Ua hoʻolilo ʻoe i ʻelua makahiki e akamai maoli ai ma kekahi mea hana. Ua ʻike ʻoe i nā hapa ʻaʻohe mea i kākau, ʻo ʻoe ka mea a haʻi i hele mai ai, a i loko o ʻewalu mahina paha ua pani ʻia ia mea a ua hele pū kekahi hapa nui o kāu ʻike.
ʻAʻole kēlā he kumu e hoʻōki ai i ka pili ʻana ma luna o ka mākau. He kumu ia e akahele ai i ka mea āu e pili aku ai. Noho kekahi mau mākau kokoke i kā lākou mau mea hana a pau pū me lākou. Noho kekahi ma lalo o nā mea hana a māhuahua ka waiwai i kēlā me kēia loli ʻana o luna, no ka mea hiki i ka poʻe iā lākou ia mākau ke lawe i ka mea hou i loko o ʻelua pule a lilo i mea kōkua ma ka hopena o ka mahina. E pili ana kēia ʻatikala i ka hoʻokaʻawale ʻana i kēlā mau mea ʻelua ma mua o kou hoʻolilo ʻana i ʻumi makahiki, a i ka mea a ia ʻokoʻa e noi maoli ai iā ʻoe ma ka Pōʻakahi kakahiaka.
He aha nā mākau e waiwai mau ana i loko o ʻumi makahiki?
ʻO nā mea ʻaʻole e noho ana ko lākou kumu i loko o kahi mea hana. ʻO ka noʻonoʻo pono no ka mea kūpono e hana ai, ke ʻano nani, ke kākau maopopo, ka heluhelu ʻana i nā kānaka, ke aʻo aku, ke kūkākūkā kuʻikahi, a me ka hana pololei me kou mau lima: ʻo ka poʻe akamai loa ma ia mau mākau i ka makahiki 1995, ʻo lākou nō ka poʻe akamai loa i kēia lā, me nā mea hana ʻokoʻa i loko o ko lākou lima.
Kākoʻo ka ʻoihana waiwai i kēia ʻokoʻa me ka ʻoi aku o ka ʻoi ma mua o ka manaʻo o ka hapa nui. Ua ʻike ʻo David Deming lāua ʻo Kadeem Noray, i ka nānā ʻana i nā ʻoihana ʻAmelika, ua hāʻule ka waiwai kiʻekiʻe mua o nā palapala ʻenehana ma mua o ka hapalua i loko o ka ʻumi makahiki mua o ka nohona hana, no ka mea e huli mau ana ka ʻike ʻenehana o ia mau hana ma lalo o ka poʻe nāna i aʻo. ʻAʻole i emi ka palapala. Ua ʻelemakule ka ʻike kikoʻī.
Ma kēlā ʻaoʻao, ua hele nā mākau e noho ana ma lalo i ke ala ʻokoʻa. I kekahi noiʻi kaʻawale no ka mākeke hana ʻAmelika, ua ʻike ʻo Deming ua ulu nā hana e koi ana i ka launa kanaka kiʻekiʻe ma kahi o 12 ʻāpana pākēneka o ka hui limahana ma waena o 1980 a me 2012, a ʻo ka ulu ʻana o ka hana a me ka uku, ʻoi aku kona ikaika no nā hana e koi ana i ka mākau makemakika kiʻekiʻe a me ka mākau launa kanaka kiʻekiʻe pū. ʻAʻole ka heluhelu ʻana i ka lumi he mea hoʻohui palupalu. Ma nā helu, ʻo ia kekahi o nā waiwai paʻa loa e hiki iā ʻoe ke mālama.
Pehea au e ʻike ai i ka ʻokoʻa o ka mea hana a me ka mākau?
E nīnau i hoʻokahi nīnau: he mea nui anei kēia ke nalowale ka polokalamu o kēia lā i ka lā ʻapōpō? Inā ʻaʻole ka pane ʻoiaʻiʻo, aia kahi mea hana i loko o kou lima. Inā ʻae, a pono wale ʻoe i ala ʻokoʻa e hōʻike aku ai, aia kahi mākau i loko o kou lima.
