Amathiphu asheshayo
- Vula ngobumnene, qamba umuzwa kuqala.
- Uma ugcwele, thatha imizuzu engamashumi amabili ukupholisa.
- Vuma amaphesenti akho ayishumi ngokuzwakalayo.
Bonke ubudlelwano obusondelene bunezingxabano. Kufaka phakathi obuhle. Uma wake wasuka empini uzibuza ukuthi kukhona yini okungalungile ngani nobabili, nakhu ukukhululeka okuncane ongaqala ngakho: ukungqubuzana ngokwakho akuyona inkinga. Izithandani ezicishe zingaxabani neze azisondelene ngempela. Ngezinye izikhathi zimane ziyeke ukusho izinto ezinzima ngokuzwakalayo.
Okuhlukanisa ngempela ubudlelwano obuhlalayo kulobo obuguguleka yindlela ukulwa okwenziwa ngayo. Amashumi eminyaka ocwaningo kusukela kudokotela wengqondo uJohn Gottman, obuke izinkulungwane zezithandani zixabana elabhorethri walandelela ukuthi ziqhube kanjani eminyakeni kamuva, akhomba esiphethweni esifanayo kaninginingi. Yi*sitayela* sokungqubuzana, hhayi inani, esikutshela ukuthi isithandani sibhekephi.
Ngakho lokhu akumayelana nokungalokothi ulwe. Kumayelana nokufunda ukulwa ngendlela engashiyi uphawu.
Imikhuba emine eyenza umonakalo
Iqembu likaGottman laba lihle ngendlela ekhathazayo ekubikezeleni ukuthi yiziphi izithandani ezizohlukana, ngokwengxenye ngokuqapha ukuziphatha okune okuthile ngesikhathi sokungavumelani. Wakubiza ngokuthi ama-Four Horsemen, futhi uma usukwazi ukukubona, uzokubona yonke indawo, ezingxabanweni zabanye abantu nakweyakho.
- Ukugxeka. Hhayi ukukhononda ngento eyenzekile, kodwa ukuhlasela lokho umlingani wakho a*yikho.* "Ukhohlwe ukufona" ukukhononda. "Awukaze ucabange ngomunye umuntu ngaphandle kwakho" ukugxeka. Okunye kukhomba ukuziphatha. Okunye kukhomba isimilo sabo.
- Ukudelela. Ukugingqa amehlo, ukudlicoza, ukuklolodela, ukuzenza ngcono okubandayo kokukhuluma phansi komuntu omthandayo. UGottman ubiza ukudelela njengesibikezelo esisodwa esikhulu kunazo zonke sesahlukaniso. Kuyagugula ngoba kusho, ngaphansi kwamazwi, *ngikubukela phansi.*
- Ukuzivikela. Ukuhlangabezana nokukhathazeka ngezaba noma ngokuhlaselana. "Phela, bengingeke ngikwenze ukube wena ubungakwenzanga..." Kuzwakala njengokuzivikela. Komunye umuntu kufika njenge *akukho lokhu okungokwami ukukuvuma.*
- Ukuvala uthule njengedwala. Ukuthula, ukuzivala, ukushiya igumbi engqondweni yakho uma kungengomzimba. Ngokuvamile yilokho okwenzeka ngemva kokuba umuntu esekhungethwe kakhulu engeke esakwazi ukwamukela okunye.
Uma ubona okumbalwa kwalokhu, awuqalekisiwe. Cishe wonke umuntu wenza okunye kwakho ngaphansi kwengcindezi. Kufanele kuqanjwe ncamashi ngoba ngakunye kunokuphambene ongakuzijwayeza esikhundleni salokho.
Qala ngobumnene, noma ungazihluphi ngokuqala
UGottman wathola into ephawulekayo ngendlela izingxabano eziqala ngayo. Imizuzu emithathu yokuqala ivame ukunquma yonke into. Izingxoxo eziqala ngokusola cishe njalo ziphetha kabi, futhi zivame ukungasindi esiqalweni esilukhuni, noma iphuzu elingaphansi kwaso linengqondo kangakanani.
Isixazululo yilokho odokotela bengqondo abakubiza ngesiqalo esithambile. Uqamba isimo, usho indlela ozizwa ngayo, bese ucela lokho okudingayo, ngaphandle kokuqala ngokusola.
Qhathanisa lezi ziqalo ezimbili:
"Ungishiye ukuba ngibhekane nakho konke futhi. Njalo wenza kanje."
