An nemi ta yi jawabin girmamawa a bikin ritayar wani da take sha'awarsa, ita kuwa ta ɗauki al'amarin da muhimmanci. Sigogi huɗu ta rubuta, kowanne game da shi. Abin da ya yi a 2009 wanda babu wani da zai yi. Yadda yake shugabantar taro ba tare da ya ɗaga murya ba. Kiran wayar da ya yi don wani ƙaramin ma'aikaci wanda bai taɓa sani ba.
A kan hanyar dawowa gida, sai ta gane cewa ba za ta iya rubuta irin wannan sakin layi game da kanta ba. Ba don ƙasƙantar da kai ba. Tana da ƙwarewa sosai a aikinta, kuma ta san haka. Kawai dai ba ta da masaniya kan waɗanne kalmomi goma sha biyar kowa zai yi amfani da su a kanta.
Wannan matsayi ne na kowa ga mutum mai iyawa, kuma ana iya gyara shi cikin rabin sa'a. Jimlar da mutane za su faɗa game da kai a ƙarshe tuni ana rubuta ta, mako ɗaya mai sauƙi bayan ɗaya. Za ka iya barin ta tana taruwa da kanta, ko kuma ka rubuta daftarin da kanka sannan ka je ka mai da shi gaskiya.
Menene wannan jimlar, kuma me ya sa kalmomi goma sha biyar?
Ita ce layin da wanda ya san ka zai yi amfani da shi wajen siffanta ka lokacin da ba ka cikin ɗakin, kuma kalmomi goma sha biyar su ne ƙuntatawar da ke tilasta yanke shawara ta gaske. Duk abin da ya fi haka tsawo yana ba ka damar riƙe abubuwan fifiko guda uku da a zahiri ba ka da su, kuma haka nan ne bayanan manufa na kai kan koma sakin layi da babu wanda zai iya tunawa da shi, har da wanda ya rubuta shi.
Gajeriyar siga tana yin abin da doguwa ba za ta iya yi ba. Dole ne ta zama abin faɗa. Idan ba za ka iya furta ta a numfashi ɗaya ba, ba za a taɓa maimaita ta ba, kuma jimlar da ba a maimaita ba ba ita ce jimlar da mutane ke amfani da ita a kanka ba. Takarda ce kawai.
Yana taimakawa ka ga girman abin da ake nema. "Ta ɗauki mutanen da babu wani da zai ɗauke su aiki, yanzu rabinsu na jagorantar abubuwa" kalmomi goma sha tara ne, yana buƙatar tsuke. "Yakan gaya maka adadin da wuri, kowane lokaci" kalmomi takwas ne, kuma yana iya ɗaukar ƙari. A tsakanin waɗannan iyakoki akwai siga da ta keɓanta har ta zama game da kai kaɗai, kuma ta yi gajarta har a iya faɗar ta a kan tebur. Wannan shi ne dukkan abin da ake nema, kuma ya fi ƙanƙanta fiye da yadda aikin ke ji kafin ka fara.
Akwai kuma shaida mai ƙarfi cewa rubutu game da manyan ƙimominka ba wasan ado ba ne. Nazarin da Cohen da Sherman suka yi kan aikin tabbatar da kai a Annual Review of Psychology ya gano cewa gajeren rubutu game da ƙimomin mutum na iya inganta sakamako a ilimi, lafiya da dangantaka, wani lokaci har bayan watanni ko shekaru, mafi yawa saboda yana canza yadda mutum ke karanta matsin da ke gabansa. Kalmomi goma sha biyar shi ne wannan aikin da aka ɗaura masa nauyi.
Ta yaya zan rubuta tawa ba tare da ta yi kama da harshen kamfani ba?
Ka rubuta game da mutane da halaye, kada ka rubuta game da rukunoni. Ka yanke duk kalmar da ke ambaton muƙami, sana'a, ko siffar da za ka same ta a takardar tantance aiki, sai ka ga duk abin da ya tsira yakan yi kusa da jimlar gaskiya.
Zagaye uku na kai yawancin mutane can.
Zagaye na farko, ka rubuta ta yadda ta zo. Ka saukar da kome. "Shugaba mai hangen nesa da ke haifar da sauyi mai gwaɓi" daftari ne mara kyau amma mai amfani, domin yana nuna maka abin da ka sha daga muhalli maimakon abin da ka zaɓa da kanka.
Zagaye na biyu, ka sa wani mutum a ciki. Jimlar da babu wani mutum a cikinta yawanci layin CV ce. "Ya buɗe hanyar sana'a ga mutane uku bai taɓa karɓar yabo ba" jimla ce. "Takan gaya wa mutane gaskiya da wuri har su iya yin wani abu a kai" jimla ce. Duka biyun suna ambaton hali da wanda abin ya shafa zai gane.
Zagaye na uku, ka tsuke zuwa goma sha biyar. Duk kalmar da ka share tana ƙara darajar waɗanda suka rage. Ka fara share siffofi, sannan kalmomin laushi, sannan aikin.
Ka yi duba na ƙarshe. Shin abokin aiki zai iya faɗar wannan a kanka yau ba tare da ya ɓoye murmushi ba, ko kuwa sai a sigar kanka da za ta wanzu bayan shekara mai zuwa? Amsoshin biyu duk suna da amfani. Na farko yana nufin kana da siffantawa. Na biyu yana nufin kana da manufa, wanda ya fi kyau.
