ʻO ka poʻe alakaʻi a ka poʻe e hahai mau ai ma o nā wā paʻakikī, ʻaʻole pinepine ʻo lākou ka poʻe i maopopo nā mea a pau. ʻO lākou ka poʻe i pololei me lākou i ka wā e maʻalahi aʻe ke ʻole.
Mai hāmau i ka ʻāwaha
Aia kahi wā i kēlā me kēia kūlana maopopo ʻole kahi ʻaʻohe āu mea hou e hōʻike ai. Ke hana ʻia nei nā hoʻoholo ma luna ou, a i ʻole ʻaʻole i huli ka mākeke, a i ʻole ke kali wale nei ʻoe. ʻO ka hoʻowalewale ʻo ka noho hāmau a loaʻa kekahi mea paʻa e ʻōlelo ai. ʻO kēlā hāmau kekahi o nā hewa maʻamau loa a ka alakaʻi e hana ai ma ʻaneʻi.
Ke hāmau ka poʻe alakaʻi, ʻaʻole ka poʻe e hoʻoholo ʻaʻohe mea e hana nei. Hoʻoholo lākou e hana ana kekahi mea a ke mālama ʻia nei lākou ma waho o ia. Hoʻopiha ka lono i ka ʻāwaha, a holo ka lono ʻoi aku ka pouli a wikiwiki ma mua o kekahi hōʻike āu i hāʻawi ai. No laila, e kamaʻilio ma kahi māmā, ʻaʻole wale i ka wā he nūhou. ʻO ka "ʻAʻohe mea i loli mai ka pule i hala, a e haʻi au iā ʻoe i ka manawa e loli ai" he hōʻike maoli. He kūpono ke hoʻouna.
Kekahi mau mea e maʻalahi ai ke kō:
- E hoʻonoho i kahi manaʻolana hiki i ka poʻe ke hilinaʻi. E haʻi iā lākou i ka manawa e lohe hou ai mai ou, a laila e hōʻea i kēlā kaha ʻoiai ʻo "ʻaʻohe nūhou" wale nō kāu. ʻO ka hilinaʻi ponoʻī ka mea e hoʻomaha ai.
- E ʻōlelo i ka mea ʻoiaʻiʻo hoʻokahi i ʻoi aku ma mua o hoʻokahi manawa. ʻAʻole komo ka poʻe ma lalo o ke kaumaha i ka ʻike i ka manawa mua, a ʻaʻole ka haʻi hou ʻana he hoʻohaʻahaʻa. ʻO ia ke ʻano e pā maoli ai ka memo.
- E waiho i kahi no nā nīnau, a pane i nā mea hiki iā ʻoe. ʻO ka "ʻaʻole au i ʻike" i ʻōlelo hāmama ʻia, lanakila ia ma luna o kahi pane hilinaʻi āu e hoʻihoʻi hope ai.
He maʻalahi ka pahuhopu. ʻAʻohe mea e koho inā ua poina ʻoe iā lākou a i ʻole ʻo ka hāmama he nūhou ʻino. ʻO ka pana mau o ka pili, ʻoiai he wīwī, pale ia i ka makaʻu mai ka māhuahua ʻana i ka pōʻeleʻele.
E hāʻawi i ka poʻe i kekahi mea e paʻa ai
ʻO ʻaneʻi kahi hiki iā ʻoe ke pono maoli. Hoʻomaha hiki ke ana ʻia ka poʻe e moe wai ana i ka mea hiki ʻole iā lākou ke hoʻomalu ke kōkua ʻoe iā lākou e ʻimi i ka mea hiki.
ʻO ka ʻōlelo aʻo nui a ka APA no ke kaumaha o ka maopopo ʻole, ʻo ia pono kēia: e kālele i ka mea i loko o kāu hoʻomalu, ʻoiai nā mea liʻiliʻi. Ma ke ʻano he alakaʻi, hiki iā ʻoe ke hana i kēlā no kahi hui holoʻokoʻa. Ke aia ke kiʻi nui ma waho o nā lima o kekahi, e hoʻoemi i ke kiʻi a i ka mea no lākou maoli i kēia pule.
