Amathiphu asheshayo
- Phefumulela ngaphandle isikhathi eside ngaphambi kokukhuluma.
- Buyisela lokho osanda kukuzwa.
- Vumela imizuzwana embalwa yokuthula ihlale.
Cabanga imizuzwana ngokushesha emva kokuba ingxoxo ishisa. Ozakwenu ushaya iphuzu etafuleni. Izwi lekhasimende liyakhwela. Ubuso bakho buba mfudumele, umhlathi wakho uyabambeka, futhi umusho wakheka emlonyeni wakho osuvele wazi ingxenye ukuthi uzozisola ngawo. Wonke umuntu ozwayo usethule. Noma yini eyenzeka emizuzwaneni engamashumi amathathu elandelayo iyonquma ukuthi lokhu kuba inkinga oyixazululayo noma inkinga oyithwala amasonto.
Iningi lethu asizange sifundiswe ukuthi senzeni lapha. Safunda ukunqoba izingxabano noma ukuzigwema. Ukwehlisa ushiso yinketho yesithathu, futhi kuyikhono, hhayi ubuntu. Ungakwazi ukuthuthuka kukho ngamabomu.
Into yokuqala efanele ukwaziwa ukuthi awubhekene nomuntu onengqondo ngalowo mzuzu, futhi akunjalo nomuntu ongaphambi kwakho. Intukuthelo isenzakalo somzimba ngaphambi kokuba ibe isenzakalo sokucabanga. Uma usuqonda okwenzeka ngaphansi kwesigqoko, izinyathelo ezilungile ziyeka ukuzwakala njengamaqhinga ziqale ukuzwakala zisobala.
Kwenzekani ngempela ebuchosheni obuthukuthele
Lapho umuntu ezizwa esatshiswa, egxekwa, evalelwe, noma engahlonishwa, indawo encane emise okwe-alimondi ebizwa nge-amygdala idubula i-alamu futhi umzimba ugcwaliswa ngamakhemikhali engcindezi. Isivinini senhliziyo siyagxuma. Imisipha iyaqina. Igazi linyakazela emalungwini. Futhi i-prefrontal cortex, ingxenye ephatha ukwahlulela, umbono, namazwi acophelelayo, iba ithule futhi ihambe kancane. Umlamuli uDiane Musho Hamilton, ebhala ku-Harvard Business Review, uchaza ukungqubuzana njengento "eyenza umonakalo omkhulu ebuchosheni bethu" ngempela. Ekushintshaneni okushisayo uvame ukukhuluma nomuntu izinsiza zakhe zokucabanga eziye ngokwengxenye zaphuma inethiwekhi.
Nakhu ingxenye abantu abayeqayo. Lawo makhemikhali engcindezi awasuki masinyane lapho isixhumanisi sidlula. Athatha isikhathi ukugayeka, ngokuvamile ingxenye enkulu yesigamu sehora. Lelo qiniso elilodwa liphinda liqambe kabusha yonke inhlangano. Awuzami ukwenza umuntu othukuthele avume ngawe ngomoya olandelayo. Lokho akutholakali okwamanje. Uzama ukwehlisa i-alamu ngokwanele ukuze umuntu ocabangayo abuyele egumbini.
Futhi kuyathelela. Uma ulingana nezinga labo lomsindo, ama-alamu amabili ondlana futhi isondo liyaqina. Uma uhlala uzinzile, unika uhlelo lwabo lwezinzwa okuthile okuzolile lokuvumelana. Umuntu ozole olawulekayo kunabo bonke ekushintshaneni unethonya elikhulu ngokombhalo wakho kunalowo omkhulu kunabo bonke. Yilowo umdlalo wonke, futhi ikakhulukazi unqotshwa noma ulahleke endleleni oziphatha ngayo, hhayi entweni ehlakaniphile oyishoyo.
Qala ngomzimba wakho
Awukwazi ukwehlisa izinga lokushisa lomunye umuntu ngesikhathi elakho likhuphuka. Ngakho isinyathelo sokuqala njalo singaphakathi, futhi sithatha cishe imizuzwana emithathu.
