Amathiphu asheshayo
- Cela imizuzu eyishumi, ungahlaseli ngokuzuma.
- Qala ngalokho okubonile, hhayi ngesahlulelo sakho.
- Sho ingxenye enzima, bese uyayeka ukukhuluma.
Usuvele wazi ukuthi iyiphi. Impendulo omkweleta yona umuntu bese uhlala uyithambisa ize ingabi lutho. Umkhawulo owawuhlose ukuwubeka emasontweni amathathu edlule. Into umngani wakho ayisho eyafika kabi, obuhlezi uyithwele kusukela ngaleso sikhathi ngenkathi umamatheka sengathi kulungile. Ihlala ngemuva kwengqondo yakho ikukhathaze kancane nsuku zonke, futhi uhlala uzitshela ukuthi uzobhekana nayo uma isikhathi singcono.
Isikhathi asilokothi sibe ngcono. Yileyo into yokuqala okufanele siyiqinise. Asizigwemi lezi zingxoxo ngoba umzuzu ungalungile. Sizigwema ngoba zikhathaza, futhi ukugwema kuzwakala njengesikhululo. Kuyisikhululo, isikhashana. Bese into ongayishongo iqhubeka ikubiza ngokuthula.
Awuyona into engavamile ngokwenza lokhu. Ocwaningweni olulodwa oluvame ukucashunwa lwabantu abasebenzayo, cishe amaphesenti angamashumi ayisikhombisa athi bavame ukugwema izingxoxo ngezimo abhekana nazo ngempela emsebenzini, izinto eziphathelene nokusebenza, ukungqubuzana, nokuthi izinto zinjani ngempela. Abayisikhombisa kwabayishumi. Ngakho uma ubulokhu uzijwayeza ingxoxo eshaweni isonto lonke ungakaze uyibe, awubuthakathaka noma uyesaba ukungqubuzana ngendlela ekhethekile. Ungumuntu, owenza into ejwayelekile kakhulu abantu abayenzayo.
Yini ukugwema okuyivikelayo ngempela
Kuyasiza ukwazi ukuthi ingqondo yakho icabanga ukuthi yenzani uma ikuqhelisa engxoxweni enzima. Izama ukukuvikela esongweni. Kule ngxenye yakho eskena ingozi, ukubhekana nomuntu ombono wakhe okunakekelayo kufundeka njengokuyingozi ngempela. Ukwaliwa. Ingxabano. Ithuba lokuthi uzobonwa njengonzima, noma onephutha, noma ongenamusa. Umzimba wakho usabela kulokho ngendlela osabela ngayo kunoma yisiphi isongo, ngamandla amancane engcindezi nokudonseka okuqinile kokwenza ukungakhululeki kume. Indlela esheshayo yokukwenza kume ukungabi nayo ingxoxo.
Ngakho awuyibi. Futhi esikhathini esifushane, uzizwa ungcono. Yilokhu ugibe. Ukugwema kuyavuza kanye ngoba kuyasebenza, ngokushesha, sonke isikhathi. Isikhululo sikuqeqesha ukuthi ukwenze futhi.
Lokho isikhululo esikufihlayo yisikweletu esihamba kancane esifikayo. Inzondo eyakhayo ngenkathi ungasho lutho. Inkinga encane eyayinesixazululo esisheshayo ngesonto lokuqala manje esesijiyile yaba yiphethini. Indlela izinto ezingakhulunywanga eziphuma ngayo eceleni noma kunjalo, ngephimbo elinqamukayo, ngokuhoxa, ngendaba ozitshela yona ngomunye umuntu eqhubeka iba mbi ngaphandle kokufaka kwakhe. Abacwaningi abafunda izindawo zomsebenzi bafake izinombolo kulokhu ezingeni lenhlangano, isikhathi esilahlekile, ukwethembana okulahlekile, umsebenzi olahlekile. Kodwa awudingi ucwaningo ukuze ukuzwe. Ukuzwa sonke isikhathi uma udlula into ongayishongo.
Indaba esengqondweni yakho imbi kuneyekamelo
Nayi into cishe wonke umuntu ayithola iphambene, futhi ukuyitola kahle kushintsha okuningi. Ingxoxo oyesabayo cishe ayilokothi ibe mbi njengaleyo ubulokhu uyiba wedwa emcabangweni wakho.
