Amathiphu asheshayo
- Phefumula ukhiphe umoya kancane ngaphambi kokuphendula.
- Cela isibonelo esisodwa esiqondile.
- Phatha lolo shintsho njengokuhlolwa.
Umuntu usezokutshela okuthile ongafuni ukukuzwa. Mhlawumbe umphathi ekuhloleni, umlingani etafuleni lasekhishini, umngane othi "ngingaba neqiniso kuwe?" Ukuzwa ngaphambi kokuba baqede umusho. Ukushisa ebusweni bakho. Ukuqina esifubeni sakho. Uhlu lwezimpendulo zokuphikisa selusuhleleke ekhanda lakho ngenkathi besakhuluma.
Leso sabelo akubona ubuthakathaka, futhi akukhona ukuba nesikhumba esibucayi. Yibhayoloji eyenza umsebenzi wayo kahle kakhulu. Impendulo ihlala endaweni ethambile, futhi umzimba usabela ngendlela ongasabela ngayo kunoma iyiphi ingozi: lungela ukuzivikela, noma lungela ukunyamalala.
Injongo lapha akukhona ukuba ngumuntu ojabulela ukugxekwa. Akekho okwenzayo. Injongo ukuhlala ekamelweni. Ukuhlala uvulekile isikhathi eside ngokwanele ukuze uthole ingxenye yalokho okushiwo eyusizo ngempela, bese ubeka phansi ingxenye engeyona.
Kungani umzimba wakho usabela ngaphambi kwakho
Ekujuleni kobuchopho kuhlala i-amygdala, isakhiwo esincane esiskena ingozi. Sisebenza ngokushesha, futhi asenzi imehluko ecolekile. Kuso, ingozi esimeni sakho ingabhaliswa cishe njengengozi ekuphepheni kwakho. Uma sikhala insimbi yesexwayiso, singathatha umzimba wakho ngaphambi kokuba izingxenye ezishwesha kancane, ezinengqondo zobuchopho bakho zibeke elabo. I-Cleveland Clinic ikuchaza lokhu njenge"amygdala hijack": isimiso sokuthola ingozi esidlula amandla akho okucabanga ngokucacile. Inhliziyo yakho iyashesha. Ukunaka kwakho kuyancipha. Umqondo uyathula.
Yingakho amazwi agxekayo eyodwa engakugcwalisa ngokuphelele kangaka. Awusabeli ngokweqile ngamabomu. Ingxenye yobuchopho bakho inqume ukuthi lokhu kuyisimo esiphuthumayo.
Kukhona nesendlalelo somphakathi ngaphansi kwebhayoloji, nakho. Abantu bakhelwe ukuba ngabomndeni. Usosayikholoji wokwelapha u-Ellen Hendriksen ukhomba ukuthi ukugxeka kungabhaliswa njengophawu lokuthi siphume emgqeni neqembu lethu, futhi ohlotsheni oluphila ngomphakathi, ukulahlwa ngaphandle kwakade kusho ingozi yangempela. Impendulo enzima ingahlaba lowo mzwa wasendulo. Kungazwakala, umzuzwana, njengokwenqatshwa kunolwazi.
Akukho kulokhu okuwukwehluleka kwesimilo. Kufanele ukwaziwa kuphela ngoba awukwazi ukusebenza nesabelo ongasiqondi.
Ukuthi yini ngempela oyivikelayo
Abacwaningi bezingxoxo uSheila Heen noDouglas Stone, abafunda lokhu e-Harvard, bachaza impendulo njengehlezi phakathi kwezidingo ezimbili ezidonsela emaceleni ahlukene. Sifuna ukukhula nokuba ngcono. Sifuna futhi ukwamukelwa kanye njengoba sinjalo. Impendulo enzima isicela ukubamba kokubili ngasikhathi sinye, futhi lokho akukhululeki ngempela.
Baphinde baqaphela ukuthi lokho okusicasulayo kuvame ukuwela kwesinye sezinto ezintathu. Ukwazi ukuthi ukusiphi kungehlisa izinga lokushisa ngokwako.
- Ngezinye izikhathi kuwokuqukethwe. Impendulo izwakala ingalungile, ingenabulungisa, noma imane iphambukile, futhi wonke umzimba wakho ufuna ukuphikisa amaqiniso.
- Ngezinye izikhathi kungumuntu. Ungase uvumelane nomlayezo ngokomqondo, kodwa uvela kubo, khona manje, uyahlaba noma uyacasula. Ngakho wenqaba umlayezo ngoba usabela kumthumeli.
- Futhi ngezinye izikhathi kumayelana nawe. Amazwi athinta indaba ozitshela yona ngokuthi ungubani, kuthi ngokuzumayo amazwana ngephrojekthi eyodwa azwakale njengesigwebo phezu kokubaluleka kwakho konke.
Leso sesithathu yisisindo kakhulu. Uma impendulo idideka nobunikazi, ucezu oluncane lokugxeka lungakhukhumala lube "ngingumkhohlisi" noma "ngiyahluleka kukho konke." Ukubamba lokho kweqisa ngaleso sikhathi, nokukubiza njengokweqisa, kususa ukuhlaba okuningi.
Ngaleso sikhathi: indlela yokuhlala ekamelweni
Uma insimbi yesexwayiso ikhala, awudingi impendulo ephelele. Udinga ukuzithengela imizuzwana embalwa ukuze ubuchopho bakho obucabangayo bukwazi ukukubamba.
- Qaphela ukugquma bese ukubiza ngegama, ngisho ngokuthula. U"kulungile, ngiyaqala ukuzivikela" othulile ubeka ucezwana lwesikhala phakathi kwakho nesabelo. Ukubiza umuzwa ngegama empeleni kusiza ukuwuzinzisa.
