Tegtal yu gaaw
- Hear each side on its own.
- Reflect back before you respond.
- Ask both the same question.
Ñaari nit yi ngay liggéeyandoo dañuy xuloo, te ci anam gu ne mujj na nekk sa jafe-jafe. Xéy-na kenn ci ñoom moo la fekk ci pasaas bi bu jëkk, wax la ni mu ko gise. Xéy-na ñoom ñaar ñoo la ko wax, ku nekk ci sa bopp, te ñaari xibaar yi mel na ni du benn xew-xew lañuy faramfacce. Ban anam mu mën a doon, dinga yég xol bi bëgg a jeng. Am na ku la mel ni moo gën a am xel. Ku la gën a soppeeku, walla nga gën koo wóolu, mooy ki ñu tooñ fii, lu leer. Sa xel dafa jeng ba noppi wàllu kenn, te keneen ki waxagul sax.
Jeng googu mooy li ngay wóormu. Bu nga dogaloon ci sa xol kenn mooy ki am ci dëgg, dootoo ki mën a dimbali, di nga nekk keneen ku bokk ci xëccoo bi. Li jafe ci taxaw ci digg bi du wax ji. Mooy dékku bëgg-bëgg bu am ci nit ñépp, biy bëgg a faj sa bopp bu jaaxle ci gaaw a àtte.
Nekk ci digg bi tekkiwul nga sedd, tekkiwul it amuloo say xalaat. Mu ngi tekki nga téye say xalaat lu yàgg ba ñaar ñépp yég ne dégglu nañu leen bu wóor, ngir li ëllëg di ñëw doon lu ñu bokk ci def, du àtte bu nga wàcce ci seen kaw. Programu njàng ci njiit bu Harvard dafa ko wax bu leer: njiit yi gën a am njariñ ci xuloo, ñooy ñi du jël wenn wàll waaye di liggéey ngir gis pexe mu jàppandi ñépp ñi ci bokk.
Lu tax nekk ci digg bi gën a am solo say àtte
Man nga am ci dëgg ci ki ko tàmbali. Waaye lu ëpp du am solo ni nga ko yaakaaroon.
Bu nga jëlee wenn wàll, doonte ci lewetaay, doonte ci njub, dinga jàngal ñépp ñiy seetaan njàng ci naka lañuy àttee xuloo fii: ci ki jëkk a agsi ci njiit li, ci ki gën a am kàddu gu gëmloo, ci ki ñu gën a bëgg. Ki "ñàkk" du bare mu dem gëm. Dafay dem am xël, te léegi ñaari jafe-jafe ñoo am: bi njëkk ak bi ñu dootul wóolu naka lañuy àttee. Nit ñi it ñu mës nañoo jàng jengu njiit li. Baat bu tàng tuuti ci kenn, laaj bu ñaw tuuti ci keneen ki, te néeg bi jël na ba noppi li mu jàpp ci wàll wu nga jàppe.
Nekk ci digg bi day aar lu gën a mag lu ëpp juuyoo bii. Day ubbi buntu bi ngir nit ñi mën la indil yëf yu jafe ci ëllëg, ci lu dul ñu leen di nëbb ba ñu tàkk. Ubbeeku boobu dafa néew doole te war a aar.
Bu njëkk, xamal ban xeetu xuloo la lii
Xuloo yépp yemuñu, te pexe mi jàppandi benn xeet dafay yokk bon ci beneen bi.
Am na juuyoo yu ñiy gëstu di tudde "yu sedd." Dañu jëm ci liggéey bi ci boppam, jamono ju mujj ji, anam wi, limi yi, kan moo yelloo lan. Xuloo bu sedd bu bare dafay jur lu baax. Amy Gallo, biy bind ci Harvard Business Review, wax na ne juuyoo bu wér ci liggéey bi day yóbbu ëqip bi ci ay jubluwaayam, te ëqip bu amul benn juuyoo mukk du bare doon ëqip bu nit ñi bàyyi wax dëgg. Bu xuloo bi jëme dëgg-dëgg ci xalaat yi, sa liggéey dafa gën a woyof. Teg dëgg yi ci taabal bi, may ñaari kàddu yi ñu wax leen bu mat, te tontu bi gën dafay feeñ ci boppam.
Ginnaaw loolu am na beneen xeet. Xuloo bu tàng dafay dox ci ngëm, jikko, ak jokkoo yu gaañu, te du nangul benn tablo. Amy Edmondson bu Harvard ak moroomam Diana McLain Smith gëstu nañu ni loolu di ame te gis ay màndarga. Nit ñi dañuy jébbale kàddu yu yem te génnuñu benn tànk. Waxtaan bi dafay jëm ci nit ñi, ak tuumaal yu ñuy wax ci kaw ak xemmemteef yu ñuy laaj ci lu nëbbu. Te tàngoor bi dafay yokku ba benn lu am njariñ mënatul a am.
Li tax wuute gii am solo lool: xelal bi ñu miin, "toog rekk ci liggéey bi te génne yëg-yëg yi ci moom," ci xuloo yu sedd rekk lay dox. Jéemal ko ci bu tàng, dinga gis nit ñi di jëmmal seen bopp ci ab pexeb liggéey bu rafet ci ndaje mi, ba noppi yóbbaale seen tooñ bu dëgg ba ci bunt bi. Su fekkee li nekk ci sa kanam dafa tàng, yëg-yëg yi ñooy liggéey bi. Doo leen mën a wërndu.
Naka ngay téye digg bi dëgg-dëgg
Fii lañuy won ni nekk ci digg bi di mel ci saa si, bu ñaar ñépp nekkee ci sa kanam te tàngoor bi di yokku.
