Amathiphu asheshayo
- Yengeza isicelo, hhayi nje umuzwa.
- Susa u-"ngizizwa sengathi," uqambe umuzwa owodwa wangempela.
- Uma esinye sifika kuwe, samukele ngaphambi kokuzivikela.
Cishe usuke wayizwa le fomula. "Ngizizwa ngilimele uma ukhohlwa ukungithumelela umlayezo." Ihlanzekile, ilungile, iphuma ngqo encwadini yokusebenza yezithandani. Futhi mhlawumbe usuke wayizama kumuntu ohlala naye ngempela, wabuka ubuso babo bushibilika. Ngoba babengalizwa iphepha lokusebenza ngaphansi kwayo. Isu belikhuluma, hhayi wena.
Leso sabelo silungile. Umusho owakhiwe ngesifanekiso uzwakala njengomusho owakhiwe ngesifanekiso. Lapho amagama ezwakala elolongiwe, omunye umuntu akaphumuli. Uyazibamba, ngoba ukulawulwa kuzwakala kufana kakhulu nokuphathwa njengento.
Ngakho asigcine lokho okuyiqiniso ngezitatimende zika-"Mina" bese silahla ingxenye eyenza zizwakale njengokuxoxisana ngeziboshwa. Ithuluzi lihle ngempela. Abantu abaningi bamane bafunda igobolondo lalo abazange bafunde ukuthi lenzelweni.
Lokhu kwaqhamukaphi
Umqondo mdala kuneseluleko sobudlelwano ovame ukuvela kuso. Isazi sengqondo esithiwa uThomas Gordon saqamba igama elithi "umlayezo ka-Mina" emuva ngeminyaka yawo-1960, kuqala kubazali nothisha, kamuva kubaphathi. Ukuqonda kwakhe kwakukuncane futhi kubukhali: lapho unenkinga, isinyathelo esiqotho ukuchaza indlela isimo esifika ngayo kuwe, esikhundleni sokutshela omunye umuntu ukuthi bangobani.
Ukuthi "Awucabangeli nhlobo" kuyisigwebo. Kutshela umuntu ukuthi uyini. Akukho okungenziwa ngesigwebo ngaphandle kokuphikisana naso noma ukusigwinya. Ukuthi "Bengihleli lapha ngingazi ukuthi uyeza yini" kuwulwazi. Kunika omunye umuntu okuthile abangasabela kukho ngaphandle kokuqala ukuvikela isimilo sabo.
Yileyo yonke injini. Ushintshanisa ukwahlulela ngeqiniso ngokuhlangenwe nakho kwakho. I-Mayo Clinic ibeka lokhu kushintshaniswa ngokusobala ngangokunokwenzeka: yithi "Angivumelani" kunokuthi "Uphambene," futhi "Ngingathanda usizo ngalokhu" kunokuthi "Kufanele wenze lokhu." Isidingo esifanayo. Umnyango ohluke ngokuphelele.
Kungani u-"wena" wenza abantu balwe
Kunesizathu sokuthi kungani isabizwana sibaluleke kakhulu kunokufanele.
Lapho umusho uqala ngokuthi "uhlala njalo" noma "awukaze," uhlelo lwezinzwa lomunye umuntu luwufunda njengokuhlasela okuzayo ngaphambi kokuba baze bacubungule okuqukethwe. Bayeka ukulalela inkinga bese beqala ukulungiselela ukuzivikela. Usukubonile lokhu kwenzeka ngesikhathi sangempela. Ingxoxo iyeka ukuba mayelana nesidlo esibandayo bese iba mayelana nokuthi ubani umuntu omubi.
