Ta gina wani tsari a shekararta ta biyu a cikin ƙungiyar, ta rubuta shi cikin yammaci guda, sannan ta koyar da shi ga mutane huɗu. Bayan shekaru shida an sake masa suna sau biyu, an danganta shi a shafin wiki na cikin gida ga wani da ba ta taɓa haɗuwa da shi ba, kuma yana gudana a sassa huɗu har da biyu da ba su taɓa jin sunanta ba. Ta gano wannan ba da gangan ba, sai ta kwashe mako guda cikin rikicewa tana yanke shawara ko ta ji haushi ne ko kuwa ta gama.
Amsar da ta dace, a ƙarshe, ita ce ta gama. Ba ta yi murabus ba, ba a wuce ta ba, ta gama, kamar yadda magini yakan gama sa'ad da gini ya tsaya ba tare da tallafi ba. Wannan sakamako ne mafi girma fiye da sauran zaɓin, wato wani abu da sunanta a haɗe da shi har babu wanda zai iya gudanar da shi sai ya fara kiran ta. Wannan maƙalar tana magana ne a kan yin ƙira da gangan domin sakamako na farko, domin kusan kowace shawara da ake bayarwa a kan kalmar gado, a shiru tana ƙira ne domin na biyun.
Ta yaya zan sani ko aikina zai wanzu ba tare da ni ba?
Ka cire sunanka a kansa, ka duba ko akwai wanda zai iya gudanar da shi ranar Litinin. Idan amsar ta dangana ga samun ka a waya, ka gina aiki ne na yau da kullum, ba wani abu ba, kuma ayyuka sukan ƙare.
Ka gudanar da wannan gwajin da gaske. Ka zaɓi aikin da ka fi alfahari da shi a wannan shekarar, ka yi masa tambayoyi uku. Shin baƙo mai iyawa zai iya aiwatar da shi daga abin da aka rubuta? Shin shawarwarin da kake yankewa ta ilhami an rubuta su a wani wuri a matsayin ƙa'idodi? Idan ka yi shiru na wata guda, me zai tsaya, me zai lalace, kuma me zai ci gaba ba tare da canji ba?
Yawancin mutane sukan gano cewa amsar tana ba da haushi ta wata hanya takamaimai: sakamakon aikin yana wanzuwa amma sana'ar kanta ba ta wanzuwa. Takardar tana ci gaba da rayuwa, amma dalilin da ya sa aka gina ta haka yana raye a cikin kanka kaɗai. Wannan gibin shi ne dukkan maganar wannan maƙalar, kuma yana rufewa da kusan shafi guda na rubutu.
Yana da muhimmanci idan ba a ba ni yabon ba?
Ba shi da muhimmanci kamar yadda yake ji, kuma lissafin ya bayyana dalilin. Yabon da sai ka kare shi kulawa ce, kuma kulawa kuɗi ne da kake biya har abada.
Duk abin da aka gina domin ya ɗauki sunanka sai an kiyaye shi: daga sake masa suna, daga rarrabuwarsa, daga wanda ya bayyana shi a taro ba tare da ya ambace ka ba. Wannan kariyar tana cin hankalinka kowace shekara muddin abin yana nan, kuma hankalin daga cikin asusun da za ka yi amfani da shi wajen gina na gaba yake fitowa. Duk abin da aka gina ya yi aiki ba tare da sunanka ba, ana karɓe shi, ana kwafe shi, ana inganta shi, ana kai shi cikin gine-ginen da ba za ka taɓa shiga ba, kuma ba ya cin ka komai bayan ranar da ka miƙa shi.
Binciken Kimberly Wade-Benzoni a kan shawarwarin da suke tsallakawa tsakanin tsararraki, wanda aka taƙaita shi a Current Opinion in Psychology, ya gano cewa burin barin gado abu ne na gaske kuma mai ƙarfi fiye da yadda ake tsammani: mutane suna barin dukiyar yau domin amfanin mutanen da ba za su iya sakawa ba, muddin sun ga wani abu nasu ya wanzu. Abin sha'awa ga duk mai buri shi ne wannan ba son wasu ba ne kawai. Yana nuna hali kamar wani irin son kai na dogon zango, kuma yana haifar da sakamako mai ɗorewa fiye da sigar da take ƙidayar ribar kowa.
Ta yaya zan rubuta shi domin wani ya iya gudanar da shi?
Shafi ɗaya, a jerin da mutum zai bi da gaske, tare da shawarwari uku da yanzu kake yankewa ta ilhami a rubuce a matsayin ƙa'idodi. Ɓangaren ilhami shi ne ɓangaren da yake da wuya, kuma shi ne kaɗai ɓangaren da yake da muhimmanci.
Kowa zai iya lissafa matakan. Abin da ba a saba rubutawa ba shi ne dalilin da ya sa mataki na huɗu yake gaban na uku, abin da kake yi idan abin da aka shigar bai daidaita ba, da kuma waɗanne ƙa'idodi kake karyawa da kuma a wane yanayi. Ka rubuta waɗannan. Su ne bambanci tsakanin takardar da babu wanda yake amfani da ita da shafin da wani zai iya gudanarwa da gaske a ranar Talata mai wahala.