Ta yaya zan duba ko gaskiya ce da gaske?
Ka bincika watan da ya wuce, ba shekara mai zuwa ba. Ka buɗe kalandarka da saƙonnin da ka aika a makonni huɗu da suka gabata, ka yi alama a kan duk lokacin da baƙo mai riƙe da jimlarka zai iya hasashen sa, sannan ka ƙidaya kaso nawa na sa'o'in aikinka waɗannan lokutan suka kai.
Shekara mai zuwa ita ce inda mutane ke ɓoyewa. Shirin kowa na shekara mai zuwa yana daidai da jimlarsa cif, domin shekara mai zuwa babu cunkoso a cikinta. Watan da ya wuce shi ne shaida. A cikinsa akwai taron da ka amince da shi don al'ada kawai, abin da ka yi da kyau da babu wanda ya nema, da sa'o'i biyu da ka ba wani ba tare da ka rubuta su ko'ina ba.
Tun kana can, ka ƙara ginshiƙi na biyu: wa na yi wa amfani. Ka lissafa mutane, ba ayyuka ba. Yawancin mutane suna ganin wannan ginshiƙin ya cika fiye da yadda suka zata kuma babu inda aka rubuta shi, wanda ya cancanci sani domin kalmomi goma sha biyar da suke rayuwa har shekaru goma kusan koyaushe game da wannan ginshiƙin suke, ba game da yawan abin da ka fitar ba.
Kada ka ba wa kanka maki cikin goma a kan kome daga cikin wannan. Ƙidayar ma'auni ce, kuma abin da kake buƙata daga gare ta kaɗai shi ne lamba da za ka iya kwatantawa da ta wata mai zuwa. Kaso ashirin na sa'o'inka da suka dosa jimlarka farawa ce mai kyau ga mutum mai aiki na gaske da kalanda cike. Kaso sifili ba matsalar hali ba ce. Sakamakon tsara lokaci ne, kuma tsara lokaci abu ne da tuni ka san yadda ake gyara shi.
Idan watan da ya wuce bai yi daidai da jimlar ba fa?
To ka gano ɓangaren mai amfani ke nan, kuma maganin sauyi ɗaya ne a kalanda a wannan makon, ba sabuwar rayuwa ba. Gibin sa'o'i kaɗan matsalar tsara lokaci ce. Gibin kome matsalar jimla ce, kuma yana nufin ka rubuta jimlar da kake sha'awa maimakon wadda za ka iya karewa.
Aikin Sheldon da Elliot kan daidaituwar manufa da rai shi ne dalilin da ya sa wannan ya fi muhimmanci fiye da yadda ake gani. Manufofin da suka yi daidai da abin da mutum ke ƙima da gaske suna samun ƙarin ƙoƙari kuma sun fi yiwuwar cimmuwa, sannan cimma su yana yi wa mutum abin da cimma manufofin aro ba ya yi. Don haka binciken ba aikin ƙarfafa horo ba ne. Duba ne ko kana kashe ƙarfinka mai yawa a kan abin da za ka zaɓa idan da za ka zaɓa da gangan.
Idan gibin ƙarami ne, ka matsar da lokaci ɗaya da ke maimaituwa a wannan makon, ka bar sauran kome yadda yake. Idan gibin cikakke ne, ka sake rubuta jimlar maimakon kalandar, domin jimlar da ba za ka iya zama a cikinta ba hanya ce kawai mai daɗi ta jin cewa ka yi baya.
Kalmomi goma sha biyar ƙa'idar yanke shawara ce, ba waƙa ba
Ribar tana bayyana a lokaci na gaba da wani ya nemi abu daga gare ka. Shirin shekara biyar ba zai iya taimaka maka da ƙarfe huɗu na yamma ba, jimla ta kalmomi goma sha biyar kuwa tana iya, domin za ka iya auna buƙatar da ita cikin kusan daƙiƙa biyu. Shin amincewa da wannan zai sa jimlar ta ƙara zama gaskiya ko zai rage ta? Wannan ya fi kowane tsari sauri, kuma kana iya tafiya da ita cikin kowace shawara da za ka yanke a wannan kwata.
Tana kuma tsira daga sauyin aiki, abin da babu shirin da aka gina a kan muƙami da ya taɓa yi. Sake tsarin kamfani, sana'o'i da masu ɗaukar aiki duk suna sauyawa, amma jimla game da yadda kake mu'amala da mutane da abin da ka nace a kai tana tafiya tare da kai lafiya ƙalau. Wannan shi ne dalilin aiki da ya sa kalmomi goma sha biyar ba sa ambaton aikin. Muƙamai haya ne. Halinka naka ne, kuma hali shi ne abin da kowa zai faɗa a kanka a wani biki bayan shekara ashirin.
Kalmomi goma sha biyar kuma suna da sauƙin ɓacewa a cikin manhajar rubutu, don haka ka sa su a wani wuri na zahiri. Sannan ka ci gaba. Jimlar ba roƙo ba ce ka rage gudu ko ka rage buri. Matata ce da ke ba ka damar cewa e da ƙarfi ga abubuwan da suke da muhimmanci, na wasu shekaru ashirin, ba tare da rikicin shekara-shekara na ko akwai inda dukan wannan ya nufa ba.
Madogara
- Annual Review of Psychology, The psychology of change: self-affirmation and social psychological intervention
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model