- Waxtaanal ak ku nekk laata ngay leen boole. Nangul wàll wu nekk ci boppam, keneen ki nekkul fa ngir taxawal walla ngir ñu ko wone. Yaw dégglu nga ngir xam, du ngir laaj-laajloo. Nit ñi dañuy wax yu gën a dëgg bu ñu yégul ne ñu ngi leen di àtte ci saa si.
- Delloowaat li nga dégg laata ngay ko tontu. "Kon ci fu nga toog, yég nga ne ñu génne la ci ab dogal bu laaloon sa liggéey." Doo nangu ne ñu am na ci dëgg. Yaw dangay wone ne dégglu nga dëgg-dëgg, te loolu dafay wàññi tàngoor bi lu ëpp lépp lu nga mën a def.
- Tuddal yëg-yëg bi te bañ a nangu wàll wi. "Gis naa ni loolu di metti" dafay teral nit ki te du ko wax ne moo raw. Nangu ab yëg-yëg dafay ko wàññi. Fàtte ko dafay ko yokk.
- Sàmmal say laaj yu yemoo. Bu nga laajee kenn mu xalaat ni ay kàdduam di dellu, laajal keneen ki loolu ndax. Nit ñi dañuy topp lii bu baax, te benn laaj bu jengu mën na yàq benn waxtu wu nga toppatoo digg bi bu wóor.
- Delloosi leen pexe mi. Sa jubluwaay du teg àtte. Mooy dimbali leen ñu tabax lu ñu ñaar mën a dund ak moom, ndaxte kolluwaay bu nit ñi sos seen bopp mooy bi ñuy sàmm dëgg-dëgg.
Ci lépp loolu, wóormul sa yaram. Bu nga yégee sa bopp mu mer, di sóobu ci xuloo bi, di jeng ci kenn, moo di saa si ngay wàññi sa gaaw te jël ab dig laata ngay wax. Sa dal mooy li may saytu tàngoor bi ci néeg bi. Sa jeng itam.
Fiir gi ci geneen wàll
Am na anam wu ñàkk bu mel ni nekk ci digg bi waaye du ko, te war nañu koo tudd.
Mooy cofeel gi ngay xaajale lépp ci digg bi ngir kenn mer, di jàppe xuloo bu nekk ni njuumte ju yomb ju ñaar ñépp war a daje ci digg bi. Am na saa yu mu doon dëgg. Bu bare du dëgg. Su fekkee kenn def na lu bon dëgg-dëgg, damm na sart bu wóor, jàll na dig bu jëm ci lu am ay lor, kon "ñépp ñoo am ci dëgg" du njub, mooy làq. Nekk ci digg bu wér mu ngi jëm ci anam wi, du ci mujj gi. Mu ngi tekki ñépp ñu leen dégg te benn natt bi dal ci ñépp. Du tekki nga di mbubboo ne tooñ ak njub dañuy yem saa yu nekk.
Wuute gi dafay feeñ ci mbir yi gën a jafe. Bu ñu fitnaaloon kenn, songoon ko, walla jëfe ko ci anam bu jàll ci mbiru kaaraange walla jikko, sa liggéey dootul doon dogu digg. Sañ-sañal waxtaanu "nañu ñépp yégetndoo" fii mën na indi lor bu dëgg, ndaxte dafay laaj ku ñu tooñ mu waxtaan ci njëfe bu warula jot mukk. Moo di saa si ngay génn digg bi, indi HR walla ku ñuy topptoo mbir yii fa nga nekk.
Kañ ngay bàyyi jéem a saafaraale ko sa bopp
Coow li gën a bare bés bu nekk, yaa ko war a dimbali. Lenn ci moom du sa yoon, te xam dig bi bokk na ci def lii bu baax.
Wutal ndimbal lu gën a bare bu xuloo bi di taataneekuwaat lu waxtaan yu baax yu nga def, bu di tas ci ëqip bi bépp, walla bu laalee dara ci song, ñaawlu, walla kaaraangeg kenn. Loolu du say ñàkk-mën ni dogukat bu digg. Ay jafe-jafe lañu yu soxla lu ëpp benn nit ku am xol bu sedd ci néeg bu dal. Dogukat bu ñu jàngal, moroomu HR, walla kilifa gu la ëpp, ñu ngi am ngir xuloo yi wees jéego bu yomb.
Te wóormul li lii lépp lay jariñloo. Toog ci digg bi ci xëccoo yu ñeneen dafay sonnal dëgg-dëgg, te bu nga yenoo ay yu bare ci benn yoon, walla ñu di la nàttal nelaw, war nga koo teg ci sa bopp bu wér. Man nga doon ku dal ngir ñeneen te ba tey soxla fu ngay wàcce sa yenu.
Bés bu ci topp bu ñaari nit yi ngay jiite di xuloo te nga yég jeng bu gaaw, bu wóor, ci kenn ci ñoom, jàppal ko ni màndarga du ni àtte bu mujj. Wàññil sa gaaw. Bàyyil keneen ki wax. Yaw bi mën a téye digg bi, doonte dafa metti, mooy bi ñoom ñaar ñépp di wóolu bu lii jeexee.
Cosaan
- Harvard Professional & Executive Development, Faggu ak Saytu Xuloo ci Ëqip
- Program on Negotiation at Harvard Law School, Xarañte yu Bees ci Saytu Xuloo: Xam Naka ngay Saafara "Xuloo yu Tàng"
- Amy Gallo, Harvard Business Review, Naka ngay Xiir Xeetu Xuloo bu Jub ci Sa Ëqip