Umcwaningi wobudlelwano uJohn Gottman wachitha amashumi eminyaka ebuka imibhangqwana yenza khona kanye lokhu elabhorethri yakhe. Wathola ukuthi isikhalazo nokugxeka akusona isilwane esisodwa. Isikhalazo simayelana nento ethile eyenzekile. Ukugxeka kudonsela umuntu wonke. Ukuthi "Ikhishi lisayisidididi futhi futhi ngikhungathekile" kuyisikhalazo. Ukuthi "Uyisidoti, awukaze uhlanze" kungukugxeka. Umsebenzi wakhe wathola ukuthi ukugxeka, ikakhulukazi uhlobo olunokwedelela, kungenye yezibikezelo eziqinile kunazo zonke zobudlelwano obuhlukanayo. Isixazululo asikhombayo cishe siyasebenza ngokuyisicefe: sho umuzwa wakho, uqambe into eqondile, bese usho lokho okudingayo ngempela.
Leyo ngxenye yokugcina yeqwa njalo, futhi yilapho iningi lemizamo yehluleka khona ngokuthula.
Ingxenye wonke umuntu ayikhohlwayo: isicelo
Nasi ugibe. Abantu bafunda "Ngizizwa ___ uma ___" bese bema lapho. Baqambe umuzwa bawuhlanganisa nokuziphatha komunye umuntu, bese balinda. Kodwa umuzwa ongenaso isicelo esinamathiselwe kuwo umane uyisikhalazo esinesimilo esingcono. Omunye umuntu usala ephethe ukungakhululeki kwakho engenalwazi ukuthi ufuna enzeni ngakho.
I-Cleveland Clinic ifundisa inguqulo ehlanzeke kakhulu, futhi kufanele uyintshontshe. Bayibiza ngokuthi inkinga, umuzwa, isicelo. Chaza isimo. Sho ukuthi sihlala kanjani kuwe. Bese ucela okuthile, noma ucele ukukhuluma. "Singakuxazulula lokhu?" Isicelo yiso esiguqula isikhalo sibe isimemo. Sitshela omunye umuntu ukuthi ufuna indlela eya phambili, hhayi nje ukuxolisa.
Ngakho esiphelele sibukeka singafani neskripthi kodwa sifana nomuntu ocabanga ngokuzwakalayo:
Ngiye ngaqaphela izitsha zilokhu zinqwabelana ebusuku phakathi nesonto, futhi ngigcina ngizigeza ngehora leshumi nanye ngizizwa nginenzondo, engiyizonda. Singathola indlela yokuhlukanisa esebenzayo?
Akukho "Ngizizwa ngilimele uma wena." Into yangempela nje, eshiwo ngokusobala, nomnyango oshiywe uvuliwe.
Kungani ezakho zangempela zingeke zizwakale njengezibonelo
Le yingxenye amaphepha okusebenza angayibali nhlobo. Ifomula iyisisekelo sokwakha. Uyisebenzisa ngenkathi ufunda isakhiwo, ngendlela obala ngayo izigqi ngenkathi ufunda ukudansa. Bese uyeka ukubala.
Izinto ezimbalwa zisiza amagama aphume njengawakho:
- Susa u-"ngizizwa sengathi." Ukuthi "Ngizizwa sengathi awungihloniphi" kuyisitatimende sika-"wena" esigqoke ingubo. Igama elithi "sengathi" liyisibonakaliso. Umuzwa wangempela ligama elilodwa: ubuhlungu, ukwesaba, isizungu, ukukhathala. Uma ungakwazi ukubeka u-"sengathi" phambi kwawo, uqamba umuzwa wangempela.
- Hola ngokuqondile, hhayi iphethini. Ukuthi "Uhlala njalo" cishe kuqinisekisa ukulwa, ngoba omunye umuntu uzozingela isikhathi esisodwa lapho engakwenzanga, futhi manje seniphikisana ngobufakazi. Isibonelo esisodwa esibonakalayo kunzima ukusigwema futhi kulula ukusilungisa.
- Sho lokho okudingayo, ngokuzwakalayo. Ngisho noma kuzwakala kukwembula. Ikakhulukazi ngaleso sikhathi. Abantu abasona izifundi zengqondo, futhi isicelo esingakhulunywanga yiyo into evundlayo.