Engqondweni yakho, usubhale inguqulo embi kunazo zonke. Bayazivikela. Bayakhala, noma baba bandayo. Kuyakhula. Ubudlelwano buyonakala. Udlala leyo theyphu izikhathi ezanele kangangokuba iqala ukuzwakala njengesibikezelo esikhundleni sokwesaba. Kodwa ubhala zombili izingxenye. Ubeke omunye umuntu njengobuthaka kakhulu, noma onobutha kakhulu, kunalokho okungenzeka abe yikho, futhi awuzinikanga imigqa emihle.
Ikamelo langempela ngokuvamile lincane futhi liyalungiseka kakhulu kunalokho. Omunye umuntu uvame ukukhululeka ukuthi ekugcineni othile uyiqambile into. Ngezinye izikhathi bebevele bazi. Ngezinye izikhathi bathwele kanye lolo lokhoka olungakhulunywanga futhi babesaba ngokufanayo ukuluveza. Ungena uzilungiselele impi bese uthola, ngokuvamile kunokungabi njalo, abantu ababili abobabili abangathanda ukuthi lokhu kube kuhle.
Lokho akukwenzi kube lula. Kukwenza kuvele, okuhlukile futhi kuwusizo ngokwengeziwe.
Kungani abantu abakwenza kahle lokhu kungebona abangenavalo
Kuyalinga ukucabanga ukuthi osebenza naye ongakwazi ukunika impendulo ehlanzekile, eqondile uvele akaluzwa uvalo oluzwayo. Ngokuvamile akunjalo. Bavele bafunda ukuthi ukuba nengxoxo kubiza kancane kunokuyesaba, futhi bakhe imikhuba embalwa esusa ingozi embi kunazo zonke kulowo mzuzu.
Umcwaningi wase-Harvard u-Amy Edmondson uchithe umsebenzi wakhe kulokho akubiza ngokuphepha kwengqondo, umuzwa owabelwana ngawo eqenjini wokuthi ungakhuluma, uvume iphutha, noma uphakamise into enzima ngaphandle kokujeziswa noma kokuthelwa ihlazo ngayo. Iphuzu elilodwa aliqaphelayo: ukuphepha kwengqondo akusho ukuthi wonke umuntu ukhululekile. Kusho ukuthi abantu bazimisele ukungakhululeki ndawonye, ngoba ukungakhululeki yilapho intuthuko yangempela icasha khona. Amaqembu enza umsebenzi wawo omuhle kunayo yonke akuwona lawa agwema ukungqubuzana. Ayilawo enze kwaphepha ngokwanele ukuhamba aye kuko.
Ungadala inguqulo encane yalokho kuphepha engxoxweni eyodwa, ngisho noma ungeyena umphathi, ngisho noma kungekho okunika umbiko. Indlela oyivula ngayo ingxoxo, iphimbo olibekayo, ukuthi ngabe ungenela ukuxazulula noma ukunqoba, konke lokho kutshela omunye umuntu ukuthi lena kuzoba uhlobo luni lwengxoxo. Unamandla amaningi kulokho kunacishe kunoma yini enye kulokhu kushintshana.
Inganekwane yomzuzu ophelele
Ukugwema okuningi kucasha ngemuva kwesizathu esizwakala sinengqondo: ulinde isikhathi esifanele. Kuneqiniso eligqityiwe lapho. Isikhathi sibalulekile. Ukuvimbezela umuntu imizuzu emihlanu ngaphambi kokuba ethule eqenjini labaphathi abaphezulu, noma ngomzuzwana angena ngawo ephethe usuku lwakhe olubi, kuyindlela yokwenza ingxoxo enzima ibe nzima nakakhulu. Ngakho okunye ukulinda kuwukuhlakanipha.
Kodwa okuningi kokulinda akukhona lokho. Okuningi kwakho kuwukugwema okugqoke ibhantshi elihloniphekile. Isivivinyo esiqotho silula. Zibuze ukuthi ngabe ulinde umzuzu ongcono, noma ulinda nje ukuthi umuzwa udlule. Uma ithuba elihle ngempela lifikile ladlula izikhathi ezintathu noma ezine wawuvumela ngalinye ukuba ledlule, isikhathi asizange sibe yinkinga.
Izinto ezimbalwa ziyasiza ngempela, futhi kufanele uzimise ngamabomu:
- Khetha umzuzu onendawo encane ozungezayo. Hhayi ekupheleni kosuku lomsebenzi lapho wonke umuntu ekhathele, hhayi ucindezelwe ngasemnqamulajuqwini onzima. Ekuseni, noma isikhathi esithule, kunika ingxoxo indawo yokuya.
