Hoe je over iemand heen komt van wie je nog houdt

Het zou zoveel makkelijker zijn als je niet meer verliefd was. Dan was weggaan alleen nog papierwerk. Het wrede is dat het gevoel er nog is, volledig intact, gericht op iemand die niet terugkomt. Je mist ze op vreemde uren. Je pakt je telefoon om ze iets kleins te vertellen. Je speelt de goede dagen opnieuw af en knipt de slechte eruit. En een deel van je wacht nog steeds, ook al weet je wel beter.

Als je daar nu zit, ben je niet zwak en niet kapot. Je bent een mens wiens hart het memo niet heeft gekregen. Die kloof, tussen wat je weet en wat je voelt, is het hele probleem. En het is een normaal probleem.

Laten we het hebben over waarom het zo hardnekkig is, en dan over wat je kunt doen zolang het duurt.

Je brein behandelt dit als afkicken

Er is een reden waarom iemand missen minder als verdriet kan voelen en meer als een hunkering.

Onderzoekers onder leiding van antropoloog Helen Fisher legden mensen die net waren afgewezen, en die zeiden nog diep verliefd te zijn, in een hersenscanner en lieten hun foto's zien van de persoon die was vertrokken. De gebieden die oplichtten waren niet alleen die van rouw. Het waren gebieden van beloning, motivatie en hunkering, deels dezelfde circuits die afgaan wanneer iemand aan een drug verslaafd is en naar de volgende dosis verlangt. De deelnemers gaven aan meer dan 85 procent van hun wakkere uren te denken aan de persoon die het had uitgemaakt.

Laat dat even bezinken, want het is vreemd bevrijdend. De reden dat je niet gewoon kunt besluiten eroverheen te zijn, is dat een deel van je brein deze persoon verwerkt zoals het iets zou verwerken waarvan je lichamelijk afhankelijk bent. Verlangen is geen karakterfout. Het is een hunkersysteem dat precies doet waarvoor het is geëvolueerd.

En dit is het deel dat het meest telt. In datzelfde onderzoek werd de hersenactiviteit rond hechting stiller naarmate er meer tijd was verstreken sinds de breuk. De trekkracht verdwijnt niet op dag één. Ze vervaagt. Niet omdat je het afdwong, maar omdat dat is wat deze systemen doen als ze niet meer gevoed worden.

Rouw erom als het verlies dat het is

We bewaren het woord rouw meestal voor de dood. Maar een toekomst verliezen die je al half had gebouwd is een echt verlies, en het vraagt hetzelfde als de dood. Je moet het voelen om het af te ronden.

Dat betekent het verdriet laten aankomen in plaats van het voor te blijven. Huil als het komt. Wees boos als het komt. Schrijf het lange, onverzonden bericht en verstuur het niet. De gevoelens die je weigert te voelen gaan niet weg; ze wachten gewoon. Mensen die zichzelf door de rouw laten bewegen, in golven, zonder vast tijdschema, komen er meestal eerder aan de andere kant uit dan mensen die zich erdoorheen persen en dat kracht noemen.

Er is wel een verschil tussen voelen en rondjes draaien. Rouw beweegt. Piekeren blijft hangen. Als je merkt dat je een uur lang dezelfde drie herinneringen hebt herhaald of hetzelfde pleidooi hebt opgebouwd voor waarom ze terugkomen, dan is dat de lus, en de lus houdt de wond open. Als je het betrapt, is de zet niet jezelf de les lezen. Het is je aandacht zachtjes naar je lichaam of je omgeving brengen, en één klein, echt ding doen. Sta op. Stap naar buiten. Bel iemand.

Ontneem de hunkering haar voeding, zachtjes

Dit is waar een nuchtere stap het meest helpt, en waar het het moeilijkst is.

Hulpverleners in de mentale gezondheidszorg zijn hier vrij direct over: verbreek het contact, zoveel als redelijkerwijs kan. Geen berichtjes, niet hun pagina checken, niet langsrijden, geen "gewoon vrienden blijven" terwijl je hart nog wijd open ligt. Het kan koud voelen, zelfs wreed tegenover jezelf. Dat is het niet. Elke keer dat je naar een dosis van hen grijpt, voed je precies het systeem dat je pijn in stand houdt, en zet je de klok van het tot rust komen weer op nul. Counselors raden vaak aan er echt de tijd voor te nemen, een periode van weken of een paar maanden, voordat je beslist of enig contact überhaupt zinvol is.