- Kugcine kufushane. Lapho umusho umude kakhulu, kanti nokuzwakala kwawo sengathi ulungisiwe. Ukuphefumula okukodwa kweqiniso kwehlula isigaba sokubeka amagama ngokucophelela.
- Vumela izwi lakho libe kukho. Ukukhuluma okuqinile, okuyisicaba kwenza ngisho amagama aphelele azwakale ebanda. Ithoni ithwala iningi lomlayezo kunoma kunjani.
Ukubhala kabusha okumbalwa, ngaphambi nangemuva
Kulula ukuzwa umehluko kunokuwuchaza, ngakho nayi eminye imisho iningi lethu esiyishilo ngempela, nenguqulo eqotho kakhulu eceleni kwawo ngamunye. Qaphela ukuthi ukubhala kabusha akuthambanga kulokho okufunayo. Kuvame ukuqonda kakhulu. Kumane kuyeka ukubeka omunye umuntu ecaleni.
- "Awukaze usize lapha." Zama: "Ngigezile izitsha nezingubo namuhla futhi sengiphelile amandla. Ngidinga ukuthi sihlukanise imisebenzi yebusuku phakathi nesonto." Owokuqala uyicala lesimilo. Owesibili yisicelo esinesizathu esinamathiselwe.
- "Uhlala usefonini yakho njalo, awulaleli nokulalela." Zama: "Lapho bengikutshela ngosuku lwami khona manje wena ubusukrola, ngizwe sengathi ngikhuluma nesiseni. Ngingathanda amehlo akho umzuzu owodwa." Umzuzu oqondile, umuzwa wangempela, isicelo esicacile.
- "Kungani uhlala usenza sifike sekwephuzile?" Zama: "Ngiba novalo olukhulu ngingena emva kokuba izinto seziqalile. Singahlose ukuhamba imizuzu eyishumi kusenesikhathi?" Uvalo lwaluyinto yangempela sonke isikhathi. Ukusola bekumane kuyifihla.
- "Ungenze ngazizwa ngiyisiwula kulowo mhlangano." Zama: "Lapho ungenela ngenkathi ngethula, ngazizwa ngicushuliwe phambi kwethimba. Ngidinga ukukwazi ukuqedela iphuzu lami." Akekho ongaphikisana nendlela ozizwe ngayo. Bangaphikisana usuku lonke ngokuthi "benza" ngempela uzizwe okuthile.
Iphethini engaphansi kwakho konke lokhu iyafana. Uchaza isigcawu nokusabela kwakho kuso, bese uqamba lokho ongakuthanda esikhundleni. Akukho ukuxilongwa komphefumulo womunye umuntu.
Okumele ukwenze lapho esinye siqondiswe kuwe
Iseluleko esiningi siphatha lokhu njengekhono olenza kwabanye abantu. Kodwa uzoba kolwamukelayo okungenani kaningi ngokufanayo, futhi indlela othatha ngayo isitatimende sika-"Mina" inquma ukuthi ngabe esilandelayo siyofika yini.
Uma umuntu ekwazi ukukutshela ukuthi "Ngazizwa ngishiywe ngaphandle lapho izinhlelo zenziwa ngaphandle kwami," into embi kunazo zonke ongayenza ukudonsela emaqinisweni. Ukuthi "Akusikho okwenzekile" noma "Ubungakhululekile ngisho ngalobo busuku" kuwumkhuba ozenzakalelayo, futhi kufundisa omunye umuntu ukuthi ukuvuleka kubatholela impikiswano. Bazoyeka ukuvuleka.
