Skip to main content
Ingabe usenkingeni noma ucabanga ukuzilimaza? Awuwedwa. Thola ucingo losizo →
Nikela

UKUHOLA ABANYE · UKUZINZISA ABANTU

Ukwakha Imizuzu Yokuzola Kubantu Abakuzungezile

Lapho abantu obaholayo besolulekwe kakhulu, awukwazi njalo ukulungisa lokho okukubangelayo. Ungashintsha izinga lokushisa lemizuzu eyishumi elandelayo. Nakhu ukuthi ungenza kanjani amaphakethe amancane okuzola ngamabomu, nokuthi kungani enza okungaphezu kwalokho abukeka enza khona.

Isithombe esithathwe ngezansi sesakhiwo esinodonga lwengilazi

Isithombe sithathwe nguChristian Wiediger ku-Unsplash

Amathiphu asheshayo

  • Buza ngaphambi kokugxumela ekulungiseni.
  • Yehlisa izwi lakho ngaphansi kwesivinini sabo.
  • Yithi thina, hhayi imiyalo nemimnqamulajuqu.

Iqembu lithula ngendlela ethile lapho izinto zimbi. Imiyalezo ye-Slack iba mifushane. Abantu bayeka ukubuza imibuzo. Umuntu ovame ukucabangisisa uthumela impendulo yegama elilodwa, futhi ungazwa lonke iqembu liziqinisa. Cishe usufunde ukukufunda ngaphandle kokucabanga ngakho.

Okunzima kakhulu ukukubona ingxenye yakho kukho. Ingcindezi eqenjini akusona nje isiqoqo sezingcindezi zomuntu ngamunye ezihlezi eduze kwenye. Iyanyakaza. Idlula isuka kumuntu iye komunye, ithathe isivinini, futhi abantu ababukwa eduze kakhulu bayinyakazisa ngokushesha kakhulu. Uma unguwena abanye ababheka kuwe, ingcindezi yakho ihamba kude kunekamuntu. Uhlangothi oluphambene yingxenye ewusizo. Kanjalo nokuzola kwakho.

Le ndatshana imayelana nokwenza okuthile ngalokho ngamabomu. Hhayi ukulawula ukuzothisa kwakho (lokho kubalulekile, futhi kuyikhono elihlukile) kodwa ukwenza ngokusebenzayo imizuzu yokuzola kubantu abakuzungezile, ngendlela obunganika ngayo umuntu ingilazi yamanzi. Okuncane, okungokoqobo, okuphindaphindekayo. Uhlobo lwento ongayenza ngoLwesibili lapho ukwethulwa kuvutha futhi ungenazindaba ezinhle ozozinika.

Kungani ubukhona obuzolileyo buwusizo lwangempela, hhayi nje isenzo esihle

Kunesilingo sokuphatha "hlala uzola ngenxa yeqembu" njengesiphakamiso esithambile, okulingana nokutshela umuntu ecabange kahle. Ucwaningo lusho okuhlukile.

Ingcindezi iyathelela ngokulinganisekayo, ngisho lapho ubukele nje kwenzeka. Ososayensi e-Max Planck Institute badlulisa umuntu oyedwa emsebenzini ocindezelayo kuyilapho umuntu wesibili ebukela nje. Ikota yababukeli, ababengabhekananga ngisho nesici socindezelo, babonisa ukwenyuka kwangempela kwe-cortisol ngenxa yokubukela nje. Lapho umbukeli wayeyimbangi yothando yalowo ocindezelekile, lokho kwakhwela kwaya emaphesentini angamashumi amane. Ngisho ukubukela isihambi esiphelele sizabalaza kwakwanele ukucindezela cishe umbukeli oyedwa kubayishumi. Ingcindezi iwela igumbi ngokwayo.

Isibuko esikhuthazayo yilokho ukuzola nokusekela kungakwenza ngakolunye uhlangothi. Kwesinye seseyamu edumile, abantu abathola ukuxhumana okusekelayo ngomlingani ngaphambi kokunikeza inkulumo ecindezelayo bakhiqiza i-cortisol encane ngesikhathi bekhuluma, ngisho noma babebodwa ngesikhathi sekufike isikhathi sokuma. Ukusekela sekwenze umsebenzi walo. Ubukhona obuzolisayo ngaphambili bashintsha indlela imizimba yabo eyahlangabezana ngayo nento enzima, emva kokuba ubukhona sebuhambile.

