E neʻe i ka ʻike nui

AKAMAI · KA AʻO ʻANA

ʻO ke aʻo ʻana i kekahi ke ala wikiwiki loa e aʻo ʻelua ai ʻoe

ʻO ke aʻo ʻana i kāu mākau i kekahi ka nānā pololei loa i kāu i ʻike maoli ai. Loaʻa iā lākou ke ala pōkole āu i loaʻa lohi ai; loaʻa iā ʻoe ka ʻōlelo pololei kahi āu e kūlanalana ai, ʻo ia ka hapa e pono ai ʻoe e aʻo hou.

ʻEkolu kānaka ma ka papaʻaina me nā kamepiula ʻāpana e nānā ana i ko lākou hoa e wehewehe ana ma ka ʻaoʻao o ka papa keʻokeʻo

Kiʻi na Austin Distel ma Unsplash

Nīnau mai kekahi kanaka ʻelua makahiki ma hope ou pehea ʻoe i akamai ai. He iwakālua minuke kāu e kaʻawale ana a ʻelua koho: e hoʻouna aku i kahi loulou, ʻo ia ka hana a ka hapa nui, a i ʻole e noho i lalo a alakaʻi iā lākou ma waena o ka hapa i lawe i hoʻokahi makahiki iā ʻoe e maopopo ai.

E koho i ka lua, ʻaʻole no ka mea he hana lokomaikaʻi ia. E koho no ka mea ʻo ia mau minuke he iwakālua ka nānā ʻoi loa o kāu mākau ponoʻī e loaʻa ai iā ʻoe i kēia mahina. ʻO ka wehewehe leo nui ʻana i kekahi mea, ma ka ʻōlelo maʻalahi, i kekahi kanaka hiki ʻole ke hoʻopiha mālie i kou mau hakahaka nou, ʻike koke ia i nā wahi āu i hoʻohālike wale ai ma mua o ka hoʻomaʻamaʻa hoʻokahi ʻana. Hele lākou me kahi ala pōkole. Hele ʻoe me ka palapala ʻāina o kou mau puka ponoʻī, ʻo ia ka mea hiki ʻole ke kūʻai ʻia a hiki ʻole ke hana hoʻokahi ʻia. He ʻoiaʻiʻo lāua ʻelua, a ʻaʻole ka lua e lawe i ka mua.

Kōkua maoli anei ke aʻo ʻana i kekahi i kou aʻo ʻana?

ʻAe, a hoʻomaka ka hopena ma mua o kou wehe ʻana i kou waha. Ua hoʻāʻo ʻo John Nestojko, ʻo Dung Bui, ʻo Nate Kornell a me Elizabeth Bjork i ka poʻe e heluhelu i kahi ʻāpana palapala, kekahi me ka manaʻo e hoʻāʻo ʻia lākou, kekahi me ka manaʻo e aʻo aku i kekahi haumāna hou, a laila hoʻāʻo lākou i nā mea a pau. ʻO ka hui i manaʻo e aʻo aku, ua hoʻomanaʻo lākou i ka nui aʻe, ua ʻoi aku ka maikaʻi o ka hoʻonohonoho ʻana i kā lākou i hoʻomanaʻo ai, a ua paʻa loa nā manaʻo nui iā lākou, ʻoiai ʻaʻole i hana ʻia kekahi aʻo ʻana.

ʻO ka heluhelu ʻana i kekahi mea ma ke ʻano he mea āu e hāʻawi aku ana, hoʻololi ia i kou ʻano hoʻoponopono manaʻo ʻoiai ʻoe e heluhelu mau nei. Hoʻomaka ʻoe e ʻimi i ke kūkulu, ka papa e hele ai nā mea, a me ke kūʻē e puka mai ana mai kekahi, ʻaʻohe o kēlā mea āu e noʻonoʻo ai i kou heluhelu ʻana nou wale nō.