Isinyathelo esikhundleni salokho ukwamukela umuzwa ngaphambi kokuvikela amaqiniso. Ukuthi "Bengingaboni ukuthi kufike ngaleyo ndlela, ngitshele okwengeziwe" akukubizi lutho futhi kugcina umnyango uvulekile. Usengafinyelela emaqinisweni. Kamuva, futhi kuphela emva kokuba umuntu ezizwe ezwakele. Umuntu wathatha ingozi encane ngokukutshela okuthile okuyiqiniso ngaphakathi kwakhe. Ukuhlangabezana nalokho ngelukuluku esikhundleni sokuphikisa yiyo indlela owenza ngayo kuphephe kubo ukuqhubeka beqotho kuwe. Lokho kuphepha kubaluleke ngaphezu kokunqoba iphuzu lokuthi ubani obekhululekile ngobusuku.
Uma kusahamba kabi
Kufanele siqotho ukuthi lokhu akuwona umlingo. Ungakwenza konke kahle kodwa usathole ukusabela kokuzivikela, ngoba omunye umuntu unosuku lwakhe olunzima, noma ngoba isihloko sithwele ngempela.
Lokho kuvunyelwe. Isitatimende sika-"Mina" silawula uhhafu wakho wokushintshana. Asikwazi ukulawula owabo. Esikwenzayo ukuqinisekisa ukuthi uma ingxoxo ihamba kabi, ayihambanga kabi ngoba wahola ngokusola. Ubanikile inguqulo ehlanzekile yeqiniso. Lokho abakwenzayo ngayo kungokwabo.
Futhi zinike indawo yokungabi namakhono ngakho. Izikhathi eziyishumi zokuqala zizozwakala njengomshini. Uzozibamba phakathi komusho ushibilikela emuva kokuthi "awukaze," futhi kuzomele uhlehle uzame futhi. Lokho akukhona ukwehluleka. Yilokho ukufunda kabusha umkhuba okubukeka kanjalo. Ukushelela kuza kamuva, futhi kuvela ekuphindaphindeni, hhayi ekutholeni ukubeka amagama kuphelele ngokokuqala.
Umbhalo ngezingxoxo ezinzima kakhulu
Iningi lalokhu licabangela ubudlelwano obuphephile ngokuyisisekelo lapho abantu bobabili, ngosuku oluhle, befuna izinto zibe ngcono. Ubudlelwano obuningi bunjalo.
Obunye abunjalo. Uma ukuqamba umuzwa olula kumuntu kukwenza ujeziswe, uhlekwe usulu, noma wesabe, inkinga akusikho ukubeka kwakho amagama, futhi alikho ikhono lokuxhumana elizokulungisa. Leso yisimo esihlukile, futhi sifanelwe uhlobo oluhlukile losizo. Umeluleki angakusiza ukuhlukanisa ukuthi ubhekene nani ngempela nokuthi yini ephephile ukuyenza ngokulandelayo. Uma ubudlelwano buke bukushiya wesabela ukuphepha kwakho, ngicela ufinyelele kumuntu oqeqeshelwe lokho, uchwepheshe noma umgqa wosizo, kunokuzama ukuphuma kukho ngamagama wedwa.
Kepha ngezinto zansuku zonke, izidlo ezibandayo nezinzondo ezingakhulunywanga nezinto eziyinkulungwane ezincane, leli ngelinye lamakhono anosizo kakhulu akhona. Hhayi ngoba amagama omlingo ephuca abantu izikhali. Ngoba ukusho iqiniso ngokuhlangenwe nakho kwakho, ngaphandle kokubeka omunye umuntu ecaleni, kumane kuyindlela enomusa neqotho kakhulu yokuzwakala. Iskripthi besilokhu singamasondo okuqeqesha kuphela. Ubuhlala uvunyelwe ukuzwakala njengawe.
Imithombo
- Mayo Clinic, Being assertive: Reduce stress, communicate better
- Cleveland Clinic, How To Become More Assertive
- The Gottman Institute, How to Improve Communication in Your Relationship
- Gordon Training International, What are the Essential Components of an I-Message?