Izwi lakho yingxenye esheshayo kunazo zonke zobukhona bakho ukuyilungisa. Indlela omile ngayo ithatha amasonto ukushintsha, amagama athatha iminyaka, futhi indaba oziyixoxelayo mayelana namagumbi amakhulu ithatha isikhathi eside kunakho kokubili. Ukuphefumula kushintsha cishe emasekhondini amane, futhi izwi lakho liyalandela ngokushesha.
Lokho kuwusizo, ngoba izwi liphinde libe yinto yokuqala enyakazayo lapho izinga likhuphuka. Uphendula umbuzo obuwufuna, phambi kwabantu abanemibono ebalulekile, bese phakathi nendawo uyalizwa: licolile kunokujwayelekile, lisheshisa kunokujwayelekile, lihlezi liphezulu emphinjeni wakho kunalapho beliphakathi ngaphambi kwemizuzu emihlanu. Manje usulalele wena esikhundleni sokulalela umbuzo, okuyingxenye ebiza kakhulu. Lokho akuyona inkinga yamathambo ezinzwa engaxazululwa ngokuzizwa unesibindi. Kuyiphethini yokuphefumula, kuyimishini, futhi izinto zemishini zinezixazululo ongazilolonga.
Kungani izwi lakho liba liphezulu futhi licolile ngaphansi kwengcindezi?
Ngoba ukuphefumula kwakho kunyukela esifubeni bese kufushana, futhi umoya omfushane, ophakeme ukunika umsindo omfushane, ophezulu. Izinga lezwi alilona ubufakazi ngomlingiso wakho. Lingubufakazi bendawo ophefumula kuyo.
Lokho okukubiza kona kubonakala kohlangothi lwabalalele. Emsebenzini owethulwa e-Speech Prosody 2018, abalaleli abayishumi nesishiyagalombili balinganisa izitatimende ezirekhodiwe ngokuthi isikhulumi sizwakala siqiniseka kangakanani, futhi ukuhlaziywa kwemisindo kwathola ukuthi izitatimende abazizwa zingaqinisekile zaziphethe izinga lezwi eliphakeme kunalezo abazizwa ziqinisekile. Izinga lezwi yenye yezinto umlaleli azifundayo, kungakhathaliseki noma noma ngubani kini eyaziyo.
Ngakho ungaba ulungile ngokuphelele, ulungiselele ngokugcwele futhi uzolile ngokuphelele ngendaba uqobo, kodwa usalinganiswa ngokwengxenye ngomsindo obungazi ukuthi uyawenza. Yilokho konke okubizayo. Akuyona inkinga yomlingiso, kuyinkinga yomoya.
Izindaba ezinhle zisendaweni lapho isignali ivela khona. Izinga lezwi lilandela umoya, hhayi izinzwa, okuyinhlanhla, ngoba umoya yiwo ongafinyelela kuwo. Awukwazi ukunquma ukuzwa ingcindezi encane emasekhondini amane ngaphambi kokuphendula, futhi awudingi. Ungakwazi ukushintsha lokho izimbambo zakho ezikwenzayo ngaleso sikhathi, bese izwi lilandela nazo.
Iyiphi indlela esheshayo yokuzinzisa izwi lakho ngaphambi kokukhuluma?
Khipha umoya wonke emaphashini akho ngaphambi kwegama lakho lokuqala, bese ukhuluma ngesikhathi wehla. Isifuba esigcwele sicindezela izinga lezwi liye phezulu futhi asikushiyeli ndawo yokuya, ngakho ukukhipha umoya kuqala yikho okubuyisela izwi lapho lihlala khona.
Kwenze njengomnyakazo owodwa. Khipha umoya isikhathi eside kunalokho okubukeka kudingeka, uvumele umoya olandelayo wehlele phansi ukuze ingaphansi lezimbambo lisabalale kunokuba ingaphezulu lesifuba liphakame, bese uqala ukukhuluma phakathi nokukhipha umoya. Amagama amathathu noma amane okuqala aphatha isilungiselelo sakho konke okuwalandelayo, yingakho lokhu kufanele kwenziwe emasekhondini amabili ngaphambi kokuphendula esikhundleni semizuzu eyishumi ngaphambi komhlangano.
Ukusekelwa kubalulekile njengendawo. I-National Institute on Deafness and Other Communication Disorders ichaza imisipha yezwi ivaleka ngesikhathi umoya ovela emaphashini udlula kuyo, futhi iseluleko sayo ukusekela izwi lakho ngokuphefumula okujulile kunokuthembela emphinjeni wodwa. Iphinde iphawule ukuthi ukukhuluma ngokuphakamisa izwi kakhulu nokuzama ukukhuluma ngaphezu komsindo kokubili kucindezela izwi. Izwi eliqhutshwa umphimbo ngoba umoya uphelile lenza kanye into lelo khasi elikutshela ukuthi ungayenzi.
Ingabe ukuphefumula kancane kushintsha ngempela okuthile?
Yebo, futhi umphumela ungowomzimba hhayi owenkolelo. Ukubuyekezwa okuhlelekile ku-Frontiers in Human Neuroscience okuhlola ukuphefumula okuncane, ngokuvamile ngaphansi kokuphefumula okuyishumi ngomzuzu, kwathola ushintsho olungaguquki emzimbeni kufaka phakathi ukwanda kokuguquguquka kwesivinini senhliziyo, kanye nemibiko yokukhululeka okwengeziwe, ukuphumula nokuqwashisa, kanye nokwehla kwezimpawu zokuvuseleleka.
