Uyakwazi lokhu, futhi yileyo ngxenye okufanele uyibambe kuleli sonto. Kwakuyiqiniso ngoLwesihlanu futhi kuseyiqiniso namanje, futhi konke okuwusizo osuzokwenza kusebenza ngakho. Isimemezelo sikhishiwe, omunye umuntu unesihloko, futhi wena ungumuntu onerekhodi langempela onquma ukuthi izinyanga eziyisithupha ezizayo zizoba ngezani.
Kukhona okuwusizo okufihlwe esikhathini. Isonto elilandela isinqumo sokukhushulwa yilona sonto elingcono kunawo wonke ozoke ulithole ngolwazi. Umphathi wakho uyazi kahle ukuthi kungani impendulo ihambe ngaleyo ndlela, futhi uzimisele ukucacisa manje kunanoma nini kulo nyaka. Abantu abaningi bayavumela lelo sonto lidlule bengabuzanga lutho, bese bechitha izinyanga eziyishumi nanye beqagela.
Ungaqageli. Cela igebe, ulithole libhaliwe, ulibekele usuku, bese unquma ukuthi wakhani nokuthi kuphi.
Ngithini kumphathi wami ngemva kokuba omunye umuntu ethole ukukhushulwa?
Cela igebe, libhaliwe, ngaphakathi kwesonto. Umusho owodwa uyalivula: ngisalifuna leli zinga, ngakho ngitshele ukuthi bekungekho ini kulo mjikelezo nokuthi kufanele kube yini iqiniso ngokuzayo.
Yibhukhe njengengxoxo eyodwa kunokuyiphakamisa ekugcineni komhlangano wesimo. Sho ngokusobala ukuthi awubaceli ukuba baphinde baxoxe ngesinqumo, ngoba yilokho kwesaba okwenza abaphathi bangacaci. Bese ubuza izinto ezintathu futhi ubhale phansi izimpendulo. Bekuyini igebe eliqondile phakathi kwami nomuntu othole isikhundla. Ubuzodinga ukubonani ukuze wenze leso simangalo ngokuzayo. Sinini isikhathi esilandelayo sangempela sokunquma.
Thumela isifinyezo esifushane ngemuva kwalokho, imigqa emithathu noma emine, ubacele balungise noma yini oyithathe kabi. Leyo i-imeyili yiyona nhloso yonke. Ingxoxo iyanyamalala, futhi isithembiso esingabhalwanga siyanyamalala naso, kanti isifinyezo umphathi wakho asiqinisekise ngokubhala siba yisilinganiso ozolinganiswa ngaso emjikelezweni olandelayo. Sikuvikela futhi uma umphathi eshintsha, okwenzeka kaningi kunomjikelezo wokukhushulwa.
Ngiyithola kanjani impendulo yangempela esikhundleni sempendulo engacacile?
Cela ukuziphatha, hhayi izichasiso. Njalo lapho unikwa igama elifana nokubonakala, ukupholisha, ubunikazi noma ukuvuthwa, buza ukuthi liphuma kusiphi isikhathi: ngenzeni emhlanganweni kulo mjikelezo okwenze wabhala lokho phansi.
Impendulo engacacile ngokuvamile akukhona ukugwema. Yilokho okwenzeka lapho umuntu omatasa ebuzwa umbuzo onzima engalindele bese ebamba igama eliseduze. Umsebenzi wakho ukwenza impendulo eqondile ibe lula ukuyinikeza kunaleyo evamile, futhi imibuzo emincane yenza lokho. Yimuphi umsebenzi obuzoshintsha umqondo wakho. Ngubani omunye obesegumbini, futhi utheni ngomsebenzi wami.
Ungaphikisani nempendulo ngenkathi usayiqoqa. Ngesikhathi uvikela umsebenzi othile, ingxoxo iyeka ukuba yingxoxo yokuthola ulwazi ibe yingxoxo yokuxazulula, bese uhamba nesivumelwano esimaphakathi esikhundleni solwazi. Qoqa kuqala. Unqume kamuva, ngesikhathi sakho.