A laila hoʻohui ka wehewehe maoli ʻana i ka hapa lua. Ua hōʻike ʻo Jeffrey Karpicke lāua ʻo Janell Blunt ma Science he ʻoi aku ka paʻa o ka ʻike i huki ʻia mai ka hoʻomanaʻo mai ma mua o ke aʻo hohonu ʻana i ka mea like nō, a ua mau ia pōmaikaʻi ma nā nīnau paʻakikī e koi ana iā ʻoe e hele ma waho aʻe o ka mea i haʻi ʻia. He huki ʻike ke aʻo ʻana, ma lalo o ke kaumaha, i ka manawa maoli, me kekahi e nānā mai ana. ʻO ia nō ia hana ma kona ʻano koi loa, a hōʻea mai ia i uhi ʻia ma ke ʻano he lokomaikaʻi.

Pehea au e aʻo ai i ka mea hoʻomaka i ka mākau aʻu i akamai ai?

He iwakālua minuke, hoʻokahi pilikia a lākou i lawe maoli mai ai, a me nā huaʻōlelo maʻalahi. E nīnau i ka mea e paʻa nei iā lākou i kēia manawa, e hana ma kā lākou laʻana ma mua o kāu punahele, a e pāpā i kēlā me kēia huaʻōlelo ʻoihana e pono ai ʻoe e wehewehe.

Aia ka waiwai ma ke kānāwai o nā huaʻōlelo maʻalahi. He hoʻopili ʻia ka ʻōlelo ʻoihana, a hūnā nani ka hoʻopili ʻana i nā hakahaka. I ka manawa e pono ai ʻoe e haʻi i ke ʻano o ka huaʻōlelo i kekahi i lohe ʻole ai, ʻike ʻoe inā maopopo iā ʻoe ka mea iho a ʻo kona inoa wale nō paha. Mai hoʻomākaukau i haʻawina. ʻAe ka haʻawina iā ʻoe e alahele aʻe i kou mau wahi nāwaliwali me ka ʻike ʻole; ʻaʻole naʻe kā lākou nīnau.

E nānā i ke kūlanalana. Aia mau kekahi ʻōlelo hoʻokahi kahi āu e lohi ai, e palupalu ai, e ʻōlelo ai “pili wale ia i nā mea like ʻole,” a neʻe koke aku. ʻO ia ʻōlelo ka puka. E kākau i ka manawa e haʻalele ai lākou a e aʻo pono i kēlā mea, no ka mea ua hāʻawi ʻia iā ʻoe ka hoʻomaʻamaʻa i kuhikuhi kikoʻī loa ʻia, i ʻike ʻia e kekahi ʻaʻole i ʻike he hana ʻo ia pēlā.

ʻElua mea ʻē aʻe kūpono. E hōʻike i ka mana i hāʻule, ʻaʻole i ka mana holo wale nō, no ka mea aia ka ʻike maoli i loko o ka hāʻule ʻana. A e pane i ka nīnau a lākou i nīnau ai, ʻaʻole i ka nīnau ʻoi aku ka hoihoi ma ka ʻaoʻao, ʻo ia ke ala maʻamau e hoʻopau hewa ai ka poʻe akamai i nā minuke he iwakālua o ka mea hoʻomaka.

He aha ka ʻokoʻa ma waena o ke kumu aʻo a me ka mea kākoʻo?

Kamaʻilio ke kumu aʻo iā ʻoe. Haʻi ka mea kākoʻo i kou inoa i loko o kahi lumi ʻaʻole ʻoe i laila. ʻAʻole i wehewehe ʻia kēia ʻokoʻa i ka hapa nui o ka poʻe, a ʻo ia ka ʻokoʻa ma waena o ka ʻōlelo aʻo a me ka hopena.

Ua haʻi ʻo Herminia Ibarra, ʻo Nancy Carter a me Christine Silva, i kākau ma ka Harvard Business Review, i ka ʻōlelo a kekahi wahine he ʻumikumamālua makahiki ma kāna hui me ka hana ʻole ʻia o kekahi mea, a ʻōlelo ʻo ia ke aʻo ʻia nei ʻo ia a make: he mau makahiki o ke aʻo, ka hoʻolālā ʻoihana a me nā papahana hoʻomohala, a ʻaʻohe holomua, no ka mea ʻaʻohe kanaka mana i kākoʻo iā ia ma kahi i hoʻoholo ʻia ai nā mea. He lokomaikaʻi ke aʻo kumu, a ʻaʻole ia ka mea hana like.