Beka lawo maqiniso amabili eduze. Ingcindezi oyithwalela egumbini ingaphakamisa amahomoni engcindezi abantu abakubukele nje. Ukuzola nokusekela okunikezayo kunganciphisa okwabo, futhi umphumela ungadlula umzuzu. Lokho akusona isingathekiso. Kuyikhemistri, futhi kusho ukuthi imizuzu embalwa ngamabomu yokuzinza ingukungenelela kwangempela.

Iyunithi encane kunazo zonke yokuzola: ukuma okuvikelayo

Ukuzola okuningi ongakunikeza akudingi ukubaleka noma isabelomali sempilo enhle. Kudinga ukuba uqaphele imizuzu lapho wonke umuntu esezobheduka, nokwehlisa lowo mzuzu owodwa ngemizuzwana embalwa.

Qaphela ukudlulisa. Ukuqala komhlangano emva kokuqhuma kwezindaba ezimbi. Imizuzwana engamashumi ayisithupha yokuqala emva kokuba umuntu evuma iphutha. Umzuzu ngaphambi kwekholi enzima. Lezi yizindawo lapho isimo somoya seqembu simiswa khona, futhi cishe njalo ziyasheshiswa. Ukuzehlisa yiyo into enhle kunazo zonke ongayenza.

Izindlela ezimbalwa lokho okubukeka ngayo empeleni:

  • Qala umhlangano onocindezelo ngokuqamba okusobala. "Leli sonto belinzima. Ake sithathe umzuzu ngaphambi kokungena." Akudingeki wenze ithemba. Yehlisa nje ukushesha ngezinga elilodwa uvumele abantu bafike ezihlalweni zabo.
  • Uma umuntu ekulethela inkinga, wehlise amahlombe akho wehlise iphimbo lakho ngaphambi kokuphendula. Abantu bafunda umzimba wakho ngaphambi kokuzwa amazwi akho. Uma uqinisa, bayaqinisa.
  • Yakha ukuma okukodwa kwangempela osukwini okungephathelene nokukhiqiza. Ukuhlolisisana kwemizuzu emibili phezulu kwe-standup okuphathelene ngempela nendlela abantu abazizwa ngayo, hhayi isimo. Kuvikele ngisho lapho umatasa, ikakhulukazi lapho umatasa.
  • Qeda usuku, noma isonto, ngokuvala isiyingi ngokuzwakalayo. "Sidlulile kulokho. Yanini ekhaya." Abantu bathwalela ukukhwantalala okungaphelele ebusuku babo ngaphandle uma umuntu emaka indawo yokuma.

Qaphela ukuthi akukho kulokhu okuxazulula inkinga eyisisekelo. Yilokho iphuzu. Awuzenzi sengathi umlilo ucimile. Unika izinhlelo zezinzwa zabantu imizuzwana embalwa yokwehla ku-alamu ukuze bacabange ngempela, kanjalo nawe.

Umuntu oyedwa ngesikhathi

Amaqembu athola ukunakwa, kodwa ukuzinzisa okuningi oyoke ukwenze kwenzeka engxoxweni eyodwa ethuleyo. Umuntu ukubamba emva komhlangano. Ikhamera yozakwenu ivaliwe futhi imiyalezo yabo isibe yisicaba. Umsebenzi obika kuwe ngokuqondile uthi "ngingakhuluma nawe umzuzwana" ngezwi osufunde ukulazi.

Le mizuzu yomuntu emunye yilapho ubukhona obuzolileyo benza umsebenzi wabo oqonde kakhulu khona, futhi bacela okuncane kuwe kunalokho ongacabanga. Ikakhulukazi bacela ukuba wehle wuyeke ukuxazulula.

Lapho umuntu ecindezelekile eza kuwe, ukwenzeka kwemvelo ukugxumela ekulungiseni. Kumelane nakho umzuzu. Into yokuqala umuntu ocindezelekile ayidingayo ukuzizwa ukuthi ukhona umuntu onaye ngempela, futhi awukwazi ukukunikeza lokho ngesikhathi usuqhubekele phambili ngezinyathelo ezintathu ubhala isixazululo. Bavumele baqede. Buyisela lokho okuzwile ngaphambi kokweluleka. "Lokho kuzwakala kuningi ukukubamba" kufinyelela kangcono kunohlelo oluhlakaniphe kakhulu, ngoba kutshela uhlelo lwabo lwezinzwa ukuthi asisekho sodwa nento. Uhlelo lungeza kwesibili, futhi luyoba uhlelo olungcono uma sebezolile ngokwanele ukuluzwa.