Ngaphambi kokuphendula, thatha umoya owodwa kancane, omude ngokuphuma kunokungena. Wehlise amahlombe akho. Khulula umhlathi wakho. Tshala izinyawo zakho. Lokhu akukona ukuvocavoca kokuphumula kwakamuva. Ukuphefumulela ngaphandle okude yisignali yomzimba esheshayo kunazo zonke ongayithumela uhlelo lwakho lwezinzwa yokuthi isimo esiphuthumayo sincane kunalokho okuzwakala ngakho, futhi i-American Psychological Association ibala ukuphefumula kancane phakathi kwamathuluzi athembekile kunawo wonke okugcina intukuthelo ilawuleke. Uthenga kabusha imizuzwana embalwa yokwahlulela.
Uma uzizwa ucwile ngempela, ukukhukhuleka kunamandla kangangokuthi awukwazi ukucabanga, kulungile ngokuphelele ukukusho ubuye ume. "Nginike umzuzwana" ngumusho ophelele. Kanjalo no "Ngifuna ukukwenza kahle lokhu, ake ngicabange umzuzwana." Ukubambezeleka okufushane, okuqanjiwe cishe akulokothi kwenze ukungqubuzana kube kubi, futhi kuvame kakhulu ukukusindisa.
Yehlisa i-alamu yomunye umuntu
Uma usuzinze kancane, izinyathelo ezimbalwa zenza umsebenzi omningi. Akukho kuzo okudinga ukuba uvume lutho.
Naka isikhala nezimpawu
Ngaphambi kokuba amazwi afike, umzimba wakho uyakhuluma. I-Crisis Prevention Institute, eqeqesha abantu ukuphatha izimo eziguquguqukayo njengempilo, ibeka ukuhlonipha isikhala somuntu nokusebenzisa ulimi lomzimba olungasongeli phezulu ohlwini lwayo. Ungenganeli. Ungakhombisi. Phenduka kancane ngasohlangothini kunokuqondanisa isifuba nesifuba, okufundeka njengokumelana. Gcina izandla zakho zibonakala zivulekile. Thambisa ubuso bakho. Ubuchopho obuthukuthele buskena ukusatshiswa, futhi umzimba okhululekile buwutshela ukuthi abukho.
Lalela sengathi uqonde ngempela, ngoba uqonda
Ukwenzeka kwemvelo ngaphansi komlilo ukuvikela, ukuchaza, noma ukulungisa. Kumelane nakho. Into eyodwa eyehlisa ushiso kunazo zonke ongayinikeza umuntu othukuthele umuzwa wokuthi baye bezwakala ngempela. Yeka ukwakha impikiswano yakho. Bavumele baqede. Bese ubonisa umsebenzi wakho: "Ngakho umnqamulajuqu wasushintshwa akekho okutshelile, manje nguwe obukeka umubi ekhasimendeni." Awuvumi ukuthi baqinisile ngakho konke. Ufakazela ukuthi ubulalele. Abantu abavamile ukuhlala bebila ngokugcwele uma sebekholwa ukuthi omunye umuntu uyaqonda ngempela.
Qamba umuzwa, kamnene
Kunesayensi yobuchopho enhle ngemuva kwalokhu. Ucwaningo lwe-UCLA ngalokho okubizwa ngokulebula umzwelo lwathola ukuthi ukubeka nje umzwelo emazwini kwehlisa umsebenzi ku-amygdala. Udokotela uDan Siegel wenza kwaduma isifushaniso: kuqambe ukuze ukuthambise. Ungakwenza lokhu komunye umuntu, ngokucophelela. "Lokhu kuyacunula ngempela" noma "Ngiyabona ukuthi lokhu kubalulekile kuwe kakhulu" kungasusa ushiso lwangempela emoyeni, ngoba kutshela umuntu ukuthi isimo sakhe siye sabonwa futhi akudingeki akhuphule ukuze asenze sibonakale. Yeqa ukuhlaziya. Ungabatsheli ukuthi kungani bezizwa ngaleyo ndlela. Vuma nje ukuthi bayazizwa.