"Bengizizwa ngedwa impela nezitsha nezingane namuhla kusihlwa. Singahlela izinsuku zakusihlwa ndawonye?"
Ukukhungatheka okufanayo. Iminyango eyehluke ngokuphelele. Owokuqala ubeka umlingani wakho ecaleni. Owesibili ubamema ohlangothini lwakho lwetafula.
Yilapha ulimi lwe "Mina" luthola khona igama lalo. Akulona igama lomlingo noma isaga sokwelapha. Ucwaningo olwashicilelwa ku *Journal of Experimental Social Psychology* lwaluvivinya ngqo lwathola ukuthi izitatimende ezakhelwe ku "Mina" bezinamathuba amancane okuvusa ukusabela kokuzivikela kunokuqukethwe okufanayo okubekwe njenge "wena." Inguqulo esebenza kahle kakhulu yenza izinto ezimbili ngesikhathi esisodwa: yakhuluma isipiliyoni sakho *futhi* yavuma esomunye umuntu. Okuthile okunjenge, "Ngiyazi ubuminyene emsebenzini, futhi ngisazizwe ngishiywe ngibambe konke." Ungabamba indawo yakho nobuntu babo ngomoya owodwa.
Uma umzimba wakho uthumba ingxoxo
Kunomzuzu kwezinye izingxabano lapho uyeka ukukwazi ukucabanga. Inhliziyo yakho iyashaya, ubuso bakho bushisa, futhi noma yini umlingani wakho ayisho ngokulandelayo izwakala njengokunye ukuhlasela ngisho noma kungenjalo. UGottman ubiza lokhu ngokugcwala. Kuyimpendulo yengcindezi, hhayi iphutha lesimilo, futhi uma sekungenile, ingxoxo yangempela isimane ayikho etafuleni. Awusaxazululi inkinga. Uyasinda nje.
Into ewusizo ukuyazi ukuthi ukugcwala kudinga isikhathi ukuze kudlule. Umzimba wakho udinga cishe imizuzu engamashumi amabili ukuze amahomoni engcindezi ehle, ngezinye izikhathi isikhathi eside. Ukuziphusha kuwo akusebenzi. Uzomane usho izinto okuyodingeka uxolise ngazo kamuva.
Ngakho yakha indlela yokuphuma ngaphambi kokuba uyidinge.
- Vumelanani ngophawu lokuma kusengaphambili. Igama, isenzo sesandla, noma yini nobabili eniyihloniphayo ngaphandle kokuphikisana ngokuthi iyafaneleka yini. Ukunquma lokhu lapho uzolile kulula kakhulu kunokuxoxisana ngakho phakathi kokulwa.
- Yisho ukuthi uyabuya. Ukuma akukona ukuvala uthule njengedwala. Umehluko yisithembiso. "Ngidinga imizuzu engamashumi amabili, bese ngifuna ukuqeda lokhu" kutshela umlingani wakho ukuthi uhlehla emlilweni, awubashiyi.
- Zola ngempela. Ungachithi ikhefu wakha icala lakho. Hamba, uphefumule kancane, wenze okuthile ngezandla zakho. Iphuzu ukuvumela umzimba wakho usuke esimeni sokuqapha okuphezulu ukuze ukwahlulela kwakho kubuye.
- Buya lapho ushilo ukuthi uzobuya. Yile ngxenye eyenza yonke into ithembeke. Uma "ngidinga umzuzu" ngokomlando bekusho "le ngxoxo isiphelile," uphawu luyayeka ukusebenza. Ukugcina isithembiso yikho okwenza ukuma kwesikhathi esizayo kwenzeke.
I-American Psychological Association inikeza iseluleko cishe esifanayo ngentukuthelo ngokujwayelekile: qaphela izimpawu zokuxwayisa zokuqala, hlehla ngaphambi kokuba ubile, bese ubuya uzoqeda uma usupholile. Ukuhlehla akukona ukulahlekelwa impikiswano. Kuwukuvikela ubudlelwano enguqulweni yakho embi kunazo zonke.
Ukulungisa kuwuwona wonke umdlalo
Nansi ingxenye okumele isuse enye ingcindezi. Uzokona lokhu. Wonke umuntu uba nolaka, uyazivikela, noma abande ngezinye izikhathi. Izithandani ezenza kahle akuzona lezo ezingakaze zishelele. Yilezo ezikubamba bese zifinyelela emuva.