- E kuhikuhi i ka hana e koʻikoʻi mau ʻoiai ke ʻano o ka holo ʻana o nā mea. "ʻO ka mea e hana ai ma luna, pono mau kēia papahana e holo maikaʻi, a no kākou ia."
- E pale me ka manaʻo i kekahi mau hana mau kūpaʻa. He kamaʻilio kū ʻole e kāpae ʻia, he ʻanuʻu aʻe maopopo ma ka pau ʻana o kēlā me kēia hālāwai. He lokomaikaʻi ka hiki ke wānana ke neʻe nā mea ʻē aʻe a pau.
- E hana i nā hoʻoholo ma kahi māmā maʻamau ma kahi hiki iā ʻoe, ma kahi o ka hoʻopaʻa ʻana i nā mea a pau "a hiki i ko kākou ʻike hou aku." ʻO ka neʻe i mua i ʻike ʻia, ʻoiai ma nā mea liʻiliʻi, haʻi ia i ke kino he hiki ke hana ʻia ke kūlana.
- E kikoʻī i ka mea āu e pono ai mai kēlā me kēia kanaka i kēia manawa. ʻO kahi hana maopopo a hiki ke hana ʻia kekahi o nā mea hoʻokūpaʻa loa hiki iā ʻoe ke hāʻawi i kekahi nona ka noʻonoʻo e wili nei.
ʻAʻole kēia he hoʻopunipuni. ʻAʻole ʻoe e haʻi nei i ka poʻe ʻaʻole maoli ka ʻino. Ke hāʻawi nei ʻoe iā lākou i kahi hoe.
Ka manaʻolana me ka wahaheʻe ʻole
Aia kahi pahele e hopu ai i ka poʻe alakaʻi manaʻo maikaʻi. No ka mālama ʻana i ka manaʻo i luna, kiʻi lākou i ka hoʻomaha ʻaʻole no lākou e hāʻawi. "E maikaʻi nā mea a pau." "ʻAʻohe mea e hele ana." "Hoʻohiki au e holo pono." He maikaʻi ke kuko. ʻO ka hopena, ke ʻike ʻia ʻaʻole ia he ʻoiaʻiʻo, ʻo ka hoʻōki ʻana o ka poʻe i ka manaʻoʻiʻo i kekahi mea āu e ʻōlelo ai.
Aia kahi ʻano o ka manaʻolana ʻaʻole e koi i ka wahaheʻe, a ʻoi aku kona paʻa. Kani ia me he hilinaʻi i ka poʻe, ʻaʻole he maopopo no ka hopena. "ʻAʻole au i ʻike i ke ʻano o ka pau ʻana o kēia, akā ua ʻike au i kēia hui e hala ana i nā mea ʻino aʻe, a makemake au e alo iā ia me ʻoe ma mua o kekahi ʻē aʻe." He ʻoiaʻiʻo kēlā a hāpai ʻo ia i kahi lumi. ʻAʻole ʻoe e hoʻohiki nei i ka wā e hiki mai ana. Ke hōʻoia nei ʻoe no ka poʻe nāna e alo iā ia.
Koʻikoʻi ka ʻokoʻa no ka mea, e hōʻea ka nūhou paʻakikī, inā hiki mai, i kekahi manawa. Ke hiki mai, ʻo ka poʻe alakaʻi i kūʻai keu ʻole ka poʻe e kū mau ana ma ka honua paʻa. ʻO ka poʻe i hoʻohiki i ka honua, hoʻolilo lākou i ko lākou hilinaʻi ma mua loa o ka manawa e pono nui ai. E mālama i kāu mau hoʻohiki i liʻiliʻi a i kou manaʻoʻiʻo i ka poʻe i nui, a hiki iā ʻoe ke lilo i kumu o ka manaʻolana ʻoiaʻiʻo me ka ʻōlelo ʻole i kekahi mea āu e minamina ai.
E nānā i kou ʻanilā ponoʻī
Ke heluhelu nei ka poʻe a puni ʻoe iā ʻoe me ka pili ʻoi aku ma mua o ka maʻamau, a neʻe nā manaʻo ma o kahi hui e like me ka ʻanilā. Inā komo ʻoe me ka ā paʻa a ʻōlelo pōkole, holo kēlā. Inā kūpaʻa ʻoe, holo nō hoʻi kēlā.