Ungabambeki
Lapho abantu bevusiwe, baphonsa amagalelo. "Ngokusobala awunandaba." "Kuvamile." "Nina bantu nihlala nenza lokhu." Lokho akuwona imibuzo yangempela noma izimangalo ezingafanele, futhi ukuziphikisa kukudonsela ngqo empini. Iseluleko se-CPI ukuvumela izinselelo ezinjalo zidlule uqhubeke ubhekise enkingeni yangempela. Ungavuma umuzwa ongaphansi ngaphandle kokuqulisa icala lokuthuka. "Ngiyezwa ukuthi uthukuthele, futhi ngifuna ukukuxazulula lokhu" kunqoba ukuvikela ubuntu bakho izikhathi zonke.
Vumela ukuthula kwenze umsebenzi
Kumelane nesifiso sokugcwalisa yonke ukuma. Imizuzwana embalwa yokuthula emva kokuba umuntu ephimisile inika uhlelo lwabo isikhathi sokuzinza futhi ibonisa ukuthi awubasheshisi baphume. Ukuthula kuzwakala kungakhululeki lapho uqinile. Ngokuvamile yikho kanye umzuzu okudingayo.
Ukuqamba kabusha okushintsha yonke into
Iningi lemizuzu eshisayo lizwakala njengomncintiswano onomnqobi nolahliweyo. Uma usengaphakathi kwaleso simo, igama ngalinye liyisinyathelo empini, futhi omunye umuntu angakuzwa.
Zama ukuma kwenye indawo. Inkinga yimbangi. Nina nobabili nisohlangothini olufanayo lwetafula niyibuka. "Yini engayilungisa ngempela kuwe?" noma "Ake sithole lapho kwaphambana khona" ngokuthulile kudweba kabusha yonke inhlangano isuka kwimina-ngamelane-nawe iye kuthina-simelane-nombhedo. Akudingeki umemezele ukushintsha. Abantu bakuzwa emsindweni wakho, futhi bavame ukwehla ukukuhlangabeza.
Lokhu kuphinde kukugcine wethembekile ngokuthi ukwehlisa ushiso akukona ini. Akukona ukuzinikela. Akukona ukuvuma into engenabulungiswa nje ukuze umsindo ume. Ungahlala ufudumele uzinzile usacacile: "Angithokozi ngokukhulunyiswa ngaleyo ndlela, futhi ngifuna ukukuxazulula lokhu." Ukuzola nokuqina akuphambani. Umgomo ukususa ushiso ekushintshaneni ukuze udaba lwangempela luphathwe abantu ababili abasebecabanga futhi bobabili.
Kuzwakala kanjani empilweni yangempela
Kuhlanganisiwe, izinyathelo zithule kunalokho ezibukeka ngakho ohlwini. Ake sithi ozakwenu uza ngamawala ngoba isinqumo senziwe ngaphandle kwakhe futhi uthukuthele kakhulu.
Uvula eshisa: "Angikholwa ukuthi ungikhiphile kulokhu. Ingabe uyakuhlonipha lokho engikwenzayo?"
Awuyiphenduli inhlelelo. Kuqala uyaphefumula, ukuphefumulela ngaphandle okukodwa okukancane, izinyawo phansi, ngaphambi kwegama elilodwa. Ugcina izandla zakho zivulekile uphenduke kancane ngasohlangothini kunokuqondanisa. Bese uya emuzweni, hhayi enhloselelweni: "Uthukuthele, futhi ngeqiniso ngiyothukuthela nami uma isinqumo senziwa ngaphezu kwekhanda lami." Qaphela okwenzayo okungakwenzanga. Awuzange uvikele inhlonipho yakho kubo. Awukachazi ithebulisikhathi okwamanje. Uvumele ushiso lube nendawo yokuya.
