ʻŌlelo Hawaiʻi
Akamai
ʻAʻole ke aʻo pono he ʻano kanaka, he pūʻulu hoʻonohonoho ia
ʻAʻole ke aʻo pono he ʻano i hāʻawi ʻia a i ʻāua ʻia iā ʻoe. ʻEhā hoʻonohonoho: ka maʻamau i hana liʻiliʻi ʻia, i mālama kokoke ʻia, i holo ma ka manawa paʻa, a i pale ʻia e kekahi lula āu i kākau mua ai. E hoʻololi i kēlā mau mea a hoʻololi ka ʻano.
E helu i nā pule, ʻaʻole i nā lā pili
E helu i nā pule i mālama ʻia ma kahi o nā lā pili: ua mālama ʻia ka pule inā ua hana ʻoe i ka mea ʻekolu manawa. Na ka helu lā pili e lilo ai kekahi Pōʻalua maʻamau i mea e nalowale ai kāu mea i kūkulu ai, akā mālama ka helu pule i ka hala ma kona wahi iho a ola mau ka moʻolelo.
Ka hola hiki ʻole i kekahi ke lawe: ka hoʻomaʻamaʻa ma kahi ʻalemanaka piha
Paʻa ka hola hoʻokahi o ka lā no kahi akamai ke paʻa ia, ke luhi ia, a ke pale ʻia e kahi lula ma kahi o ka ikaika manaʻo. E kau ma ka manawa like i kēlā me kēia lā, e kapa iā ia ma ka inoa o ke akamai, a e haʻi i ka poʻe nāna e hoʻonoho iā ʻoe.
Pehea e akamai maoli ai ma hoʻokahi mea ʻoiai e hana piha ana
ʻO ka akamai maoli ʻana ma luna o kahi pule hana piha, ʻo ia ka hoʻohaiki ʻana i ka mākau a kūpono ia i nā hola i loaʻa maoli iā ʻoe. E koho i hoʻokahi mākau liʻiliʻi, e hana ʻehā a ʻelima hola i ka pule, a e ana wale inā ua neʻe kēlā mākau liʻiliʻi.
Pehea e kū mai ai i ka lā ʻaʻole makemake kou naʻau
ʻAʻole ʻo ka makemake ke kī e komo ai: e hoʻomaka i ka ʻāpana liʻiliʻi loa o ka hana a hāʻawi i ʻumi minuke. E hoʻoholo ma ka puka, ʻaʻole ma ka noho, a na kēlā ʻumi minuke e koho inā e hoʻomau ʻoe.
E pani i ka pule haki ma ke kōkua ʻana i kekahi e pani i kāna
E lawe i iwakālua minuke me kekahi kanaka ʻē a e holo i kāna pule ma mua o kāu. Hoʻopau ʻoe iā ʻoe iho ma ke ʻano āu e hoʻopau ʻole ai i kekahi e kali ana, no laila ʻo ka paʻa ʻana i kāna pule ka mea e helu ʻia ai kāu.
Ka hana hohonu me ke kānāwai paʻa ʻole: nā manawa hana e kūpono i kāu pule
ʻAʻole pono iā ʻoe kahi hale ma ka nahele a i ʻole kahi pauku ʻehā hola. Kūpono ka hana hohonu i loko o ka pule maʻamau ma nā manawa hana he kanaiwa minuke me hoʻokahi hua i kapa ʻia no kēlā me kēia, ke kelepona ma kekahi lumi ʻē, a ʻaʻohe kānāwai e hōʻole ai kahi pule i haki i ka hana holoʻokoʻa.
Pehea e hoʻomaʻamaʻa ai i akamai e kūpaʻa ai i ka manawa nui
Kūpaʻa ke akamai ma lalo o ke kaumaha ke hoʻomaʻamaʻa ʻoe e like me kāu e hōʻike ai: e hoʻopuka mai ka hoʻomanaʻo ma kahi o ka heluhelu hou, e noho ma kahi ʻoi iki aku ma mua o ka ʻoluʻolu, a e hoʻolōʻihi i ka wā ma waena o nā hālāwai. A laila e hoʻomaʻamaʻa i hoʻokahi manawa i loko o nā kūlana maoli.
E ana i ka hana maʻamau i kou lā piha loa, ʻaʻole i kou lā maikaʻi loa
E hoʻoholo i ka nui o kahi hana maʻamau ma ka mea hiki i kou lā piha loa ke hāpai, ʻaʻole ka mea hiki i kou lā maikaʻi loa. ʻO ka papahele ka hoʻolālā ponoʻī, ʻaʻole he wahi hāʻule, a ʻo ia ke ala e ola ai kahi pahuhopu nui i loko o kahi pae manawa piha.
Pehea e hala ai i ka pāpū ma hope o nā mahina o ka hoʻomaʻamaʻa
ʻO ke ʻano maʻamau o ka pāpū, ua lilo ka hoʻomaʻamaʻa i mea ʻoluʻolu, ʻaʻole ua pau ka makana. E hoʻololi i hoʻokahi mea i ka manawa, e hoʻonui i ka paʻakikī a e hoʻolōhi i ka wikiwiki a e hoʻoliʻiliʻi i ka pahuhopu, a laila e paʻa i ke ʻano hou no ʻekolu pule.