ʻAʻole kēia he kāhea e hana hōʻike i ka maluhia. Kahe ka maluhia hoʻokamani. He kumu ia e mālama maoli ai i kou kūlana ponoʻī, no ka mea, i loko o kahi wā maopopo ʻole, ʻo ʻoe, ʻoiai ʻoe makemake a ʻole, ka mea ana wela i nānā nui ʻia o ka lumi. E kiʻi i kou kākoʻo ponoʻī. E ʻimi i ke kanaka hiki iā ʻoe ke wehe i kou pale i ʻole ʻoe e hali i nā mea a pau i ka hana. ʻO ka hanu hoʻokuʻu lōʻihi a mālie ma mua o kahi kamaʻilio paʻakikī e hana nui aku ma mua o kou manaʻo. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hāʻawi i kahi hui i ke kūpaʻa ʻaʻohe ou.
A e hāʻawi iā ʻoe iho i ka ʻoiaʻiʻo like āu e hāʻawi nei iā lākou. ʻAʻole ʻoe e pololei i kēlā me kēia hoʻoholo i kahi kūlana ʻaʻohe kanaka i ka ʻike piha. ʻAʻole ka pahuhopu he hana hōʻike hemolele. ʻO ka noho ʻana he kanaka hilinaʻi a ʻoiaʻiʻo hiki i ka poʻe ke kuhikuhi iā ia ʻoiai e hoʻonoho ana nā mea.
Ke paʻakikī kekahi ʻoi aku ma mua o ka mea a ka manawa e wehewehe ai
I kekahi manawa, ʻoi aku ke kōkua a kekahi e pono ai ma mua o kekahi mea e hoʻāʻo ai kahi luna e hāʻawi. E nānā inā me he mea lā e haki ana kekahi ma waho aʻe o ka mea a ke kūlana e kāhea ai. Ka emi ikaika. Ka hiki ʻole ke kālele no nā pule. Ke kamaʻilio no ʻo ia iho me ka pilihua e ʻano hewa iā ʻoe. Hiki i ka maopopo ʻole ma ka hana ke kaomi i nā kaumaha a me nā makaʻu ʻaʻohe pili me ke kiʻi hui, a hiki iā ia ke huki i ka poʻe i kahi ʻāina e pono ai i ka mālama maoli.
ʻAʻole pono ʻoe e wānana i kekahi mea, a ʻaʻole pono ʻoe e hoʻāʻo. ʻO ka mea hiki iā ʻoe ke hana, ʻo ia ka ʻike, ke kamaʻilio me he kanaka ("ʻaʻole ʻoe i like me ʻoe iho i kēia mau lā, pehea maoli ʻoe?") a hōʻoia he ʻike lākou aia nā kumuwaiwai maoli, he papahana kōkua limahana, he mea lapaʻau, ko lākou kauka. Inā hoʻomakaʻu ka pilihua o kekahi iā ʻoe, e mālama iā ia me he koke a kōkua iā lākou e hōʻea i ke kākoʻo loea a i ʻole pilikia koke i kēia manawa ma kahi o ka mālama kanakahi.
ʻO ke alakaʻi maikaʻi ʻana i ka poʻe ma waena o ka maopopo ʻole, ʻaʻole ia ʻo ka hali kanaka ʻana i ke kaumaha o nā mea a pau. ʻO ke kūpaʻa pono, a ʻoiaʻiʻo pono, i ʻole pono kekahi e hali i kona me ka hāmau. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke haʻi iā lākou i ke ʻano o ka pau ʻana. Hiki iā ʻoe ke hōʻoia ʻaʻole lākou kanakahi ʻoiai e kali ana e ʻike.
Nā kumu
- Harvard Business Review, 6 Strategies for Leading Through Uncertainty (Rebecca Zucker and Darin Rowell)
- American Psychological Association, Tips for Dealing With the Stress of Uncertainty
- UNSW BusinessThink, Amy Edmondson on Psychological Safety in an Uncertain World