ʻEkolu paha ʻōlelo a me kahi ʻāpana liʻiliʻi o kou hilinaʻi ke kumukūʻai o ke kākoʻo ʻana. I loko o kahi lumi e puʻunaue ʻia ana kahi hana, papahana, a i ʻole manawa kūpono, e haʻi i ka inoa, e haʻi i ka hōʻoia kikoʻī, a e haʻi i ka mea āu e hilinaʻi ai iā lākou. “E hāʻawi iā Marcus. Ua kūkulu hou ʻo ia i ka ʻōnaehana hōʻike i loko o ʻeono pule a ʻaʻole i haki mai ia manawa. Ua mākaukau ʻo ia no kekahi hana me ka mea kūʻai.” ʻO ia wale nō. Ua lawa ke kikoʻī e hiki ai ke nānā ʻia, ʻo ia ka mea e waiwai ai.

ʻAʻole pohihihi ka mea e hoʻi mai ana. E hoʻolilo i kou hilinaʻi ma luna o ka poʻe e holomua ana ma hope, a kūkulu ʻoe i moʻolelo ma ke ʻano he kanaka kūpono kāna mau ʻōlelo kākoʻo, he inoa hiki ʻole ke kūkulu ʻia ma ke kamaʻilio ʻana nou iho. ʻO ia nō ka ʻōnaehana like a Ibarra mā i ʻike ai e neʻe ana i nā ʻoihana, e kuhi ana mai kēlā ʻaoʻao mai.

He aha kaʻu e ʻōlelo maoli ai ke mahalo au i kekahi i mua o nā kānaka?

E haʻi i ka mea pololei a lākou i hana ai, e haʻi i ka mea i loli, a e haʻi i mua o ka poʻe he mea nui ko lākou manaʻo iā lākou. He walaʻau wale ka “hana maikaʻi” a nalowale koke. ʻO ka “Ua ʻike ʻo ia i ka hewa kumukūʻai i ʻelua lā ma mua o ka hoʻokuʻu ʻana, a inā ʻaʻole, ua lilo ka hapahā makahiki iā mākou” he hanana ia e hoʻomanaʻo mau ai lākou no ʻelima makahiki.

ʻO ke kikoʻī ka hana holoʻokoʻa, a ʻo ka lehulehu ka mea e hoʻonui ai. Ua ʻike ka noiʻi a Gallup no ka mahalo ʻana he hoʻokahi wale nō o ʻekolu limahana ʻAmelika e ʻae ikaika ana ua loaʻa iā lākou ka mahalo no kā lākou hana maikaʻi i loko o nā lā ʻehiku i hala, a i ka wā e wehewehe ai ka poʻe i ka mahalo i hoʻomanaʻo nui ʻia, ʻaʻole ke kālā ka pane mua. He kakaikahi ka mahalo lehulehu no kekahi hana kikoʻī i hana maikaʻi ʻia, ʻo ia ka mea a ka poʻe e ʻōlelo ai e hoʻomanaʻo ai lākou, a hoʻokahi wale nō ʻōlelo kona kumukūʻai.

ʻElua hana liʻiliʻi ʻē aʻe e kūpono ma ka ʻaoʻao, he mau minuke wale nō kēlā me kēia. E hoʻolauna i ka poʻe hiki iā ʻoe ke mālama huna, no ka mea ʻoi aku ka waiwai o ka pilina āu e noho nei ma luna ke hoʻokaʻa ʻia ma mua o ka mālama ʻia. A e kākoʻo i kekahi ʻaʻole i noi mai, i loko o kahi lumi ʻaʻole lākou e ʻike ai ua hana ʻoe pēlā, ʻo ia ka mana me ka hoʻihoʻi ʻole a ʻo ia ka mea e haʻi nui ai i ke ʻano kanaka āu e lilo nei.