E hoʻomaka hou me ka uku ʻole i ka ʻauhau hewahewa
E hoʻomaka hou ma ka hana ʻana i kāu hālāwai aʻe ma kona nui liʻiliʻi loa, me ka hoʻopiha hope ʻole a me ka hoʻopaʻi ʻole. ʻO ka ʻauhau hewahewa ka hana keu a ka poʻe e hoʻohui ai ma hope o ka hakahaka i mea e hōʻoia ai he ʻoiaʻiʻo kā lākou, a ma laila e ʻoi aku ai ke kumukūʻai o ka hoʻi ʻana ma mua o ka maʻamau ponoʻī.
ʻO ke aʻo ʻana i kekahi ke ala wikiwiki loa e aʻo ʻelua ai ʻoe
ʻO ke aʻo ʻana i kāu mākau i kekahi ka nānā pololei loa i kāu i ʻike maoli ai. Loaʻa iā lākou ke ala pōkole āu i loaʻa lohi ai; loaʻa iā ʻoe ka ʻōlelo pololei kahi āu e kūlanalana ai, ʻo ia ka hapa e pono ai ʻoe e aʻo hou.
Pehea e heluhelu ai i ka puke i paʻa iā ʻoe i hoʻokahi makahiki ma hope
Mālama ʻoe i ka puke ma ka hana ʻana me ia, ʻaʻole ma ka hoʻopau ʻana. E pani i kēlā me kēia pau ʻana o ka mokuna a kākau i ʻekolu ʻōlelo mai ka hoʻomanaʻo mai, e kaha wale i ʻelima ʻaoʻao, a e hoʻohana leo i hoʻokahi manaʻo i loko o hoʻokahi pule.
Ka hoʻomaka ʻelua minuke: e hāʻawi i ʻelua minuke i ka hana, a laila e koho
E ʻae i ʻelua minuke o ka hoʻomaka ʻana, ʻaʻole ʻelua minuke o ka hana, a laila e koho kūʻokoʻa e pau a e hoʻomau paha. ʻO ka wehe ʻana i ka mea ka hapa pipiʻi, a i kou uku ʻana, ʻaʻohe kumu kūʻai o ka hoʻomau ʻana.
Pehea e koho ai i ka mākau hoʻokahi kūpono no kou mau makahiki ʻelua e hiki mai ana
E koho i ka mākau e hoʻonui ai i ka mea āu e hana mua nei, ka mea āu e hoʻomaʻamaʻa ai me ka uku ʻole, a hāʻawi i pane maoli iā ʻoe i loko o hoʻokahi mahina. E kākau i ʻekolu koho, e hoʻāʻo i kēlā me kēia no ʻelua pule, a laila e paʻa i ka mea āu i wehe mau ai.
E hoʻolilo i ka mea maikaʻi i mea maʻalahi loa o ka lumi
E helu i nā kapuaʻi ma waena ou a me ka hana maʻa, a laila e wehe i ʻelua o lākou. He mea ʻāina ka hoʻopaʻa, a ma ʻekolu kapuaʻi a emi iho, hana wale nō ka mea me ka pono ʻole o kahi hoʻoholo mua.
E hana ʻino me ka manaʻo: ʻo ka helu C ka mea e paʻa ai ka maʻamau
E hoʻoholo mua i ke ʻano o ka maʻamau ma ka pae C, a laila e hāʻawi aku i kēlā i ka lā hiki ʻole ke paʻa ka pae A. ʻO ka maikaʻi o hoʻokahi lā ka mea wale nō hiki ke hoʻokuʻu me ka nalowale ʻole o kāu mea e kūkulu nei.
Pehea e hōʻike ai i ka hana hoʻomaka ma ka lehulehu a hauʻoli mau i kāu hana
E hoʻonohonoho i ke kāhua ma mua o ka hoʻouna ʻana: e haʻi i ka helu o kēia hoʻāʻo, e haʻi i kāu mea i hoʻomaʻamaʻa ai, a e noi i hoʻokahi manaʻo kikoʻī. Hoʻohuli ke kāhua i ka hōʻike ʻana i loiloi, a loli ka mea e hoʻi mai ana mai nā kānaka.
ʻO nā minuke he ʻumi i kēia pō ka mea nāna e hoʻoholo i ka lā ʻapōpō
E hoʻolilo i ʻumi minuke i kēia pō e kapa ai i ka mea hoʻokahi e pono ai e hana ʻia i ka lā ʻapōpō, a e waiho i kāna mau mea hana ma kahi e kū pū ai ʻoe. He maʻalahi ka hoʻoholo ʻana i kēia manawa a he pipiʻi ma ka hola ʻeiwa o ke kakahiaka.
Ka mākau he ʻumi makahiki: ka mea e mau ana ke loli mau nā mea hana
ʻO ka mākau he ʻumi makahiki, ʻo ia ka mea e ola ai kona kumu ma hope o kāna mau mea hana: ka noʻonoʻo pono, ke ʻano nani, ke kākau maopopo, ka heluhelu kanaka, ke aʻo aku. E aʻo koke i nā mea hana a e paʻa mālie iā lākou, a e nīnau inā he mea nui nō ka mākau ke nalowale ka polokalamu o kēia lā.