He iwakāluakumamālima minuke kou. Ke makemake nei ka hana ma ka kalena i kanaiwa, a ʻike pono ʻoe i ke ʻano o ka mea maikaʻi, no ka mea ua hana ʻoe i ka mea maikaʻi he nui nā manawa a he kanaka ʻoe e mālama ana i ke kūlana. ʻAʻole e puka mai ia mea i loko o iwakāluakumamālima minuke. No laila hiki mai ka manaʻo kūpono, ka mea e kani nei me he aʻo pono lā ʻaʻole naʻe: ʻoi aku ka maikaʻi ke haʻalele i kēia pō a hana pololei ma ka Pōʻahā.
He hoʻolālā maoli ka Pōʻahā a holo ma kahi o ka hapalua o ka manawa. ʻO ka hapalua ʻē aʻe, ʻo ia ke ala e lilo ai ka mahina ikaika i ʻekolu hana wale nō. Aia kekahi neʻe ʻoi aku ka maikaʻi i loko o nā minuke iwakāluakumamālima e hiki mai ana, ʻo ia ka hoʻoholo ʻana, me ka manaʻo a ma mua, e hāʻawi i ka hana pae C. ʻAʻole he hoʻohaʻahaʻa kūlana, ʻaʻole he hoʻēmi manaʻo nui. Hoʻokahi hana i kīnā ʻia me ka ʻike, i koho ʻia ʻoiai ʻoe e mālie ana, i ola ai ke kūlana i ka makahiki ma kahi o ka pule wale nō.
He aha maoli ke ʻano o ka hana pae C?
ʻO ia ke ʻano pōkole loa, ʻoʻoleʻa loa e hana mau ana i ka hana like, i hoʻoholo mua ʻia a kākau ʻia ma mua o kou pono ʻana. ʻEhā unahi mele hoʻoheheʻe. He iwakālua minuke o ka hoʻoikaika kino. Hoʻokahi paukū ʻoʻoleʻa. He ʻumi nīnau ma kahi o kanahā.
ʻO ke kumu, he kikoʻī ia. ʻAʻole “e hana i kekahi mea” he ʻano C, no ka mea ma ka iwakālua minuke ma hope o ka hola ʻeiwa o ka lā piha, ʻaʻohe kanaka hiki ke haku i kekahi. E kākau i hoʻokahi manawa no kēlā me kēia maʻamau, ma hoʻokahi lālani. ʻO ka ʻano C o kaʻu holo, he holo mālie ʻumikumamālima minuke ma kēlā me kēia wikiwiki. ʻO ka ʻano C o kaʻu hoʻomaʻamaʻa, hoʻokahi unahi mele a hoʻokahi mele, i hoʻokani ʻino ʻia. ʻO ka ʻano C o kaʻu kākau, ʻelua haneli huaʻōlelo ʻaʻole au e heluhelu hou ai.
E nānā i ka mea ʻaʻole he C. ʻAʻole ia he maʻamau ʻokoʻa āu e pani ai no ka mea ʻoi aku kona maʻalahi. ʻAʻole ia he ʻae e pau kou mālama ʻana. ʻO ia ka hana like ma ka maikaʻi i hoʻēmi ʻia, i hoʻokahi lā, ma ke koho.
He waiwai anei ka hana ʻoʻoleʻa?
ʻAe, a ma ke kahua kahi i ana pono loa ʻia ai kēia, ʻaʻole kokoke ka pane. I ka makahiki 2018, ua hoʻopau ke kolu o nā alakaʻi hana kino aupuni o ʻAmelika i ke koi kahiko e pono ka hana kino a nā mākua ke hiki mai ma nā ʻāpana he ʻumi minuke ka lōʻihi ma kahi haʻahaʻa loa, no ka mea ua hoʻoholo ke kōmike loiloi e kōkua nā ʻāpana o kēlā me kēia lōʻihi i ka pōmaikaʻi olakino o ka huina āu e hōʻiliʻili ai.
