Er liggen drie goede wegen open. Je kunt voor elk ervan overtuigend pleiten, en dat is precies het probleem, en je hebt nu een week lang dezelfde lijst met voors en tegens herlezen zonder dat hij je iets nieuws vertelde. Dit is geen besluiteloosheid en het is geen gebrek aan zelfkennis. Dit is wat er gebeurt als een capabel mens een vraag over zichzelf probeert te beantwoorden door harder te fantaseren.
Verbeelding is hier het verkeerde instrument. Je hebt al een beter instrument in huis, namelijk het verslag van wat je werkelijk gedaan hebt, week na week, zonder dat iemand je dwong. Dat verslag is onspectaculair en specifiek en het vleit je niet, en juist daarom is het nauwkeuriger dan hoeveel visualiseren ook. Hierna volgt hoe je het in ongeveer veertig minuten leest, en hoe je het antwoord test voordat je er vijf jaar aan vastlegt.
Waarom werkt het niet om me de opties voor te stellen?
Omdat je een leven simuleert dat je nog nooit geleefd hebt, en daar zijn mensen op een heel specifieke manier slecht in. Gilbert, Killingsworth, Eyre en Wilson lieten in 2009 in Science zien dat mensen hun eigen reactie op een speeddate en op een beoordeling door leeftijdsgenoten nauwkeuriger voorspelden wanneer ze alleen een verslag hadden van hoe één ander persoon reageerde, dan wanneer ze gedetailleerde informatie over de gebeurtenis zelf hadden. En ze geloofden het niet. Zowel deelnemers als waarnemers gingen ervan uit dat de gedetailleerde beschrijving beter zou werken.
Dat resultaat is ongewoon bruikbaar bij een loopbaanbeslissing. Het zegt dat de nauwkeurige gegevens iemands doorleefde verslag zijn en niet jouw eigen voorspelling, en het zegt dat je vertrouwen in je eigen voorspelling nergens bewijs voor is.
Stop dus met de vraag welke optie je heerlijk zou vinden. Die vraag draait volledig op simulatie. Vraag wat het verslag al zegt, en haal daarna bij één persoon het doorleefde verhaal op van de weg die je overweegt. Dat zijn allebei bewijsstukken. De dagdroom, hoe levendig ook, is dat niet.
Wat in mijn verslag telt eigenlijk als bewijs?
Vier dingen, en alle vier gaan ze over gedrag. Waarbij je de tijd vergeet, waarop je ja zegt voordat je tijd hebt om na te denken, wat je onbetaald en ongezien blijft doen, en het compliment dat je altijd wegwuift.
Zet veertig minuten opzij en schrijf:
- De laatste tien keer dat je de klok vergat. Niet de fijne avonden. De specifieke taken. Csikszentmihalyi en LeFevre volgden 78 volwassenen een week lang met piepers en vonden dat de kwaliteit van een ervaring meebewoog met de vraag of uitdaging en vaardigheid op elkaar aansloten, en dat de meeste van die opslokkende momenten op het werk plaatsvonden en niet in de vrije tijd. Opgeslokt worden is een signaal over het werk zelf.
- De laatste vijf dingen waarop je meteen ja zei. De snelheid van je ja is informatie. Wikken en wegen is waar je jezelf ergens in praat.
- Alles wat je het afgelopen jaar deed zonder dat iemand erom vroeg. Onbetaald, ongezien, onbeloond, en toch gedaan.
- Het compliment dat je steeds afwimpelt. Schrijf het als een gewone zin op, in de woorden die de ander werkelijk gebruikte.
Interpreteer niet terwijl je schrijft. Het interpreteren is de volgende stap en het gaat veel makkelijker als er twintig aantekeningen op tafel liggen.
Hoe lees ik de lijst zonder mezelf voor de gek te houden?
Zoek het werkwoord, niet het vakgebied. Onderstreep wat je bij elke aantekening fysiek aan het doen was: uitleggen, bouwen, onderhandelen, regelen, repareren, beslissen, gastheer zijn. De zelfstandige naamwoorden op je lijst zijn functies en sectoren en die veranderen drie keer in een loopbaan. De werkwoorden zijn waar je werkelijk naartoe getrokken wordt, en die reizen met je mee.