Uma impendulo ihlala ingacaci ngemva kokubuza ngokuqondile kabili, nalokho kuwulwazi. Ngokuvamile kusho ukuthi isinqumo besingamayelana negebe emsebenzini wakho.
Ngihlale ngizame futhi, noma ngiqale ukubheka kwenye indawo?
Zombili lezo ziyizimpendulo ezinhle, futhi ukuntanta unyaka wonke yiyona yodwa embi. Hlala uma igebe lingelangempela, lincane futhi lisezandleni zakho, futhi uma uphuma egumbini unesikhathi sokubuyekezwa esinosuku; qala ukubheka uma impendulo ihlale ingacaci ngemva kwemibuzo emibili eqondile, uma leli zinga lingekho lapha, noma uma umuntu onquma esevele enqume ngawe.
Umsunguli we-KEEP CALM, uKaʻohele Carlos, ulandisa ngomsebenzi wakhe wempilo onezingxenye ezimbili angafuni ukuzihlukanisa. Wasebenza kanzima impilo yakhe yonke, wathola izindlela zokuhlala ezolile kukho konke, futhi wafika lapho ebeya khona. Ukuzola akubange yinto eyathatha indawo yomzamo. Kwakuyinto eyenza umzamo waqhubeka iminyaka engamashumi amabili esikhundleni sezinyanga eziyishumi nesishiyagalombili. Lokho kufanele kuzwakale kuleli sonto, ngoba ukwesaba okungaphansi kombuzo wakho ukuthi ezinye izinyanga eziyisithupha zokusebenza kanzima zizoba ezinye izinyanga eziyisithupha ezimoshiwe. Izinyanga eziyisithupha ezichithwe uqonde entweni umuntu ayibize ngegama azimoshakele, kungakhathaliseki ukuthi uzichitha kusiphi isakhiwo.
Kukhona isihloko esihambisanayo kulo mtapo esithi The Hidden Cost of Ambition, futhi sithembekile ngalokho ukufuna okuningi okuthathayo emuntwini. Zombili izinto ziyiqiniso ngasikhathi sinye. Izindleko zingezangempela futhi izindleko zingakhokheka, futhi umehluko phakathi kokuzikhokha ngamabomu nokuzikhokha ngengozi yiwona umongo walesi sihloko.
Kufanele zibe nani ngempela izinyanga eziyisithupha ezizayo?
Izinto ezintathu: igebe elibiziwe ngegama, umsebenzi owodwa obonakala umkhulu kunezinga lakho lamanje, nerekhodi elibhaliwe lakho kokubili. Faka usuku lokubuyekezwa ekhalendeni ngalo lolo suku olivumelana ngalo, ngoba igebe elingenalo usuku liyisifiso nje.
Inyanga yokuqala yinyanga yamaphepha. Thola igebe, uthole usuku, ukhethe umsebenzi owodwa, bese uqala ifayela elinamakholomu amathathu: okwenzile, okushintshile ngenxa yakho, nokuthi ngubani okubonile. Bese ubuyisela ukuzivocavoca kwakho ekhalendeni ngaphambi kokuba izinyanga eziyisithupha ezizayo zithathe izikhala ezingenalutho. Lokho akuyona into eseceleni yempilo enhle. Kwakuyindlela yomsunguli uqobo yokuphatha ingcindezi yomsebenzi, isethi enzima ukuzola okwenziwa ngaphansi komthwalo, futhi kubuyisela ngemali efanayo lo mjikelezo owakuthatha kuwe, okuwumuzwa wokuya ndawana thile ngesheduli oyilawulayo.
Inyanga yesibili yilapho abantu abaningi bethula khona, futhi yiyona nyanga enendawo eningi. Izinto ezimbili zingena kuleyo ndawo, futhi kazikho ezincike esinqumweni esesivele sahamba kabi kuwe.
Fundisa into oyenza kangcono kunazo zonke. Yenza isifundo sangaphakathi, bhala umhlahlandlela okungekho oke awubhala, uhole umuntu omusha kulolo hlelo olwazi ngaphandle kwencwadi. Ukufundisa yiyona ndlela esheshayo yokuthola izingxenye zobuciko bakho obuzenzisa kuzo, futhi kukhiqiza irekhodi elibonakalayo lomuntu osebenza ngaphezu kwezinga lakhe lamanje, okuyikona kanye ukubuyekezwa kokugcina okwathi akukwazi ukukubona.