Aia kekahi haʻawina e kuhikuhi ana i ka ʻaoʻao like. Ua hahai nā mea noiʻi ma mua o ʻekolu kaukani ʻehā haneli mākua he kanahā makahiki a ʻoi aʻe i hoʻopaʻa ʻia ko lākou neʻe ʻana e ka mīkini ana neʻe, a ʻike lākou ua hui pū ka huina nui aʻe o ka hana kino waena a ikaika me ka emi nui o ka make ʻana, ʻoiai he liʻiliʻi ke koʻikoʻi o ke ʻano kaʻina o kona hiki ʻana mai. ʻO ka poʻe i hana i ka hapa nui o kā lākou hana ma hoʻokahi a ʻelua paha lā o ka pule, ua ʻike lākou i ka emi like me ka poʻe i hoʻolaha i ka pule holoʻokoʻa, a ʻaʻole i hui pū ka lōʻihi o kēlā me kēia ʻāpana me ka make ʻana.
Hoʻokahi wale nō kēlā kahua a ʻaʻole ia e hoʻoili koke i nā unahi mele, nā papa helu a i ʻole nā kākau mua. ʻO ka mea e hoʻoili nei, ʻo ia ke ʻano o ka ʻike: ʻo ka huina i hōʻiliʻili ʻia ka mea nāna e uku, a ʻo ka maʻemaʻe o kēlā me kēia hana, he moʻolelo ka hapa nui a kākou e haʻi ai iā kākou iho no ka hana a ka poʻe koʻikoʻi.
Pehea kēia i ʻokoʻa ai mai ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i koʻu kūlana?
No ka makahiki ke kūlana, ʻaʻole no ka lā. Mālama ʻoe i ke kaupaku ma kahi āu i hoʻonoho ai a hoʻokuʻu ʻoe i ka maikaʻi o hoʻokahi lā me ka manaʻo, no ka mea ʻo ke koho ʻē aʻe, ʻo ia ka hoʻokuʻu ʻana i ka lā, a ʻo nā lā ka mea nāna i hana ke kaupaku.
ʻOi aku ke kumu kūʻai o ka hana i haʻalele ʻia ma mua o ka hana ʻilihune, ma nā ʻano ʻekolu. Wāwahi ia i ka papa manawa, no laila pono ka hana aʻe i hoʻoholo ʻana ma kahi o ka manawa paʻa. Lilo ia i hoʻokahi hana hou ʻana, a ʻo ka hana hou ʻana i loko o ke kūlana kūpaʻa ka mea a nā mea noiʻi maʻamau i ʻike ai e lilo maoli ai ka hana i mea noʻonoʻo ʻole. A aʻo mālie ia iā ʻoe ke kau nei ka maʻamau ma luna o ka lawa ʻana o ka manawa, ʻo ia ka manaʻo e hoʻopau ai i nā maʻamau.
Hoʻokahi wale nō kumu kūʻai o ka hana pae C, ʻo ia hoʻi he hana ʻaʻole ia ʻo kāu maikaʻi loa. Ua nui kāu mau mea like ma mua a ʻaʻole lākou i hoʻohaʻahaʻa i kou kūlana. ʻO ka maikaʻi o hoʻokahi lā ka mea hoʻokahi hiki iā ʻoe ke hoʻokuʻu me ka nalowale ʻole o kāu mea e kūkulu nei.
He aha kaʻu e ʻōlelo ai iaʻu iho ʻoiai au e hāʻawi ana i ka C?
E haʻi i kona ʻano, ma ka leo nui a ma ke kākau paha: ʻo kēia ka ʻano C, ma ka manaʻo, a helu ʻia ia. ʻO ka kapa ʻana iā ia he hoʻoholo ma kahi o ka paheʻe, ʻo ia ka hapa nui o ka hana, no ka mea ke waiho ʻia ka hana ʻino i kapa ʻole ʻia he hōʻike o kou paheʻe ʻana, a ʻo ia ka mea e ʻeha ai.
Hoʻokahi ʻelua hopuna ʻōlelo e lawa ai. Iwakāluakumamālima minuke, ʻano C, pau. A laila ka mea nāna e pale i ke koena o ka pule: hana maʻamau ma ka Pōʻahā. ʻAʻohe mihi, ʻaʻohe ʻōlelo hoʻohiki e hoʻopiha hou, ʻaʻohe uku hoʻohui. ʻAʻohe mea e hoʻopiha hou ʻia, no ka mea ua kāpae ʻia ka hana i haʻalele ʻia a ua piha ka hana ʻoʻoleʻa.