Izinyathelo ezimbalwa ezincane zithwala isisindo esiningi lapha:

  • Lingana nesivinini sabo ngokwehla, hhayi ukukhuphuka. Uma bekhuluma ngokushesha benovalo, ungahlangabezani nalawo mandla. Khuluma kancane kancane futhi ngokuthula kunabo. Abantu bavame ukudonseleka kwisigqi esizolile egumbini.
  • Buza ngaphambi kokulungisa. "Ufuna usizo lokucabanga ngalokhu, noma udinga nje ukukukhipha esifubeni sakho?" Isigamu sesikhathi abafuni isixazululo nhlobo, futhi ukuqagela ngokungeyikho kwengeza ingcindezi esikhundleni sokuyisusa.
  • Ungabasheshisi ukuba balunge. Ukutshela umuntu ocindezelekile ukuba azole, noma ukusheshisa udlule ukukhathazeka kwabo uye ohlangothini oluhle, kufundeka njengokuthi "imizwa yakho ayiphatheki." Ukuhlala nakho umzuzu yilokho okuvumela kudlule.

Indlela yokuzinza uma ungazizwa uzinzile

Ukuphikisa okuthembekile lapha kusobala. Ubungayibonisa kanjani ukuzola kubo bonke abanye lapho uwena olele uvukile ngo-3 ekuseni?

Akudingeki ube nokuzola. Kudingeka ube ngolawulekayo ngokwanele, ngomzuzu othile lapho unabantu, ukuze ungadlulisi i-alamu yakho kubo. Lawo yimisebenzi ehlukene. Owokuqala uphathelene nesimo sezulu sakho sangaphakathi, ongalulawuli ngokugcwele. Owesibili uphathelene nemizuzu embalwa, oyilawula kakhulu.

Ezinye izinto ezisiza ngempela ngomzuzu:

Zinzisa umzimba wakho ngaphambi kokuzinzisa igumbi

Awukwazi ukuzikhulumisa uze ufike ekuzoleni ngesikhathi umzimba wakho usekulweni-noma-ekubalekeni. Ngaphambi kokungena, thatha umoya owodwa kancane nokuphefumulela ngaphandle okude, tshale izinyawo zakho, ukhulule umhlathi wakho. Umzimba olawulekayo yiwo isignali imizimba yabanye abantu eyibambayo. Thola owakho kuqala.

Boleka ulimi lwe-"thina"

Ngaphansi kwengcindezi, abaholi bavame ukushelela baye emiyalweni nakwimimnqamulajuqu, okuphakamisa isimo. Ukushintshela ku "nakhu esikwaziyo, nakhu esizokwenza okulandelayo" kwenza izinto ezimbili. Kunika abantu isisekelo sesiqiniseko, futhi kubatshela ukuthi ababhekene nento bebodwa. Kokubili kuzolisa uhlelo lwezinzwa olucindezelekile ngaphezu kokuqinisekisa okwakungenza.

Sho umusho owenza ukuzola, ngisho lapho ungaqiniseki

Into ezolisayo kunazo zonke ongayinikeza ngokuvamile isitatimende esincane, esiyiqiniso sokuzinza. "Sesibhekene nokubi kunalokhu." "Akekho ozoxoshwa ngenxa yalokhu." "Sinesikhathi esiningi kunalokho okuzwakala kunjalo." Sho inguqulo eyiqiniso. Ukuqinisekisa okungamanga kuyabanjwa masinyane futhi kwenza izinto zibe zimbi. Kodwa abantu ngokuvamile balambele ukufundwa okuqondile, okuzolile kwesimo, futhi usesimweni sokukunikeza.

Bavumele bakubone ululama, hhayi nje ukwenza umdlalo

Uyoke ulahlekelwe ukuzothisa ngezinye izikhathi. Uma wenza njalo, kuqambe ubuye. "Bengiqine kakhulu kulowo mhlangano, ngiyaxolisa ngalokho." Lokho akubona ubuthakathaka obuvuzayo. Kufundisa abantu abakuzungezile ukuthi ingcindezi iyasindeka futhi iyalulameka, okungenye yezinto ezizolile kunazo zonke iqembu elingazifunda.

