Single zijn en er echt oké mee zijn

Er valt een trouwkaart op de mat. Een vriendin vraagt, voorzichtig, of je "iemand hebt". Aan een feesttafel zit iedereen in paren en dan ben jij er nog. De wereld heeft er een handje van om single mensen eraan te herinneren dat ze single zijn, meestal precies op het moment dat ze er niet meer aan dachten.

Als iets daarvan binnenkomt: je verbeeldt je die druk niet. Er klinkt een gestage culturele boodschap dat een romantische partner de finishlijn is, en alles daarvoor een wachtkamer. Die boodschap is luid, ze is oud, en ze zit er grotendeels naast over wat een leven goed laat voelen.

We willen hier eerlijk zijn, want doen alsof is uitputtend. Op sommige dagen voelt het single leven ruim en vrij. Op andere dagen voelt het als een koude kant van het bed en een telefoon die niet trilt. Beide kunnen waar zijn in dezelfde week. Dit is geen peptalk die je vertelt dat alleen zijn stiekem geweldig is en dat je dankbaar moet zijn. Het is een nadere blik op wat er werkelijk speelt, en wat je ermee kunt.

Wat het onderzoek steeds fout heeft over ons, en wat het goed heeft

Lange tijd kwamen de verhalen die we onszelf vertelden over single mensen uit studies die getrouwde mensen vergeleken met alle anderen en het verschil "het voordeel van het huwelijk" noemden. De sociaal psycholoog Bella DePaulo prikt daar al tientallen jaren gaten in. Haar werk over wat zij single in hart en nieren noemt, beschrijft mensen die opbloeien *omdat* ze single zijn, niet ondanks dat. In een langlopende studie waar zij naar wijst, werden de mensen die niet probeerden te ontsnappen aan het single-zijn in de loop van de jaren gelukkiger met hun leven. Degenen die smachtten naar een partner werden juist minder tevreden.

Lees dat twee keer, want de volgorde doet ertoe. Het was niet het single-zijn dat mensen ongelukkig maakte. Het was willen zijn waar je niet bent.

En dit is het deel om even bij stil te staan. Een zorgvuldige studie onder single en samenwonende jongvolwassenen vond dat single mensen inderdaad meer *romantische* eenzaamheid rapporteerden, een specifiek verlangen naar een partner. Maar op gewone sociale eenzaamheid, het alledaagse gevoel van verbonden zijn met mensen, was er geen echt verschil tussen de singles en de mensen met een relatie. Wat beschermde tegen dat romantische verlangen was niet een relatie krijgen. Het was sterke steun van familie en van de mensen die het meest telden.

Het probleem was dus nooit "single". Het is dat één bepaald soort nabijheid kan ontbreken, en dat dat ene soort deels op meer dan één manier vervuld kan worden.

Er zit al liefde in je leven

De grootste valkuil van het single-zijn is een romantische partner behandelen als de enige relatie die telt. Dat is niet zo, en de langstlopende studie die we hebben naar menselijk geluk zegt dat onomwonden.

De Harvard Study of Adult Development volgt dezelfde mensen al meer dan tachtig jaar en kijkt wat werkelijk een gezonde, tevreden oude dag voorspelt. De bevinding die de directeur blijft herhalen is nuchter: hechte relaties, meer dan geld of roem, zijn wat mensen gelukkig houdt gedurende hun leven. Niet huwelijken, specifiek. Relaties. De vriend die je hele geschiedenis kent. De zus of broer die je appt zonder erbij na te denken. De buurvrouw die je planten water geeft. De studie vond dat tevredenheid over je relaties op je vijftigste je lichamelijke gezondheid op je tachtigste beter voorspelde dan je cholesterol.

Geen van die banden vereist een romantische partner. Ze zijn allemaal nu al voor je beschikbaar.

Dit is goed nieuws, want het verplaatst het werk naar een plek waar je echt invloed hebt. Je kunt de juiste persoon niet op afroep laten verschijnen. Je kunt wel de vriend bellen die je al een tijd wilt bellen. Een paar dingen die vaak helpen:

• Behandel je vriendschappen als dragende muren, want dat zijn ze. Zet ze in je agenda. Wees degene die plant. De vriend die als eerste contact zoekt, komt zelden mensen tekort.
• Bouw kleine, terugkerende ritmes met anderen. Een wekelijkse wandeling, een vast etentje, een cursus waar je blijft komen. Nabijheid wordt meer gebouwd door herhaling dan door intensiteit.
• Laat mensen je helpen en vraag erom. Alles alleen dragen is geen kracht, het is gewoon zwaar. Iemand er voor jou laten zijn is hoe een band dieper wordt.
• Verruim wat telt als intimiteit. Diep gekend worden door een vriend, een familielid, een jarenlange groepsapp: dat is echte nabijheid, en je lijf beoordeelt het niet op of het romantisch is.