Inā he moʻokāki kāu, e kaha iā ia e like me kāu kaha ʻana i kēlā me kēia hana ʻē aʻe. Ua like ka waiwai o ka C i loko o ka pahu me ka waiwai o ka A i ka helu koʻikoʻi maoli, ʻo ia hoʻi ka nui o nā pule āu i mālama ai.
Pono nā kānaka ʻē aʻe i hoʻokahi hopuna ʻōlelo, a ʻo ka hopuna ʻōlelo like nō ia. Inā hoʻomaʻamaʻa ʻoe me kekahi, e haʻi iā ia i ka hoʻomaka ʻana ʻo ke ʻano pōkole kēia pō, ma kahi o kou mihi ʻana no nā minuke iwakāluakumamālima. Inā ke hāʻawi nei ʻoe i hana ʻoʻoleʻa i hoa hana, e kapa iā ia: he hoʻāʻo mua kēia, makemake au e nānā ʻia ke ʻano a ʻaʻole nā huaʻōlelo. ʻO ke kapa ʻana i ka pae ma mua, hoʻohuli ia i ka hāʻawi kaumaha i mea i manaʻo mua ʻia, a he kamaʻilio ʻokoʻa loa kēlā.
I ka manawa hea he hewa ka C?
I ka lā ʻo ka maikaʻi ka huahana, a i ka lā he pilikia kino ke kau. He hōʻike hana, he lā palena e ʻike ai kekahi mea kūʻai, he hāpai kaumaha me ka ʻenehana luhi: ʻaʻole ia mau wahi no ka hana ʻoʻoleʻa, a ʻo ka neʻe pono ma laila, ʻo ia ka hoʻoneʻe ʻana i ka manaʻo nui ma kahi o ka hana palaka.
ʻO kekahi palena hou, ʻo ia ka lōʻihi. No hoʻokahi lā ka C, a no kekahi māhele lā i loko o ka mahina kaumaha. Inā ʻike ʻoe ua hāʻawi ʻoe i nā C no ʻeono pule i hala, ʻaʻole ia he moʻolelo aʻo pono, he moʻolelo nui ia. Nui loa ke ʻano piha no ka kalena iā ʻoe i kēia manawa, a ʻo ka hoʻoponopono, ʻo ia ka hoʻonohonoho hou ʻana i ka nui me ka manaʻo ma kahi o ka paheʻe mau ʻana i lalo me ka haʻi ʻole.
Ma waena o kēlā mau palena ʻelua, he nui ka lumi, a noho ka hapa nui o nā pule i laila. ʻAʻole ka Pōʻalua wikiwiki kekahi o nā hihia palena. ʻO ia ka hihia maʻamau, a he pane maʻamau kona.
Ua kūkulu ʻia ka A o kēlā pule mai ka C o kēia pō
ʻAʻole kēia he ʻōlelo e manaʻo emi iā ʻoe iho. ʻO ke kūʻē nō ia. Pale ʻoe i ke kūlana kiʻekiʻe ma ka hōʻole ʻana e lilo ia i mea a pau a ʻaʻole paha, no ka mea eo ka “a pau a ʻaʻole paha” i ka Pōʻalua hana nui i kēlā me kēia manawa, a ke hoʻomaʻamaʻa mau nei ke kanaka me ka papahele kūpalu i Malaki ke pau ka ʻano “a pau a ʻaʻole paha” i hoʻokahi mahina i hala.
E hāʻawi i ka C. A laila e hāʻawi i ka A ma ka Pōʻahā, ke loaʻa iā ʻoe nā minuke he kanaiwa a me ke poʻo no ia, a e nānā ua loaʻa nō ka A no ka mea ʻaʻole ʻoe i hoʻopau i ka Pōʻalua ma ka haʻalele ʻana. I loko o ka makahiki, ʻo ia ka ʻokoʻa holoʻokoʻa ma waena o ke kanaka e hana ikaika ana ma ka pahū a me ke kanaka e hana ikaika ana no nā makahiki, a ʻo ka lua ka mea e lilo ana i akamai.
Nā kumu
- U.S. Department of Health and Human Services, Physical Activity Guidelines for Americans, 2nd edition
- Medicine and Science in Sports and Exercise (via PubMed Central), Physical Activity Patterns and Mortality: The Weekend Warrior and Activity Bouts
- PubMed Central, Making health habitual: the psychology of 'habit-formation' and general practice