- Khetha ubumfihlo. Izinto ezinzima ezishiwo phambi kwezethameli zibeka omunye umuntu ekuzivikeleni ngaphambi kokuba udlule umusho wakho wokuqala. Umnyango ovaliwe, noma ukuhamba, kudlula iphansi elivulekile.
- Kugcine kuseduze nesenzakalo lapho ungakwazi. Ingxoxo ngento eyenzeke izolo iyalungiseka kakhulu kunengxoxo ngento ebilokhu ibhibha kusukela entwasahlobo. Lapho ulinda isikhathi eside, kukhulu okuzomele ukuchaze ukuthi kungani walinda.
Ngaphambi kokuba uvule umlomo wakho
Izinto ezimbalwa okumele uzizinzise phakathi kwakho kuqala. Lezi zibaluleke ngaphezu kwanoma yimuphi umbhalo.
- Cacisa ngalokho okufunayo ngempela. Hhayi lokho ofuna ukukusho, lokho ofuna kube yiqiniso emva kwesikhathi. Ubudlelwano obulungisiwe? Ukuziphatha okushintshiwe? Ukuzwiwa nje? Awukwazi ukukhomba ingxoxo ongayikhombanga. Uma umgomo wakho owodwa kuwukuthula ingcindezi yakho, omunye umuntu uzokuzwa lokho, futhi ngeke kuhambe kahle.
- Zinzisa umzimba wakho ngaphambi kokuxazulula udaba. Awukwazi ukuba nengxoxo eqinile ohlelweni lwezinzwa olungazinzile. Ngaphambi kokungena, yehlisa ukuphefumula kwakho, ikakhulukazi ukuphefumulela ngaphandle. Beka izinyawo zakho phansi. Yehlisa amahlombe akho. Awuzami ukuzwa lutho. Uzama ukugcina ukufinyelela ekwahluleleni kwakho okuhle uma umzuzu ushisa.
- Hlukanisa umuntu nenkinga. Into okucasukisayo kuwukuziphatha, isimo, umzuzu othile, hhayi umuntu wonke ophambi kwakho. Bamba lowo mugqa engqondweni yakho ngaphambi kokusho igama, futhi kuzoba nzima kakhulu ukuthi ungene ushaya.
- Yehlisa okusengcupheni okukhulisile. Zikhumbuze ukuthi ingxoxo eyodwa eqotho ayivamile ukuqeda ubudlelwano obufanele ukugcinwa. Ubudlelwano obungakwazi ukusinda engxoxweni eyodwa enakekelayo, enomusa, eqondile bebuvele bubuthaka. Obuningi bungasinda kuyo, futhi obuningi buba buqine.
Indlela yokuyiba ngempela
Umgomo akuwona ukusebenza okuphelele. Kuwukushintshana okuqotho, kobuntu lapho omunye umuntu ehlala ekamelweni nawe. Isimo esilula esimelana nengcindezi:
- Cela ingxoxo, ungahlaseli ngokuzuma. Okusheshayo okuthi "Unayo imizuzu eyishumi? Kukhona engingathanda ukukhuluma ngakho" kuvumela nobabili ukuthi nifike nilungele. Abantu abahlaselwe ngokuzuma bayazivikela. Abantu abamenyiwe bayabambisana.
- Qala ngalokho okubonile, hhayi ngalokho ophethe ngakho. Qala ngento eqondile, ebonakalayo, "Umbiko ufike izinsuku ezimbili emva komnqamulajuqu," hhayi "Kusobala ukuthi awuliniki mkhathalo leli qembu." Amaqiniso kunzima ukuphikisana nawo. Izahlulelo zimema impi.
- Sho ingxenye enzima ngokusobala, bese uyeka ukukhuluma. Ungangcwabi iphuzu emizuzwini emihlanu yokuthambisa, futhi ungaqhubeki ukhuluma ukuze ugcwalise ukuthula emva kokuba usukushilo. Kuvumele kufike. Banike indawo yokuphendula.
- Lalela ngempela lokho okubuyayo. Hhayi ukunqekuzisa ikhanda okunenhlonipho ngenkathi ulinde ithuba lakho. Ukulalela kwangempela, uhlobo lapho ungafunda khona ukuthi ubunengxenye yakho ephambene. Cishe uhlala unayo.
- Hlosa isinyathelo esilandelayo, hhayi umnqobi. Awukho lapho ukuze uveziwe ukuthi ulungile. Phetha ngento ephathekayo neyabelwene, okushintshayo, lokho enizokwenza ngamunye, ukuthi nizohlola nini futhi.
Ngeke uzithole zonke ezinhlanu zilungile, ikakhulukazi izikhathi ezimbalwa zokuqala. Kulungile. Ingxoxo engaphucukile, eqotho idlula epholishiwe ongakaze uyibe.