Akwai riba a kan wannan da take zuwa nan take. Masu bincike da suka bayar da rahoto a Memory and Cognition sun gano cewa mutanen da suka karanta wani abu suna sa ran za su koyar da shi daga baya sun fi tunawa da abubuwa kuma sun fi tsara su da kyau fiye da mutanen da suke sa ran jarabawa. Rubuta aikinka domin wanda zai gaje ka yana sanya ka a wannan yanayin daidai. Za ka gano wurare biyu da kake yin kamar ka sani cikin mintuna ashirin na farko, wanda hakan ya sa shafin ya cancanci a rubuta ko da babu wanda zai taɓa karanta shi.
Ga wa zan miƙa shi?
Ga wanda tuni yake yin ɓangarorin da suke jawo wahala ba tare da an roƙe shi ba. Sannan ka faɗi sunansa a ɗakin da ake yanke shawara, domin miƙawa ba tare da goyon baya ba ba kyauta ba ce, ƙarin aiki ne da yake saukowa a kan wanda ba shi da ikon yin sa.
Wannan shi ne ɓangaren aikatawa na gado, kuma mutum ne, ba takarda ba. Miƙa wani abu yana da matakai biyu, kuma yawancin mutane suna yin na farko kaɗai. Na farko shi ne mika mulki: shafin, zaman biyu na yin sa tare, zama ɗaya na kallon shi yana yi yayin da kai kake shiru. Na biyu shi ne ɓangaren jama'a, wato gaya wa ɗakin sunan wanda abin ya zama nasa yanzu, a fili, a gaban wanda yake da ikon damarsa ta gaba. "Priya ce take gudanar da wannan yanzu" idan aka faɗe shi a taron tsare tsare ya fi mata darajar watanni shida na horo, domin yana juya amincin da kake da shi zuwa darajarta, har abada, a kan kuɗin kalmomi huɗu kaɗai daga gare ka.
Ka yi mataki na biyu ko da bai dace da lokacinka ba, musamman ma idan abin yana da kyau. Ilhami a wannan lokacin yana son ka ci gaba da manne wa abu mai nasara har wani kwata guda. Wannan kwata ɗin ita ce ainihin hanyar da abu mai ɗorewa yake sake komawa aikinka na kanka. Ka faɗi sunan, sannan ka fice a bayyane daga hanya, ka bar sabbin ingantawa su faru ba tare da amincewarka a kansu ba.
Idan miƙa shi ya sa a iya maye gurbina fa?
Iya maye gurbinka a aikinka na yanzu shi ne sharaɗin samun na gaba. Wanda ba za a iya matsar da shi ba saboda babu wanda zai iya gudanar da aikinsa ba shi da tsaro, a maƙale yake, kuma kuɗin maƙalewar ana biyan sa a cikin ɗakunan da ba a taɓa gayyatar ka ba.
Adam Grant, yana rubutu a Harvard Business Review a kan masu bayarwa da masu karɓa, ya bayyana wani salo da yake bayyana bayan shekaru maimakon makonni: mutanen da suke kashe ƙoƙarinsu wajen ƙara wa wasu iyawa sukan tara kyakkyawan suna da bayanai fiye da kima, kuma hakan yakan bayyana a makare ba da wuri ba. Allon ƙidaya na ɗan gajeren lokaci yana goyon bayan duk wanda yake taruwa da komai ga kansa. Na dogon lokaci ba ya yi, domin daga baya ɗakin yakan cika da mutanen da suka san daidai abin da ka yi musu.
Ka yi ƙira domin hakan da gangan. Kowane aiki da ka mallaka ya kamata ya kasance yana da wani suna a haɗe da shi da ba naka ba a ƙarshen shekararsa ta biyu, kuma ya kamata ka iya faɗin wanene wannan sunan. Wannan ba tawali'u ba ne. Tsara ƙarfin aiki ne domin shekaru goma masu cike da buri.
Sigar da take ci gaba da gudana
Gwajin shi ne ko za ka iya miƙa shi ranar Jumma'a. Ba ko za ka so ba, ba ko lokacin ya dace ba, sai dai ko shafin yana nan, mutumin yana nan, kuma ɗakin ya san sunansa. Idan dukkan ukun gaskiya ne, ka gina wani abu. Idan ɗayansu ya ɓace, ka gina muƙami ne, kuma muƙamai ba sa wuce wanda yake riƙe da su.
Babu wani abu a nan da yake cewa ka rage son yabo. Ka karɓi yabon lokacin da ake rabawa, ka sa shi a takardar tantance aikinka, ka faɗe shi a fili a hirar neman aiki. Bambancin yana tsakanin yabon da kake tarawa da yabon da sai ka tsare shi, kuma ɗaya ne kaɗai daga cikinsu yake kyauta. Maginin da ya ƙare shekaru goma yana da abubuwa shida suna gudana a hannun wasu yana da da'awa mafi girma fiye da wanda ya ƙare da abubuwa biyu da babu wani da zai iya taɓawa, kuma yana da sauran hankali domin ya fara na bakwai.
Ka zaɓi aikin da ka fi alfahari da shi. Ka rubuta shafin a wannan makon. Sannan ka nemo wanda yake yin ɓangarorin da suke jawo wahala, ka faɗi sunansa a cikin ɗakin.
Majiyoyi
- Current Opinion in Psychology, Burin barin gado da tunanin shawarwarin da suke tsallakawa tsakanin tsararraki
- Memory and Cognition, Sa ran koyarwa yana ƙara koyo da tsarin sanin abu wajen tunawa da rubutu ba tare da taimako ba
- Harvard Business Review, A Cikin Zumuncin Masu Bayarwa da Masu Karɓa