Uphinde asukume, ngokuthambe kancane manje: "Bekufanele ungibuze." Manje ukubuyisela emuva ukuze bazi ukuthi kufikile: "Uqinisile ukuthi bekufanele ube kuleyo ngxoxo, futhi ubungekho." Ukuthula okufushane. Bese kufika ukuqamba kabusha: "Ngingathanda ukuthola ukuthi lokhu kwenzeke kanjani ngiqinisekise ukuthi akuphindi. Singakubuka ndawonye?"
Akukho lapha okuyiqhinga. Awuvumanga lutho ongakukholwa, futhi awuzange ugoqe. Wenqabe nje ukwengeza uphethiloli, futhi unike umuntu ovusiwe isikhala esanele sokubuyela kuye. Ngokuvamile yilokho kanye ukwehlisa ushiso okuyikho: uchungechunge lwezinqumo ezincane zokungakwenzi kube kubi, ezenziwa umuntu oyedwa egumbini osengakwazi ukukhetha.
Lapho umzuzu usupholile
Ukwehlisa ushiso kukhipha umuntu endaweni ebomvu. Akuluxazululi lokho okumsuse. Uma izinga lokushisa selehla, qamba isinyathelo esilandelayo ngokusobala usigcine sincane. "Singahlala phansi ngo-2 sidlule kulokhu ngendlela efanele?" kunika ingxoxo indawo yokuya futhi kubonisa ukuthi awuqondi nje ukubaphatha baphume egumbini.
Futhi buyela emuva kamuva uma unguwena olahlekelwe ukuma kwakho. "Bengifushane kuwe ekuqaleni futhi ngifuna ukwenza kangcono" kukubiza cishe lutho futhi kuthenga inani elikhulu lokuthembana. Abantu bakhumbula ukuthi ubani olungise izinto isikhathi eside kakhulu kunokukhumbula ukuthi ubani osheleleyo.
Nini ukuhlehla noma ukuthola usizo
Akuwona wonke umzuzu oshisayo owakho ukuwuphatha, futhi ukwazi lokho kuyingxenye yekhono. Uma umuntu ekusongela, uma uzizwa ungaphephile ngokomzimba, noma uma isimo sithi siphenduke sibe udlame, umsebenzi wakho akukona ukwehlisa ushiso wedwa. Thola isikhala, thola abanye abantu, ufake abezokuphepha noma iziphathimandla ezifanele. Alikho iqhinga lengxoxo elifanele ukuphepha kwakho.
Uma ukungqubuzana emsebenzini kuphenduke ukushaya kwesigubhu okumiyo, umuntu ofanayo, ukuqhuma okufanayo, isonto emva kwesonto, lokho iphethini, futhi amaphethini ngokuvamile adinga okwengeziwe kunamakhono omzuzu. Faka umphathi, i-HR, noma umlamuli wasemsebenzini. Futhi uma uqaphela ukuthi nguwena oqhubeka ubila ngokweqile, ukhahlamezela abantu, uphinda izingxabano amahora, wesaba ukuxhumana, lokho kufanelwe ukuthathwa ngokungathi sína futhi kunomusa ukukuthatha ngokungathi sína. Intukuthelo eqhuba impilo yakho iyelapheka, futhi ukukhuluma nodokotela noma umeluleki wengqondo kuyisinyathelo esiqinile, esivamile, hhayi okokugcina.
Isikhathi esiningi, nokho, kuza esinqumeni esisodwa esithule esenziwe emizuzwaneni embalwa eshisayo: ukuhlala ulawuleka ngesikhathi omunye umuntu engakwazi. Uba ukuzola igumbi elikuboleka. Lokho akulona ikhono elithambile. Ngosuku olubi, kuyinto ewusizo kunazo zonke esakhiweni.
Imithombo
- Harvard Business Review, Calming Your Brain During Conflict (Diane Musho Hamilton)
- Crisis Prevention Institute, CPI's Top 10 De-escalation Tips Revisited
- American Psychological Association, Control anger before it controls you
- Psychology Today, How to Tame Reactive Emotions by Naming Them (on UCLA affect-labeling research)