- Phefumula ukhiphe umoya kancane ngaphambi kokusho noma yini. Ukukhipha umoya kanye okude kutshela isimiso sakho semizwa ukuthi ingozi akuyona leyo ecabanga ngayo. Awukwazi ukucabanga uze uzole ngenkathi umzimba wakho usalungele.
- Lalela ukuze uqonde, hhayi ukuphikisa. Isimo semvelo ukwakha impikiswano yakho ngenkathi bekhuluma. Kunalokho zama nje ukuthatha lokho abakushoyo, sengathi kuzomele ukuphinde ukusho.
- Yiba nelukuluku ngokuzwakalayo. "Ungangipha isibonelo?" noma "Okungcono bekuzobukeka kanjani?" kwenza izinto ezimbili ngasikhathi sinye. Kukuthengela isikhathi, futhi kuguqula isigwebo sibe ingxoxo.
- Uma ugcwele, cela ikhefu. Akukho buthakathaka ngokusho ukuthi "Ngiyabonga ngokungitshela. Ngifuna ukucabanga ngalokhu ngendlela efanele, singabuyela kukho kusasa?" Cishe ayikho impendulo edinga isigwebo esisheshayo.
Yilowo umsebenzi wonke ngaleso sikhathi. Hhayi ukuvuma. Hhayi ukuzivikela. Ukuhlala nje uvulekile futhi ugcine umnyango ungavaleki ngamandla.
Ngemva: ukuhlunga isignali kumsindo
Umsebenzi wangempela wenzeka uma ukushisa sekudlulile, lapho ungabheka lokho okushiwo ngaphandle kokugquma kwegazi ezindlebeni zakho.
Akuyona yonke impendulo eyiqiniso, futhi akukho konke okumele ukuthwale wena. Enye iqondile futhi inzima. Enye isho okuningi ngomuntu oyilethile kunokusho ngawe. Iningi layo kuyingxube. Umsebenzi wakho ukuhlukanisa ingxenye eyusizo kokusele, futhi ungakwenza lokho kuphela uma usupholile ngokwanele ukuze ube nobulungisa kuwe.
Imibuzo embalwa iyasiza:
- Yini, ngokuqondile, abakuqondisayo? Dlula ekuhlabeni okungacacile ("bacabanga ukuthi ngimubi kulokhu") uye entweni eqondile ("ama-imeyili aphume sekwephuzile kabili kule nyanga"). Okuqondile ungasebenza nakho. Izahlulelo ezibanzi ngeke.
- Ingabe kukhona uhlamvana lweqiniso lapha, ngisho noluncane? Awudingi ukwamukela konke ukuze ufunde okunye kwako. Uhlamvana olulodwa lweqiniso lufanele ukugcinwa ngisho noma indlela yokulethwa ibingenabo ubuciko.
- Iyiphi ingxenye engeyona eyami? Ungazibeka ezingeni eliphezulu kodwa usenqabe ukumunca isimo somoya esibi somuntu, indlela engenabulungisa yokubeka izinto, noma okulindelekile okungenakwenzeka.
Bese uphatha noma yiluphi ushintsho njengokuhlolwa esikhundleni sokuvuma icala. "Ngizozama ukukwenza ngale ndlela inyanga bese ngibona" kuyindawo eqinile yokuma kunokuthi "baqinisile, ngimubi." Okunye kukugcina ufunda. Okunye kumane kukugcina uqhaqhazela.
Futhi ziphathe ngomusa ngemva kwalokho njengoba ungenza kumngane othole izindaba ezinzima. Injongo yokuzwa impendulo kahle ayizange ibe ukufakazela ukuthi awunawo amaphutha. Bekuwukuqhubeka ukukhula ngaphandle kokuwohloka. Lezo yizinto ezihlukene.
Uma kungaphezu kwengxoxo enzima
Iningi lethu, impendulo enzima iyahlaba bese iyaphela. Kodwa uma ngisho ukugxeka okuncane kukuthumela njalo ejikelezweni oluhlala izinsuku, uma kuvusa ihlazo elisinda kangaka lize lishintshe indlela odla ngayo noma olala ngayo noma ovela ngayo kubantu obathandayo, noma uma kukushiya uqinisekile ukuthi awusho lutho, lokho kufanele kuthathwe njengokubalulekile. Isabelo esiqhubekayo, esicindezelayo empendulweni singahlala eduze nokukhathazeka, ukucindezeleka, noma amanxeba amadala afanele ukunakekelwa kwangempela, hhayi nje imikhuba engcono yokubhekana nezimo.
Ukukhuluma nomelaphi akukhona ukuvuma ukuthi uzwela ngokweqile. Kuyindlela yokuthola ukuthi kungani amazwana amancane engahlaba kanzima kangaka, nokwakha okuthile okuzinze kakhulu ngaphansi kwako. Awudingi ukudlula kulokhu wedwa ubambelele ngamandla.
Ikhono lokuzwa izinto ezinzima uhlale umile akuyona into abambalwa abanenhlanhla abazalwa nayo. Kwakhiwa, kancane, ngengxoxo eyodwa engakhululekile ngesikhathi. Njalo uma uhlala ekamelweni imizuzwana embalwa eyengeziwe kunalokho insimbi yakho yesexwayiso ibikufuna, uyakwakha.
Imithombo
- Cleveland Clinic, Amygdala: What It Is and What It Controls
- Sheila Heen and Douglas Stone, Find the Coaching in Criticism (Harvard Business Review)
- Program on Negotiation, Harvard Law School, Learning from Feedback Without Losing Your Mind
- Wondermind, 8 Therapist-Backed Tips for Taking Criticism Like a Champ