Een paar dingen maken geen contact draaglijk in plaats van alleen maar pijnlijk:

• Zet op stil of ontvolg in plaats van dramatisch blokkeren, als een schone blokkade te definitief voelt. Het doel is minder herinneringen, geen statement.
• Berg de relikwieën voorlopig op. De hoodie, de afspeellijst, de foto's. Je hoeft niets te verbranden. Een doos in een kast is genoeg.
• Beslis van tevoren wat je doet op dat moment om 9 uur 's avonds waarop je snakt naar contact. Een wandeling, een specifieke vriend die je in plaats daarvan kunt appen, een serie die je alleen voor dan bewaart.
• Als de drang toeslaat, probeer die twintig minuten uit te zitten voordat je iets doet. Hunkeringen pieken en zakken. De meeste gaan voorbij als je er geen olie op gooit.

En wees eerlijk over het verhaal dat je jezelf vertelt op zwakke momenten. Verlangen heeft de neiging de relatie bij te werken tot alleen de goede delen overblijven. Als het helpt, schrijf dan de echte redenen op waarom het eindigde, in gewone taal, en lees die lijst wanneer nostalgie de geschiedenis begint te herschrijven.

Zorg voor het lichaam dat dit allemaal draagt

Als je hart aan gruzelementen ligt, voelen de basisdingen als bijzaak. Dat zijn ze niet. Ze zijn dragend.

Liefdesverdriet raakt het lichaam, niet alleen de stemming. Je slaap gaat schuiven, je eetlust verdwijnt of slaat op hol, alles voelt zwaarder. Je hoeft je niet gemotiveerd te voelen om de kleine dingen te doen. Je hoeft ze alleen te doen. Eet iets echts. Ga bij daglicht naar buiten. Beweeg je lichaam, al is het maar een beetje. Houd wat vorm in je dagen, want lege uren zijn waar de spiraal woont.

Wees ook voorzichtig met de voor de hand liggende vluchtroutes. Een drankje of drie vervaagt de pijn voor een avond en laat je de volgende dag meestal lager achter, en het maakt dat berichtje om 9 uur 's avonds een stuk waarschijnlijker. Verdoven pauzeert rouw; het brengt haar niet verder.

Word langzaam weer een heel mens

Als je diep van iemand houdt, groeit je leven om diegene heen. Hun voorkeuren, hun agenda, de versie van jou die bestond in hun gezelschap. Dus een deel van wat pijn doet is niet alleen het missen. Het is dat je niet helemaal zeker weet wie je bent zonder hen in de kamer.

Dit is ook het stilletjes hoopvolle deel. Het werk is nu om die ruimte terug te nemen, stukje voor stukje. Pak iets op wat alleen van jou is, iets waar zij niets mee te maken hadden. Zie de vrienden die uit beeld raakten toen jullie een stel waren. Zeg ja tegen een plan dat je normaal zou overslaan. Niets ervan zal in het begin genoeg voelen. Doe het toch. Je probeert niet te vervangen wat je verloor. Je herinnert jezelf eraan dat je in je eentje een volledig mens bent, wat je, ergens onder dit alles, al bent.

Wanneer je op meer leunt dan tijd

Rouw na een breuk hoort pijn te doen, en hoort te verzachten, met horten en stoten, over weken en maanden. Dat is de normale boog. Vrienden en familie zijn deel van hoe je erdoorheen komt; laat de mensen die van je houden er echt zijn, ook als je afzonderen makkelijker voelt.

Soms is het echter groter dan een vriend kan dragen. Als de weken verstrijken en je komt niet van je plek, als je niet kunt functioneren op je werk of niet kunt eten of slapen, als je bent gestopt met geven om de dingen die er vroeger toe deden, of als de pijn is gekanteld naar het gevoel dat je er niet meer wilt zijn, dan is dat het moment om een professional te benaderen. Een goede therapeut is geen teken dat je gefaald hebt in verdergaan. Het is iemand die is opgeleid om je te helpen dit te dragen en jezelf weer op te bouwen, en rouw na een breuk is iets wat ze voortdurend behandelen. Als je je ooit onveilig voelt bij je eigen gedachten, wacht dat dan niet alleen uit. Zoek vandaag nog contact met een crisislijn of iemand die je vertrouwt.

Je zult je niet voor altijd zo voelen, ook al is je hele lichaam er nu van overtuigd van wel. De liefde kan lang duren om te vervagen, en misschien verdwijnt ze nooit helemaal. Dat mag. Je kunt er nog steeds een goed leven naast bouwen. De pijn wordt kleiner. Jij wordt groter. Op een gewone ochtend, een tijd van nu, zul je beseffen dat zij niet het eerste waren waar je aan dacht, en zul je begrijpen dat het ergste al achter je ligt.

Bronnen

• Cleveland Clinic, How To Get Over a Breakup: 11 Tips for Healing
• Rutgers University, Study Finds Romantic Rejection Stimulates Areas of Brain Involved in Motivation, Reward and Addiction
• HelpGuide.org, Coping with a Breakup or Divorce