Kufunde lokho ngokucophelela, ngoba ingxenye ewusizo kulula ukuyidlula. Ukuqwashisa kwakhuphuka. Lokhu akukhona ukudakwa futhi akulona uhlelo lokuzicishisa oluvela ku-app yokulala. Yimishini efanayo esetshenziswa ngumsubathi phakathi kwemizamo, yingakho ifanele usuku lomsebenzi kunasekupheleni kwalo.
Empeleni awudingi imizuzu eyishumi. Ukukhipha umoya kathathu noma kane kancane ephaseji, ngomoya ophumayo omude kunongenayo, kwanele ukushintsha lapho izwi lakho lihlezi khona lapho ungena emnyango. Imiphumela engaguquki kakhulu yalolu cwaningo yayihlangene ekuphefumuleni okuyisithupha ngomzuzu, okucishe kube amasekhondi amahlanu ungenisa namasekhondi amahlanu ukhipha, futhi kulula ukukubamba umzuzu ngaphandle kokubala.
Wenzenjani uma izwi lakho lihamba phakathi komusho?
Yima ekhefini elilandelayo, ukhiphe umoya, bese uqala umusho olandelayo ngezansi nangokunensa. Ungaqhubeki uphoqa, ngoba ukuphoqa yikho okwenza izwi elicolile libe nomsindo omkhulu futhi licole nakakhulu, kunokuba lizinze.
Ukubuyela esimweni kulula uma uzinika indawo yokuwela kuyo. Fingqa imisho yakho. Umusho omude uwuhambo olude ngomoya ongasenawo, futhi wonke umusho omncane owengeziwe yithuba elinye lokuphelelwa umoya bese udonsela emphinjeni. Imisho emifushane ikuvumela ukuphefumula ekugcineni kwayo, okuyilapho ukuphefumula kungabonakali khona.
Amanzi asiza ngokwemishini kunangokuyisimangaliso, ngakho gcina amanye eduze kwakho. Futhi ungasho lutho ngakho. Ukuxolisa ngezwi lakho kunika igumbi into abazoyilalela ababengayiqaphelanga iningi labo, futhi ukulungisa kuzwakala kuyimininingwane engaphezu kwalokho ukuthuthumela obekuyikho.
Ukuqeqesha kanjani ukuze kube khona ngosuku lwakhona?
Kuzilolonge ngaphansi komthwalo kunasekuthuleni. Iphethini yomoya elolongwa kuphela edeskini elizolile yiphethini ongakaze uyihlole ngokumelene nento eyenzelwe yona, futhi usuku eyidingeka ngalo akulona usuku lokuthola lokho.
Umthwalo oshibhile kunayo yonke ngowomzimba. Noma ubani oziqeqeshayo usehlangane kakade nalo moya ekugcineni kwesethi enzima, lapho ukukhetha kuphakathi kokukhipha umoya okuphansi, okulawulwayo nesifuba esibaleka nawe. Ngumoya ofanayo lesi sihloko esikucela ukuba usithole, ohlangatshezwa lapho izinga lokulahlekelwa lingelomzimba kuphela. Umzimba uyisisekelo samaphupho amakhulu kunokuba ube isifiso sempilo esehlukene, futhi lena ngenye yezindawo lapho ukuxhumana kungokoqobo khona: umoya ofanayo, umshini ofanayo, ololongwe kangcono. Umsunguli we-KEEP CALM waphatha amashumi amabili eminyaka okwakha umsebenzi wakhe ngokwengxenye ngokuziqeqesha, futhi impikiswano yakhona lapha ithi kuyimishini yeshumi leminyaka elinzima kunokuzinakekela.
Olunye ukuzilolonga kungokwezwi eliphakeme. Sho umusho wakho wokuqala ngezwi eligcwele, umile, kathathu, ngaphambi kocingo noma igumbi. Hhayi konke. Umusho wokuqala, ngoba yiwo obeka izinga lezwi ozochitha wonke umhlangano uphila kulo.
Izwi ongalisebenzisa iminyaka engamashumi amabili
Inhloso yakho konke lokhu akukhona ukuzwakala umuhle kanye. Ukuthi uhlose ukuqhubeka ucela izinto emagumbini abalulekile, futhi izwi elibambelelayo ngaphansi kwengcindezi yilo elenza lokho kubekezeleleke ngesivinini ohlela ukukwenza ngaso.
Khipha umoya ngaphambi kwegama lokuqala. Phefumula phansi. Khuluma ngesikhathi wehla. Imikhuba emithathu, engekho kuyo edinga ukuba uzizwe unesibindi ngaphezu kwalokho osunakho, futhi yonke isebenza ngoLwesibili lapho ukhathele. Yifake ngokugcwele bese amaphupho akho ayeka ukukubiza into oyidingayo ukuze uwaveze, okusho ukuthi ungaqhubeka uqine isikhathi eside kunokusebenza ngokuqaphela uzuze kancane.
Imithombo
- Speech Prosody 2018, Predicting confidence and doubt in accented speakers: Human perception and machine learning experiments
- Frontiers in Human Neuroscience, How Breath-Control Can Change Your Life: A Systematic Review on Psycho-Physiological Correlates of Slow Breathing
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders, Taking Care of Your Voice