Tijd alleen is niet de vijand. Misschien is het juist de kern.

Er is een verschil tussen alleen zijn en eenzaam zijn, en het is makkelijk om die te verwarren als je alleen woont.

Eenzaamheid is een gevoel, de kloof tussen de verbinding die je hebt en de verbinding die je wilt. Alleen-zijn is gewoon op jezelf zijn. Je kunt je pijnlijk eenzaam voelen in een volle kamer, en je kunt je volmaakt tevreden voelen, alleen op een zaterdag terwijl de regen naar beneden komt. Psychologen die dit bestuderen trekken een harde grens tussen die twee, en ze hebben gevonden dat gekozen tijd alleen echt goed doet. Volgens onderzoekers die de American Psychological Association uitlichtte, brengen korte periodes van alleen-zijn de heftige emoties tot bedaren, zowel de angstige als de opgewonden drukke, en maken ze ruimte voor de stille: ontspanning, reflectie, een gevoel van jezelf zijn.

Het sleutelwoord daar is *gekozen*. Alleen-zijn dat je zelf kiest, voelt als rust. Alleen-zijn dat je wordt opgedrongen, voelt als verbanning. Dezelfde uren, een andere ervaring.

Voor single mensen is dit een oprecht voordeel, en de meesten van ons hebben nooit geleerd het te gebruiken. Je kunt een hele dag plannen rond wat jij wilt. Je kunt goed worden in je eigen gezelschap. Mensen die zich prettig voelen alleen, nemen geen genoegen met minder; ze hebben een stevige plek om te staan die niet afhangt van andermans agenda.

Een kleine oefening

De volgende keer dat je een avond voor jezelf hebt, probeer dan niet elke minuut ervan te vullen. Sla de reflex over om jezelf te verdoven met een scherm zodra de stilte valt. Kook iets langzaams. Maak een wandeling zonder podcast. Merk op wat je eigen hoofd doet als je stopt het te overstemmen. Een deel daarvan zal in het begin ongemakkelijk voelen. Dat ongemak vervaagt meestal tot iets dat meer op vrede lijkt, en die vrede mag je houden.

Wanneer het verlangen meer is dan een bui

Nu de eerlijke kanttekening, want niet alles hiervan wordt opgelost met een andere blik en een vast etentje.

Er is een verschil tussen een avond die wat leeg voelt en een eenzaamheid die zich heeft genesteld en niet meer optrekt. Let op als de zwaarte er de meeste dagen is in plaats van soms. Als je je hebt teruggetrokken van mensen bij wie je vroeger graag was. Als je niet slaapt, of juist de hele tijd slaapt. Als eten, drinken of scrollen de belangrijkste manier is geworden om een avond door te komen. Als een stem in je hoofd is begonnen je te vertellen dat je niet om van te houden bent, of dat dit permanent is, of dat niemand het zou merken als je er niet meer was.

Vooral die laatste. Eenzaamheid die omslaat in hopeloosheid is het waard om serieus te nemen, en het is precies het soort ding waar een therapeut of een arts voor is. Hulp zoeken is geen bekentenis dat je gefaald hebt in single zijn. Het is hetzelfde wat je een vriend zou aanraden, teruggedraaid naar jezelf.

En als je ooit het gevoel hebt dat je misschien niet veilig bent bij jezelf, blijf daar dan alsjeblieft niet alleen mee zitten. Praat vandaag met iemand. Een crisislijn, een arts, iemand die van je houdt. De informatie onderaan en langs de randen van deze pagina staat er precies hierom, elk uur van de dag, zonder afspraak.

Single zijn is geen probleem dat opgelost moet worden voordat je echte leven kan beginnen. Je echte leven is het leven waar je nu in zit. Het werk is niet iemand vinden om het compleet te maken. Het is het vullen met de mensen, de ritmes en de stilte die het nu al van jou maken.

Bronnen

• Harvard Gazette, Good genes are nice, but joy is better
• American Psychological Association, Speaking of Psychology: The benefits of solitude
• Bella DePaulo, Single at Heart
• Current Psychology / PMC, An Investigation of Loneliness and Perceived Social Support Among Single and Partnered Young Adults