E hoʻāʻo ma kāu pule ponoʻī a maopopo koke, a ʻoluʻolu ʻole hoʻi. ʻO ka ʻike ʻana i ka pahu kahi e noho ai kekahi hoʻonohonoho, he mea hana ia. ʻO ka ʻike ʻana i ke kumu i kūpono ʻole ai ia hoʻonohonoho no kēia hana, he mākau ia. ʻO ka ʻike ʻana i ke kaʻina huaʻōlelo, he mea hana; ʻo ka ʻike ʻana pehea e wāwahi ai i kahi pilikia nui i mau ʻāpana hiki iā ʻoe ke hōʻoia, he mākau ia. ʻO ka wikiwiki ma kekahi polokalamu hoʻoponopono, he mea hana; ʻo ka ʻike ʻana i kahi e lilo ai ka mea nānā i kahi moʻolelo, he mākau ia.
ʻO Kaʻohele Carlos, nāna i hoʻokumu iā KEEP CALM, ua hoʻolilo ʻo ia i ʻoihana lōʻihi ma ka hoʻolālā nani ma kahi hui ʻenehana nui, he wahi i pani hou ʻia nā mea hana āna i hoʻomaka ai ma mua o hoʻokahi manawa a paʻa mau nō ka noʻonoʻo pono āna i kūkulu ai. ʻO ia ka hoʻāʻo e holo ana ma ka ʻoihana maoli ma mua o ke kumumanaʻo wale, a ʻo ia ke kumu i kau ai kēia ʻatikala i kona koʻikoʻi ma laila.
Pono anei au e hoʻōki i ke aʻo ʻana i nā mea hana hou?
ʻAʻole. E aʻo koke, a e paʻa mālie. ʻO nā mea hana ke ala e pā ai ka mākau i ke ao nei, no laila ʻaʻole waiwai nui i kēia hapahā makahiki ke kanaka me ka noʻonoʻo pono maikaʻi a me ka mea hana o kēia manawa ʻole.
Aia ka loli ma ke ʻano o kou aʻo ʻana a me ka nui o kou hoʻolilo ʻana iā ʻoe iho. E hāʻawi i hoʻokahi pule o ka hoʻohana ikaika, ʻoluʻolu iki ʻole, i kahi mea hana hou, e kuhi ana i ka hana maoli hoʻokahi, ma mua o ʻekolu mahina o nā haʻawina e kuhi ana i ka piha. E aʻo i ka iwakālua pākēneka āu e hoʻohana ai i kēlā me kēia lā, e aʻo i kahi e noho ai nā palapala wehewehe, a hoʻōki.
A laila e hōʻole i ka lilo ʻana o ia mea i ʻano nou. I ka manawa e lilo ai kahi mea hana i mea nou ma mua o ka mea i loko wale o kou lima, lilo kona hoʻomaha ʻana i pilikia nou, a e ʻike ʻoe iā ʻoe iho e pale ana iā ia ma waho aʻe o ka palena kūpono. He kūpono nā mea hana ke aʻo koke ʻia a ke paʻa mālie ʻia. ʻO ka poʻe e neʻe maʻalahi ana ma waena o kahi loli, ʻaʻole lākou ka poʻe i koho pololei i ka mea hana e lanakila ana. ʻO lākou ka poʻe i kuhihewa ʻole i ka mea hana ma ke ʻano he hana.
Pehea ke ʻano o kahi mākau he ʻumi makahiki ma ka Pōʻakahi?
Ua like nō me kāu hana maʻamau, me hoʻokahi loli: hoʻomaʻamaʻa ʻoe i ka mea ma lalo me ka manaʻo pono ʻoiai ʻoe e hana nei i ka mea ma luna. ʻAʻole ka mākau he kumuhana kaʻawale āu e aʻo ai i ke ahiahi; he kūlana ia āu e hoʻohana ai ma nā hana i mua ou.
Eia kekahi mau laʻana ʻaʻohe kumukūʻai hou. Inā ʻo ka mākau ke kākau maopopo, e lawe i hoʻokahi palapala i ka pule āu e hoʻouna ana a e ʻoki i hoʻokahi hapakolu ma mua o kou hoʻouna ʻana. Inā ʻo ia ka noʻonoʻo pono, e kākau i kāu wānana ma mua o ka ʻike ʻia o ka hopena a e heluhelu hou i hoʻokahi mahina ma hope, ʻo ia wale nō ke ala e loaʻa ai i ka noʻonoʻo pono kahi papa helu. Inā ʻo ia ka heluhelu kanaka, e hoʻolilo i hoʻokahi hālāwai i ka pule me ka ʻōlelo ʻaneʻane ʻole a e nānā i ka mea nāna maoli i hoʻoholo. Inā ʻo ia ke aʻo aku, e alakaʻi pono i hoʻokahi kanaka ma waena o hoʻokahi mea i kēia mahina ma mua o ka hoʻouna ʻana i loulou.
