ਝਟਪਟ ਸੁਝਾਅ
- ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦੇਖੋ।
- ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਟਿਕਵੇਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਾਲ ਪੁੱਛੋ।
- ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਉਹ ਦੱਸੋ, ਫਿਰ ਸੁਣੋ।
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਬੰਦਾ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗਲਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਲੱਛਣ ਅਚਾਨਕ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਜਵਾਬ। ਕੈਮਰਾ ਜੋ ਚੱਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੰਮ ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੁਹਾਥੋਂ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝੀਆਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਖੁੰਝੀਆਂ ਕਿ ਬਰਨਆਊਟ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੇਖ ਉਸੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਕਰੋ (ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ), ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਭਾਂਪ ਲਓ ਕਿ ਮਦਦ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਗੱਲਬਾਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗੇ।
ਬਰਨਆਊਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੀ
ਸਾਫ਼ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ "ਬਰਨਆਊਟ" ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਔਖੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੱਚੇ ਸੰਕਟ ਤੱਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਾਸਿਓਂ ਦਿਸਦਾ ਹੈ: ਡੂੰਘੀ ਥਕਾਵਟ, ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਧਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਬੇਰੁਖ਼ੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਮੈਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਬੇਅਸਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੀਜੀ ਗੱਲ ਅਹਿਮ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਖੁੰਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਰਨਆਊਟ ਸਿਰਫ਼ ਥੱਕ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਭਰੋਸਾ ਗੁਆ ਦੇਣਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ Christina Maslach, ਜਿਸ ਦੀ ਖੋਜ ਉੱਤੇ ਬਰਨਆਊਟ ਮਾਪਣ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਢਾਂਚਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਆਊਟ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਬੰਦੇ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉੱਥੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਬੂ ਹੋਵੇ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸਪੱਸ਼ਟਤਾ, ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਦਰ, ਜਾਂ ਏਨਾ ਕੰਮ ਜੋ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਘਸਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
WHO ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ "ਲੰਮਾ"। ਬਰਨਆਊਟ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਾੜਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਉਸ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਇਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਖੁੰਝਣਾ ਏਨਾ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਏਨਾ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਪਾਸੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਥਕਾਵਟ। ਫਿਰ ਬੇਰੁਖ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਬੰਦਾ ਘੱਟ ਪਰਵਾਹ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬੇਮਤਲਬੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਤੇ ਫੜ ਲਓ, ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੱਲ ਕੰਮ ਦੇ ਬੋਝ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੱਲ "ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ" ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਬੰਦਾ ਅੱਧਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਫੜਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਲਝਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਸਿਆ ਅਤੇ ਗੁਆਚੇ ਬੰਦੇ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ।
ਲੱਛਣ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਸਮਾਂ ਨਹੀਂ
ਕੋਈ "ਬਰਨਆਊਟ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਅ" ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇਖਣਾ, ਯਾਨੀ ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਕਿ ਕੋਈ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇੱਕ ਲਾਈਨ-ਮੈਨੇਜਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੇ ਬਰਨਆਊਟ ਪਹਿਲਾਂ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀਆਂ ਈਮੇਲਾਂ ਦੇ ਲਹਿਜ਼ੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਗ਼ਲਤ ਹੈ: "ਬਹੁਤ ਰੁੱਖੀਆਂ, ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ।"
ਇਹੀ ਇਸ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ, ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਟਾਲਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ:
- ਊਰਜਾ ਜੋ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਸੋਮਵਾਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਸੁੰਨਪਣ ਜੋ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਅਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਲਹਿਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ। ਨਿੱਘ ਦਾ ਰੁੱਖਾ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਸਬਰ ਦਾ ਘਟ ਜਾਣਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਦਾ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਣਾ ਜਾਂ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਜਾਣਾ।
- ਪਾਸੇ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਗ਼ੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣੀ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ, ਟੀਮ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ।
- ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਵਾਹ ਸੀ ਉੱਥੇ ਬੇਰੁਖ਼ੀ। ਅੱਖਾਂ ਘੁਮਾਉਣੀਆਂ, "ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ", ਉਹ ਬੰਦਾ ਜੋ ਕੰਮ ਦਾ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕਦਾ ਸੀ ਹੁਣ ਮੋਢੇ ਚੁੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਰਹੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਢਿੱਲਾ ਪੈਣਾ। ਗੱਲਾਂ ਖੁੰਝਣੀਆਂ, ਦੇਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ, ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਰਹਿ ਜਾਣੀਆਂ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
- ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖਣਾ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਿਰ ਦਰਦ, ਪੇਟ ਦੀ ਖ਼ਰਾਬੀ, ਵੱਧ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਥਕਾਵਟ ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਉਹ ਲੰਘਦੇ ਲੰਘਦੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Mayo Clinic ਚਾਰ ਸਿੱਧੇ ਸਵਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਜਾਂਚ ਸੂਚੀ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਕੀ ਉਹ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਬੇਰੁਖ਼ੇ ਜਾਂ ਨੁਕਤਾਚੀਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਔਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਚਿੜਚਿੜੇ ਜਾਂ ਬੇਸਬਰੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਊਰਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ? ਕਈਆਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹਾਂ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਟਿਕੀ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਗਭਗ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕੋਨਾ
ਫੰਦਾ ਇਹ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬਰਨਆਊਟ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਖਿੱਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦੇ ਮਾਮਲੇ ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਖੁੰਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸੇ ਲਾਈਨ-ਮੈਨੇਜਰ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈਰਾਨੀ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੋਸ਼ੀਲੇ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗੁਆ ਬੈਠੇ। ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, "ਇਹ ਵੀ ਆਮ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।"
ਸੋਚੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਸ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਜੋ ਕਦੇ ਨਾਂਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ। ਜੋ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਰੀ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਜੋਸ਼ ਗੰਭੀਰ ਬਰਨਆਊਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਬਲੀਅਤ ਇਸ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੈ ਉਹੀ ਉਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ ਏਨਾ ਮਹਿੰਗਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਰਨਆਊਟ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਹਾਲ ਪੁੱਛੋ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਆਪਣੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦਾ।
ਦੋ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸਾਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲੀ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਨਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸੀਂ ਨੇੜੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣਾ ਦਖ਼ਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਹੈ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਬੋਝ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਘੁੰਮ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਦੇਖਦੇ ਹੋ। ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਇੱਕੋ ਹੈ: ਹਾਲ ਪੁੱਛਣ ਨੂੰ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਆਦਤ ਬਣਾਓ, ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਦਾ ਕੰਮ ਨਾ ਬਣਾਓ ਜਦੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜ ਪਵੇ।
ਸਿਰਫ਼ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖੋ
ਜੇ ਬਰਨਆਊਟ ਕੰਮ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤ ਅਕਸਰ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। Maslach ਦੀ ਖੋਜ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚਲੇ ਕੁਝ ਬੇਮੇਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬਰਨਆਊਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਟੈਂਕ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪਰਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਬੰਦੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਦਿਸਣ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਅਲਾਰਮ ਸਮਝੋ।
- ਕੰਮ ਦਾ ਬੋਝ ਜੋ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲਾ ਦੌਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਭਲਣ ਲਈ ਕੋਈ ਹੌਲਾ ਹਫ਼ਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
- ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਕਾਬੂ। ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ, ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਅਸਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਤਰੀਕੇ ਬਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਸਿਰਫ਼ ਨਤੀਜੇ ਫੜਾ ਦੇਣਾ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਦਰ ਦਾ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਨਤੀਜੇ ਕਿਸੇ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਭਾਰਾ ਬੋਝ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਚੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
- ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਆਪਸੀ ਸਾਥ। ਝਗੜੇ ਜੋ ਕਦੇ ਸੁਲਝਦੇ ਨਹੀਂ, ਇਕੱਲਾਪਣ, ਇੱਕ ਟੀਮ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
- ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ। ਪੱਖਪਾਤ, ਲੁਕਵੇਂ ਫ਼ੈਸਲੇ, ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਨਿਯਮ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿ ਖੇਡ ਹੀ ਫ਼ਿਕਸ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਨਿਚੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਕਦਰਾਂ ਦਾ ਟਕਰਾਅ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਜੋ ਬੰਦੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਜਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਸ ਸੂਚੀ ਦੀ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਛੇਵੇਂ ਦੀਆਂ ਛੇ ਗੱਲਾਂ ਕਿਸੇ ਆਗੂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਸ਼ਕਤੀ ਫੜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਤਰਜੀਹ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਪਸ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਦਿਲੋਂ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਾਂ ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਬੰਦੇ ਦੀ ਫ਼ਿਕਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਾਓ। ਅਕਸਰ ਹੱਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਛੇੜੀਏ ਕਿ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜੇ ਨਾ