Bese usekela umuntu oyedwa ongaphansi kwakho. Hhayi ukumeluleka, kodwa ukumsekela, futhi umehluko yiwona wonke umqondo: umeluleki ukhuluma nawe, umsekeli usho igama lakho egumbini ongekho kulo. Khetha umuntu oyedwa ongachaza umsebenzi wakhe ngomusho owodwa oqondile, bese usho lowo musho ngokuzwakalayo emhlanganweni angekho kuwo. Akukho okushintshanwayo futhi akukho okudingekayo. Kungumsebenzi obalayo, kusezandleni zakho, futhi akekho ongakuthatha kuwe.
Inyanga yesithathu isinqumo. Yakha lapha noma yakha kwenye indawo, bese ukusho ngokuzwakalayo kumuntu ukuze kube ngokoqobo.
Ngihlala kanjani ngizinzile ngenkathi impendulo ingekho ezandleni zami?
Hlukanisa isimo ube nalokho okulawulayo nalokho ongakulawuli, kanye, ngokubhala, bese uchitha ukunaka kwakho ohlwini lokuqala kuphela. Intela ekhokhwa ingcindezi engalawulwa emsebenzini wempilo ayivamile ukukhokhwa ngesonto elibi. Ikhokhwa ezinyangeni eziyishumi nanye zokuphindaphinda ngemuva kwalokho.
Kunezinto ezimbalwa okufanele uzinqume kanye ukuze ungazinqumi nsuku zonke. Sho umusho owodwa oqotho wokuhalalisela kumuntu othole isikhundla bese uyeka ukukhuluma ngakho, ngoba inguqulo yakho enenzondo ekhishini yiyona abantu abayikhumbulayo emhlanganweni olandelayo wokulinganisa. Gcina umsebenzi wakho ekhwalithi efanayo emasontweni ayisithupha lapho kungekho obukayo, ngoba leso sikhathi yisona sivivinyo sangempela. Futhi gcina indaba imfushane lapho ozakwenu bebuza: ngicele igebe eliqondile, ngiyasebenza kulo, ngizokwazi okuningi entwasahlobo.
Ubukwa futhi ngabantu abangaphansi kwakho, futhi indlela okuthatha ngayo lokhu yiyona nto efundisa kakhulu abazoyibona kulo nyaka wonke. Lolo ngolunye lwezithunzi ezishibhile kunazo zonke ezitholakalayo, futhi lwakhiwa ngokuzola okuvamile kunenkulumo.
Izinyanga eziyisithupha ezizayo zezakho noma ngabe kwenzenjani
Akukho lapha okukucela ukuba ulifune kancane leli zinga. Ukulifuna kuyinjini futhi kufanele uyigcine ishisa. Lokho umjikelezo wokugcina okutshele kona kumncane kunalokho okwakuzwakala ngakho ngosuku olwafika ngalo: kwakukhona okuthile okuqondile okwakungekho, noma umuntu othile owayengakwazi ukuchaza umsebenzi wakho, futhi kokubili kuyizinkinga ezilungisekayo hhayi izigwebo.
Ngakho hamba uyithathe. Buza umbuzo oqondile kuleli sonto ngenkathi impendulo isashibhile, bhala phansi okuzwayo, ukhethe umsebenzi owenza isimangalo esikhundleni sakho, ufundise umuntu, usho igama lomuntu egumbini, ubeke usuku ekhalendeni olibona lapho uhlezi khona. Bese uqhubeka usebenza ngamandla obusebenza ngawo, kodwa intela yokwethuka isikhishiwe. Imisebenzi yempilo ayinqunywa mjikelezo owodwa. Inqunywa ngumuntu osaqhubeka nokwakha, ngokuzinza nangamabomu, ngemva kwemijikelezo emine.
Imithombo
- Pew Research Center, Majority of workers who quit a job in 2021 cite low pay, no opportunities for advancement, feeling disrespected
- Nature Communications (PubMed), Early-career setback and future career impact
- Harvard Business Review, Rebounding from Career Setbacks