UGottman unegama nalokhu: imizamo yokulungisa. Noma yimuphi umnyakazo omncane ogcina izinto zingajiki. Kungaba mnene noma kungaba yinto ehlekisayo. "Singaqala kabusha?" "Sengithukuthela, futhi angifuni." Isandla ehlombe. Ihlaya elidala langaphakathi ngomzuzu ongalungile-olungile ncamashi. Wathola ukuthi ikhono lesithandani lokwenza nokwamukela lokhu kulungisa okuncane bekungenye yezimpawu ezinamandla kakhulu zokuthi ubudlelwano buzohlala. Ukulungisa kubaluleke kakhulu kunokwahlukana.
Okwenza kusebenze ukuzimisela nhlangothi zombili. Ukulungisa okunikeziwe kwenqatshwe kuyahlaba. Ngakho uma umlingani wakho efinyelela, ngisho ngobuthutha, zama ukubamba isandla. Akudingeki ube usuxazululile indaba ukuze wehlise izinga lokushisa. Leyo yimisebenzi emibili ehlukene.
Futhi vuma ingxenye yakho kusenesikhathi, ngisho noma incane. Mhlawumbe ucabanga ngempela ukuthi unesibopho samaphesenti ayishumi bese bona benamashumi ayisishiyagalolunye. Kusho amaphesenti ayishumi ngokuzwakalayo noma kunjalo. "Uqinisile ukuthi bengikhahlukile kuwe" akudedeli yonke impikiswano. Kumane kukhombisa ukuthi awukho kulokhu ukuze unqobe.
Imithetho eyisisekelo embalwa efanele ukugcinwa
Uma izinto zizolile, kufanele nivumelane ngendlela enizophatha ngayo elandelayo. Hhayi inkontileka, ukuqondisisa nje okwabelwene:
- Indaba eyodwa ngesikhathi. Ungangenisi inyanga edlule, noma unyaka odlule.
- Akukho ukuthukana, akukho ukudelela, akukho ukuvusa izinto owazi ukuthi zizolimaza.
- Akukho ukulwa ukuze unqobe. Omunye umuntu akayena imbangi. Inkinga yiyo imbangi.
- Khetha isikhathi sakho. Izingxoxo ezinzima zivame ukungahambi kahle phakathi kwamabili noma ngesisu esingenalutho.
- Kulungile ukuthatha ikhefu, inqobo nje uma ubuya.
Akukho nokukodwa kwalokhu okusho ukuthi izingxabano ziyanyamalala. Ngeke, futhi akufanele. Inhloso ukwenza ukungqubuzana kube yinto oyenza *ndawonye*, abantu ababili ababhekene nenkinga, esikhundleni sento oyenza *komunye* nomunye.
Uma kukhulu kunempi enobulungiswa
Amakhono okulwa ngobulungiswa acabangela abantu ababili, ngaphansi kokushisa, abaphephile komunye nomunye futhi abafuna into efanayo. Yizona izingxabano eziningi. Akuzona zonke.
Uma ukungqubuzana ebudlelwaneni bakho kuhilela noma yiluphi uhlobo lokuhlukunyezwa okomzimba, okobulili, noma okomzwelo, ukulawulwa, izinsongo, noma ukwesaba, lesi yisimo esihlukile, futhi umgomo ukuphepha kwakho, hhayi impikiswano engcono. Lokho akuyona into ongayiphatha ngokushintshashintsha okuncane kokuxhumana. Sicela ufinyelele emugqeni oshisayo wodlame lwasekhaya noma kuchwepheshe ongakusiza ucabangisise ngasese nangokuphepha.
Futhi uma izingxabano ezifanayo ziqhubeka zizungeza, uma ukudelela sekungenile futhi kungafuni ukuhamba, noma uma nobabili nizizwa ningathi ningabahlala ndawonye ababandayo kunokuba ningabalingani, udokotela wengqondo wezithandani angasiza ngezindlela uhlu lwemithetho olungeke lusize ngazo. Ukuhamba akuwona uphawu lokuthi wehlulekile. Izithandani eziningi eziqinile ziyahamba ncamashi ngoba zifuna ukuhlala ziqinile. Ukufuna usizo kungenye yezinto ezinethemba eningazenzela omunye nomunye.
Imithombo
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
- National Center for Biotechnology Information, I understand you feel that way, but I feel this way: the benefits of I-language and communicating perspective during conflict
- American Psychological Association, Strategies for controlling your anger: Keeping anger in check