Kwenze kuphephe ukungabi kahle

Kunenguqulo ejulile yakho konke lokhu, futhi yilapho ukuqina kwangempela kuhlala khona. Ungahambisa imizuzu yokuzola usuku lonke, kodwa uma abantu besaba ukukutshela lapho beminza, uzinzisa ubuso ngesikhathi umsinga ugijima ngaphansi.

Umcwaningi wase-Harvard u-Amy Edmondson uchithe amashumi eminyaka efunda lokho akubiza ngokuvikeleka kwengqondo, umuzwa owabelwene wokuthi ungakhuluma, ubuze umbuzo, noma uvume iphutha ngaphandle kokujeziswa noma ukuthelwa amanzi ngenxa yakho. Umsebenzi wakhe uqhubeka ufinyelela endikimbeni efanayo kubaholi. Isimo simiswa hhayi kangako yilokho othi uyakufuna kodwa yindlela osabela ngayo ngomzuzu umuntu ethatha ubungozi bokwethembeka. Lapho umuntu evuma ukuthi usemuva, noma wesabile, noma uyazabalaza, into elandelayo ephuma emlonyeni wakho iyenza kuphephe kangcono ukuba yisintu eqenjini lakho noma ifundisa wonke umuntu ngokuthula ukucasha.

Ngakho ukuzola okudalayo akukuphela nje ekumeni. Kusebusweni bakho lapho umuntu ekutshela izindaba ezimbi. Kusekumeleni isifiso sokulungisa noma sokusola kunalokho uthi, "Ngiyabonga ngokungitshela. Ake sikuxazulule." Umholi ohlala ezinzile ngokuthembeka lapho enikwa amaqiniso anzima uba indawo abantu abangaphefumula kuyo. Ngokuhamba kwesikhathi lokho kubaluleke kakhulu kunanoma yimuphi umhlangano owodwa ozolile, ngoba kushintsha lokho abantu abazimisele ukukulethela ngaphambi kokuba izinto zibe zimbi.

Lapho ukuzola kungelona ithuluzi elifanele

Izwana lokuqapha, ngoba ukuzinza kungasetshenziswa kabi. Ukuzola kokusiza abantu bacabange balulame. Akukhona okokugudluza izinto ezidinga ngempela ukubhekwana nazo, futhi akuyona indlela yokukhulumisa umuntu asuke ekukhathazekeni kwangempela. Uma iqembu lakho likhathazekile ngoba into yonakele ngempela, isinyathelo esizolile ukukuvuma ngokusobala nokwenza, hhayi ukuthulisa abantu bathule. Ukuzola okucela abantu bangayinaki iqiniso akukona ukuzola. Kuyingcindezi enephimbo elithambile.

Futhi qaphela imikhawulo yakho. Uma umuntu omholayo ezabalaza ngendlela edlula isonto elinzima, ukuphelelwa yithemba okuqhubekayo, izimpawu zokuthi angazilimaza, izinga losizi olungehli, umsebenzi wakho akukona ukuba umeluleki wabo wengqondo. Ukuhlala ufudumele, ukukuthatha ngokungathi sína, nokubasiza bafinyelele usizo lwangempela, uchwepheshe, udokotela wabo, noma umugqa wezimo eziphuthumayo. Kunjalo nakuwe. Uma unguwena osebenza ngentuthu ukubamba wonke umuntu ndawonye, lokho kufanele kushiwo ngokuzwakalayo kumuntu ongakusiza ngempela ukukuthwala. Ukuba ngozinzileyo yisipho ongasinikeza, kodwa asizange sihloselwe ukuthwalwa wedwa.

Abantu abakuzungezile ngeke bakhumbule iningi lezinsuku enazidlula ndawonye. Bazokhumbula ukuthi kwakuzwakala kanjani ukuba eduze kwakho lapho izinto zinzima. Unelizwi elikhulu ngalokho kunalokho ocabanga, imizuzu embalwa ngesikhathi.

Imithombo

Ngaphambi kokuba uhambe: igama ngokunakekela

KEEP CALM inikeza amathuluzi amahhala, afundisayo, okuzisiza. Lokhu akuseluleko lwezokwelapha, ukuxilongwa, noma ukwelashwa, futhi akuthathi indawo yokunakekelwa uchwepheshe. Uma kukhona lapha okuzwakala kunzima kunengcindezi evamile, kuyisinyathelo esinamandla nesifanele ukuxhumana nochwepheshe.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.