Tel daarna. Een werkwoord dat in zes van de twintig aantekeningen opduikt, vertelt je iets wat één dramatische herinnering niet vertelt. Let vooral op de overlap tussen de onbetaalde kolom en de opgeslokte kolom, want die doorsnede komt het dichtst bij een rechtstreeks antwoord dat deze oefening kan opleveren.
Twee waarschuwingen. Reken alles wat precies één keer voorkomt niet zwaar mee, hoe levendig het ook was. En scheid het ding zelf van de kamer waarin het gebeurde. Een geweldig jaar kan over het vak gegaan zijn, of over de twee mensen naast wie je zat, en die twee wijzen naar totaal verschillende volgende stappen. Vraag welke delen ook goed geweest zouden zijn met andere collega's, in een ander gebouw, bij een andere werkgever. De delen die alle drie de vervangingen overleven, zijn de delen waarop je een decennium kunt bouwen.
Hoe test ik het antwoord voordat ik me eraan verbind?
Draai het twee weken op de kleinst mogelijke schaal, en vraag daarna iemand die de volledige versie al doet wat een gewone dinsdag werkelijk inhoudt.
De kleine test is geen pilotproject en geen bijbaan. Het zijn vier uur van het echte werkwoord: één klant, één les die je geeft, één prototype, één onderhandeling namens iemand anders. Je test niet of je het kunt. Je verzamelt hetzelfde soort bewijs dat je zojuist uit je verleden hebt opgegraven, alleen nu over de toekomst, en twee weken daarvan verslaat twee maanden erover nadenken.
De tweede helft doet er meer toe dan mensen verwachten, en het is de directe toepassing van die bevinding over het advies van de buurman. Zoek één persoon die het doet en stel een smalle vraag: hoe zag afgelopen dinsdag eruit, uur voor uur? Niet of ze het leuk vinden, en niet welk advies ze hebben. Hun verslag van één echte dag voorspelt jouw reactie beter dan je eigen verbeelding.
Het loont om op deze manier te kiezen in plaats van te gokken. Sheldon en Elliot vonden dat doelen die aansluiten op iemands eigen groeiende interesses en waarden meer volgehouden inzet opriepen en vaker bereikt werden. Doelen die op bewijs gekozen zijn, zijn de doelen die standhouden als het nieuwe eraf is.
En als het verslag ergens heen wijst waar ik niet heen wilde?
Neem het serieus en handel dan klein. Een verslag dat ergens ongelegen heen wijst, is nog steeds de beste informatie die je hebt, en het juiste antwoord is niet om een goede loopbaan op te blazen op grond van een lijstje dat je op een zondag schreef.
De gebruikelijke uitkomst is geen verandering van richting. Het is een verandering van verhouding. Je lijst zegt uitleggen, en het blijkt dat je dat negentig minuten per maand doet, dus de zet is om er acht uur van te maken binnen de baan die je al hebt, voordat je iets groters overweegt. Dat is een gesprek met je leidinggevende, geen ontslagbrief.
Let ook op de omgekeerde fout. Als een optie alleen als functietitel op je lijst staat en nooit als werkwoord, dan is hij van buitenaf komen aanwaaien. De werkwoorden zijn van jou. De titels zijn meestal van iemand anders, en ze zijn het duurste op de bladzijde om per ongeluk achterna te rennen.
Kies uit het verslag en ga er dan vol voor
Je hebt drie goede opties en geen manier om je een weg naar de juiste te voelen. Niemand heeft die. Wat je wel hebt, is bewijs dat je zelf al geproduceerd hebt: het werkwoord dat zich blijft herhalen, een versie van twee weken daarvan, en het verhaal van één persoon over een echte dinsdag.
Kies dan, en blijf lang genoeg bij die keuze om haar te laten renderen. De reden om het bewijswerk te doen is niet voorzichtigheid. Het is zodat je er vol voor kunt gaan zonder de beslissing elke acht weken opnieuw te openen, want dat heropenen is wat mensen werkelijk het decennium kost.
Je bent niet verdwaald en het ligt niet aan je motivatie. Je hebt te veel goeds om uit te kiezen, en dat is een fijn probleem, en het wordt opgelost met een lijst en een pen, niet met een retraite.
Bronnen
- Science, The surprising power of neighborly advice
- Journal of Personality and Social Psychology, Optimal experience in work and leisure
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model