ਭਾਂਪਣਾ ਸੌਖਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਉਹ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੀ ਨੀਅਤ ਵੀ ਅਕਸਰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਲੇਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾ ਕਰੋ। "ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਤੁਸੀਂ ਬਰਨਆਊਟ ਵਿੱਚ ਹੋ" ਕਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸ਼ਬਦ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ।
ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਜੋ ਅਕਸਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਾਂ ਦਿਓ। "ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਥੱਕੇ ਥੱਕੇ ਲੱਗਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਟੀਮ ਕਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਦੇਖੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਸ਼ਖ਼ੀਸ ਨਹੀਂ।
- ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣਾਓ, ਫਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਓ। "ਮੈਂ ਹਾਲ ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਮੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਏਨੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਛੱਡੋ ਕਿ ਸੱਚਾ ਜਵਾਬ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਸਕੇ।
- ਪੁੱਛੋ, ਮੰਨ ਨਾ ਲਓ। "ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ?" ਇਹ "ਤੁਸੀਂ ਤਣਾਅ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦੇ ਹੋ" ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜਵਾਬ ਫੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਸੁਣੋ ਕਿ ਹੇਠਾਂ ਕੀ ਹੈ। ਬਰਨਆਊਟ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਕਸਰ ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ: ਅਸੰਭਵ ਬੋਝ, ਧੁੰਦਲੀਆਂ ਤਰਜੀਹਾਂ, ਕੋਈ ਅਸਲ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਕਦਰ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਲੀਵਰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
- ਪਿੱਛੋਂ ਖ਼ਬਰ ਲਓ। ਇੱਕ ਹਮਦਰਦ ਗੱਲਬਾਤ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਨਾ ਬਦਲੇ, ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਭੈੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਦੇਖੋਗੇ, ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਦੇਖੋ।
ਖੋਜ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੱਲ ਵੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ: ਜਿਹੜੇ ਮੈਨੇਜਰ ਆਪ ਬਰਨਆਊਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੇ ਸਨ, ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਂਪ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਂਦੇ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਔਖੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚੰਗੀ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪ ਕੰਧ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਦਬਾਅ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਖੁੱਲ੍ਹ, ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿ "ਇਹ ਦੌਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੀ ਭਾਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ", ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੱਚ ਦੱਸਣਾ ਵੱਧ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ
ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਹ ਲਕੀਰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਅਤੇ ਬਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਭਾਂਪਣਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ, ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੇ ਉਹ ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਣੇ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਤਰਜੀਹਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਾਬੂ ਵਾਪਸ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਉਹ ਹੈ ਡਾਕਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਥਕਾਵਟ, ਉਦਾਸੀ ਜਾਂ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਇਲਾਜ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੇ ਕੋਈ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੱਸੇ, ਅਜਿਹੀ ਥਕਾਵਟ ਜੋ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ਗੋਈ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮਦਦ ਵੱਲ ਭੇਜਣਾ: ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, ਕੋਈ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਮਾਹਰ, ਜਾਂ ਜੇ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਕਟ ਹੈਲਪਲਾਈਨ। ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ "ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਦੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਹੀ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲੇ" ਪੱਲਾ ਝਾੜਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਜੋ ਲੋਕ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਔਖੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਾਡਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਬੱਸ ਏਨੇ ਨੇੜੇ ਰਹੇ ਕਿ ਗੱਲ ਭਾਂਪ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਵਾਬ ਉੱਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਬੱਸ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਧਿਆਨ ਦਿਓ, ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ।
ਸਰੋਤ
- World Health Organization, Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases
- American Psychological Association, Christina Maslach: The pioneer behind burnout research
- Mayo Clinic, Job burnout: How to spot it and take action
- National Center for Biotechnology Information, Line Managers' Perspectives and Responses when Employees Burn Out