He hola a emi paha kēlā me kēia o ia mau mea, i loko o ka hana āu e hana ana. He nui loa ka hoʻomaʻamaʻa o ka ʻumi makahiki o ia mau mea, a ʻaʻohe o lākou i koi i kahi kakahiaka kaʻawale ʻaʻohe o ke kanaka hana.
He mea pilikia anei ka hoʻolilo ʻana i ʻumi makahiki i hoʻokahi mea?
ʻOi aku ka pilikia ʻole ma mua o ke koho ʻē aʻe, ke lilo ka mea āu e pili aku ai i mākau, ʻaʻole i mea hana. ʻAʻole pau ka ʻumi makahiki o ka noʻonoʻo pono, ke ʻano nani a me ka wehewehe maopopo ke pau kahi huahana. ʻO ka ʻumi makahiki i loko o nā papa kuhikuhi o hoʻokahi huahana, he pili ia ma luna o ka hoʻolālā o hoʻokahi hui.
Aia hoʻi kekahi ʻoiaʻiʻo maopopo no ka mea nāna e hoʻopau i nā mea lōʻihi. Ua ʻike ʻo Angela Duckworth a me kona mau hoa, i ke aʻo ʻana i ka mea i wānana i ka hoʻopau ʻana o ka poʻe i nā papahana paʻakikī maoli, ʻo ka mea wānana ka ʻoʻoleʻa noʻonoʻo, a ua wehewehe lākou ia mea he hoʻomanawanui a me ke aloha no nā pahuhopu lōʻihi i mālama ʻia no nā makahiki, ʻaʻole ka ikaika o kekahi pule hoʻokahi. ʻO ka pilikia o ka pili ʻana no ʻumi makahiki, ʻaʻole ia ka loli ʻana o ke kahua. ʻO ka pinepine, ua hoʻomaka hou ʻoe i ʻehā manawa a ʻaʻole i hala i ka makahiki ʻelua o kekahi mea.
No laila e mālama i ka lewa lōʻihi a e hoʻōki i ka hoʻoholo hou ʻana i kēlā me kēia pule. He makahiki ka hoʻāʻo, ʻaʻole he lā. Hoʻokahi manawa i ka makahiki, e nīnau inā he mea nui mau ke kumu o ia mea a inā e koho hou ʻoe iā ia, a inā ʻae, e kūlou i kou poʻo no hoʻokahi makahiki hou a e waiho i nā mea hana e hana i kā nā mea hana e hana ai.
ʻO ka pili lōʻihi ka mea ʻoi aku ka wiwo ʻole
ʻAʻole ka pili ʻana ma luna o kahi mākau he ʻumi makahiki ke koho makaʻu, a ʻaʻole pono e kākau ʻia pēlā. ʻO ia ke koho paʻakikī, ʻoi aku ka ʻono, no ka mea hāʻawi ia i ka lanakila pōkole ʻike ʻia o ka mua ʻana me ka mea hou, i loaʻa ai ke kūlana o ka mea a nā mea a pau e pono ai i ka makahiki ʻewalu, i ka wā i ʻelemakule ai ka mea hou a kakaikahi ka noʻonoʻo pono no ka hana ʻana me ia.
E lawe koʻikoʻi i nā mea hana a e ʻohi koke iā lākou. A laila e hoʻolilo i nā hola maoli ma lalo o lākou, ma ka hapa hiki ʻole i kekahi ke hoʻopau: ke ʻano nani e ʻike ai i ka mea kūpono e kūkulu ai, ka ʻōlelo e hoʻopaʻa ai i kahi manaʻo paʻakikī, ka heluhelu ʻana i kahi lumi, ka lima e ʻike ana i ka mea e hana mai ana ka mea maka.
Loli nā mea hana i kēlā me kēia mau makahiki. He ʻumi makahiki ka mea āu e kūkulu maoli nei, a nou nō ia ma ka hopena.
Nā kumu
- National Bureau of Economic Research, STEM Careers and the Changing Skill Requirements of Work
- National Bureau of Economic Research, The Growing Importance of Social Skills in the Labor Market
- Journal of Personality and Social Psychology, Grit: perseverance and passion for long-term goals