Uma omunye umuntu engakwamukeli kahle
Nayi ingxenye imibhalo eyeqayo. Ngezinye izikhathi wenza konke kahle kodwa omunye umuntu usazivikela, noma ulimele, noma uthukuthele. Bayaphazamisa. Baveza into eyayenzeka eminyakeni emibili edlule. Bayakhihla izinyembezi, noma bathula babe bandayo. Lona ngumzuzu kanye owawuxwayiswa ngawo uvalo lwakho, futhi kusewumzuzu onquma ukuthi yonke into ifika kanjani.
Isibolela ukufana nokushisa kwabo, noma ukubuyela emuva ngokuxhamazela bese ukuhoxisa konke. Kokubili kwenza kube kubi kakhulu. Okusebenzayo ukuhlala uqinile ngenkathi bona bengaqinile. Awunacala lokulawula imizwa yabo, kodwa ungagcina isimo sakho siphelele, futhi ukuba khona okuzolile kuyathelelana ngokuthula. Yehla kancane. Yehlisa izwi lakho esikhundleni sokuliphakamisa. Vumela ukuthula kuhlale lapho esikhundleni sokuphuthuma ukukugcwalisa.
Uma izinga lokushisa likhuphuka ledlula lapho okungenzeka khona okuthile okuwusizo, uvunyelwe ukuthi ukumise. "Ngiyabona ukuthi lokhu kufika kanzima. Ake sithathe ikhefu bese sikuqhuba kusasa" akuwona ukwehluleka. Kuyindlela yokuvikela ingxoxo efanele ukuqedwa. Ingxoxo emiswe ngamabomu isesimweni esingcono kakhulu kunaleyo eqhuma ngoba nobabili niqhubekele phambili.
Futhi uma bethukuthele ngempela, ungabamba iphuzu lakho ubuye ubanakekele ngesikhathi esisodwa. "Ngisacabanga ukuthi lokhu kubalulekile, futhi angifuni ukuthi lokhu kube yigebe phakathi kwethu" kungumusho wangempela ovunyelwe ukuwusho ngokuzwakalayo. Abantu abaningi, uma benikwa umzuzu, bazokuhlangabeza lapho.
Uma kukhulu kunengxoxo eyodwa
Ezinye izingxoxo zisesigabeni esihlukile, futhi kufanele siqotho ngokuthi yiziphi. Uma lokho okugwemayo kuhilela ukuphepha kwakho, ukuhlukunyezwa, ukuxinwa, noma isimo lapho unesizathu sangempela sokwesabela umsebenzi wakho noma inhlalakahle yakho, iseluleko sokuthi "vele ube nengxoxo" asanele, futhi akulungile ukukubeka konke lokho kuwe. Lezo zimo zidinga usizo, umphathi omethembayo, i-HR, ummeleli wenyunyana, ummeli, umeluleki. Ukufinyelela usizo lapho akukhona ukugwema. Kuwukwahlulela okuhle.
Futhi uma uvalo ngokwalo luyinkinga, uma ukwesaba lezi zingxoxo kunzima kangangokuba lunciphisa impilo yakho, lukugcina ubambelekile emisebenzini noma ebudlelwaneni osubukhulele, noma luqhubeka njengomsindo ongapheli wangemuva wokukhathazeka, lokho kufanele ukukhulume nomelaphi wengqondo. Hhayi ngoba kukhona okungahambi kahle ngawe, kodwa ngoba ukwesaba kuyafundeka kuzo zombili izindlela. Kungehliswa. Ochwepheshe angakusiza ukwenza lokho ngokushesha ngaphezu kokukwenza wedwa ngamandla.
Kepha ezingxoxweni eziningi ozigwemayo, indlela imfushane kunalokho ebonakala ngakho. Khetha leyo ebilokhu ikubiza kakhulu. Nquma ukuthi ufuna kube yiqiniso ngakuphi ngakolunye uhlangothi lwayo. Bese ucela imizuzu eyishumi. Inguqulo yakho ekugcineni esho into ivame ukulala kangcono kuneyona ebilokhu iyithwele.
Imithombo
- Bravely, Igebe Lengxoxo
- Harvard Business Review, Yini Embi Kunengxoxo Enzima? Ukuyigwema.
- Harvard Business Review, Indlela Yokuba Nezingxoxo Ezinzima Ngaphandle Kokushisa Amabhuloho
- Amy C. Edmondson, Ukuphepha Kwengqondo