Ua emi anei koʻu wā e aʻo aku ai i kekahi?

ʻAneʻane ʻaʻole. He kūlana aʻo ʻoi aku ka maikaʻi ka noho ʻana ʻelua makahiki ma mua ma mua o ka noho ʻana he iwakālua makahiki ma mua, no ka mea hiki iā ʻoe ke hoʻomanaʻo i ka mea i huikau ai, a ʻaʻole ʻoe i poina i nā hapa paʻakikī maoli.

ʻO ka pilikia o ka loea, ʻo ia ka lilo ʻana o ka mea i mea maopopo wale iā ia, a ʻaʻole waiwai ka mea maopopo wale i ka mea hoʻomaka. Maopopo mau iā ʻoe kahi o ka pali. Hoʻomanaʻo mau ʻoe i ka pule ʻaneʻane haʻalele ʻoe a me ka mea nāna ʻoe i alakaʻi a hala. ʻO ia ka mea maoli e pono ai kekahi hoʻokahi makahiki ma hope ou, a ʻaʻole hiki i kekahi ma mua aʻe ke hāʻawi like i kēia manawa.

Hoʻoholo pū kēia i ka nīnau manawa e kāohi ai i ka hapa nui o ka poʻe. ʻAʻole ke aʻo ʻana he mea āu e hana ai ma hope o kou hiki ʻana i laila. ʻO ia kekahi o nā ala e hiki ai ʻoe i laila, a ʻo ka poʻe e hana nei ʻoiai lākou e piʻi mau ana, loaʻa iā lākou ka hopena nānā ma ka wahi o ka piʻina e waiwai loa ai.

Ua like ka mana lokomaikaʻi a me ka mana pono nou iho

Wahi a Kaʻohele Carlos, nāna i hoʻokumu iā KEEP CALM, ʻo kēia kekahi o nā mea i holo maoli ai kāna ʻoihana ponoʻī. I loko o nā makahiki he iwakālua, ua ʻimi ʻo ia i nā manawa e aʻo ai, e hoʻomaʻamaʻa ai, e ʻōlelo aʻo ai, e hāpai ai, e mahalo ai a e kākoʻo ai i ka poʻe a puni ona, a wahi āna he pāʻumi ka ikaika a me ke kākoʻo i hoʻi mai. ʻO kāna moʻolelo no kona mau makahiki he iwakālua kēlā, ʻaʻole he kānāwai o ke ao nei, a ʻo kona waiwai ka waiwai o kona iwakālua makahiki iā ʻoe.

ʻO ka mea hiki ke hōʻoia ʻia, ʻo ia ka ʻōnaehana ma kou ʻaoʻao, a ʻaʻole ia he mea hoʻoheheʻe naʻau. Loaʻa nā hakahaka ma ka wehewehe leo nui ʻana. ʻOi aku kou aʻo ʻana ma mua o ka hoʻomaka ʻana ke hoʻomākaukau ʻoe e wehewehe. Kūkulu ka haʻi ʻana i ka inoa o kekahi kanaka maikaʻi i loko o kahi lumi i inoa hiki ʻole iā ʻoe ke kūkulu ma ke kamaʻilio ʻana nou iho. Hoʻomaʻamaʻa ka hāʻawi ʻana i ʻōlelo kikoʻī i kou maka no kāu hana ponoʻī. He hana hoʻomaʻamaʻa kēlā me kēia o ia mau mea a waiho pū i kekahi ma kahi maikaʻi aʻe, ʻo ia ke kuʻikahi maikaʻi maʻalahi loa e loaʻa ai.

No laila e lawe i nā minuke he iwakālua. E noho pū me ka mea nāna i nīnau, e hoʻohana i kā lākou laʻana, e pāpā i ka ʻōlelo ʻoihana, a e nānā i ka ʻōlelo kahi āu e kūlanalana ai. A laila e aʻo i kēlā. E ʻoi aku kou akamai ma ka Pōʻahā, e mālama lākou i hoʻokahi makahiki, a ʻaʻole i kali kekahi o ʻolua a hiki i ka lanakila ʻana.

Nā kumu