Amathiphu asheshayo
- Ukuphefumula uphume okude kanye ngaphambi kokukhuluma.
- Sho okungokoqobo, bese ukhomba indawo.
- Bonga noma ubani oletha izindaba ezimbi.
Cishe ngesikhathi sezindaba ezimbi zesithathu, uyakuzwa. Uxhaso alufikanga. Ukuqasha kwehlulekile. Isu owalithengisa kuwo wonke umuntu, lelo elinegama lakho kulo, ngokuthula liyahlakazeka ezandleni zakho. Futhi igumbi liba nokuthula ngendlela ethile, ngoba abantu balinde ukubona ubuso bakho.
Lokho kuma yiwo wonke umsebenzi, khona lapho.
Lokho okwenzayo emizuzwini embalwa elandelayo ngeke lilungise icebo. Icebo selivele lahamba. Kodwa kuzonquma ukuthi ngabe abantu abakuzungezile bachitha isonto elilandelayo bethukile noma besebenza. Ukuzinza kuyinto eyodwa osengayinikeza lapho isu lingakwazi ukusindiswa, futhi kuvela kuyinto ebaluleke kunazo zonke.
Lokhu akumayelana nokuzenza sengathi konke kulungile. Ukwenza umbumbulu wokuzola kufundwa njengokubanda, futhi abantu bangakuhogela. Kumayelana nokwethembeka ukuthi umhlaba usunyakazile nokukhombisa, ngendlela oyithwala ngayo, ukuthi ukunyakaza komhlaba kungasindeleka.
Kungani icebo lingakaze libe yiphuzu
Nansi into isipiliyoni esiyifundisayo kanti isiko lokuhlela liyayifihla: icebo bekulokhu kuyibhethi, hhayi isithembiso.
Sakha amacebo ngoba asisiza sihlele futhi sinyakaze. Lokho kuhle futhi kufanele kwenziwe. Inkinga iqala uma siqala ukukholwa ukuthi icebo yisibikezelo salokho okuzokwenzeka kunokuqagela kwethu okungcono kwamanje ngalokho okungenzeka. Umbhali wamabhizinisi u-Michael Mankins wenza leli phuzu ngokusobala ku-Harvard Business Review. Abaholi balokhu bejaha izibikezelo ezingcono, bekholwa ukuthi ukube nje bebengabikezela ikusasa ngokunemba kakhulu, bebengahlela indlela yabo eya ekuphepheni. Uthi lokho kujaha akulungile. Emhlabeni ongaqinisekile ngempela, inzuzo ayiyi kunoma ubani obikezela kangcono. Iya kunoma ubani ozivumelanisa ngokushesha kakhulu.
Lokho kubuka kabusha kususa isisindo sangempela emahlombe akho. Ukube umsebenzi bewukubikezela ikusasa, khona-ke icebo eliwayo belizosho ukuthi wehlulekile emsebenzini wakho. Kodwa lowo bekungeke ube umsebenzi. Izimo zashintsha. Ibhethi ayikhokhanga. Umsebenzi wangempela, lowo ongawenza kahle, ilokho okwenzayo okulandelayo.
Ngakho umbuzo egumbini elithule akusiwo "ngikwenze kanjani kabi lokhu." Kuzoba khona isikhathi salokho kamuva, futhi ngumbuzo owusizo. Umbuzo njengamanje muncane futhi unomusa kakhulu. Ngokusibhekisele lapho sikhona ngempela, yisiphi isinyathelo esilandelayo esihlakaniphe kunazo zonke?
Buyisa umzimba wakho kuqala
Awukwazi ukuhola noma ubani lapho uhlelo lwakho lusesekwesabeni.
Uma icebo liwa, umzimba wakho uvame ukuliphatha njengengozi. Inhliziyo iyashesha, umphefumulo uba mncane, ukucabanga kuncipha kube yisihube. Kuleso simo ukwahlulela kwakho kubi ngempela, hhayi ngoba ubuthakathaka kodwa ngoba imishini yobuchopho yokucabangisisa iyathula lapho imishini yalo ye-alamu inomsindo. Ukuzama ukwenza isinqumo esibukhali sesu kulowo mzuzu kufana nokuzama ukufunda ebumnyameni.
Indlela esheshayo yokudlula umzimba, hhayi ingqondo.
- Phefumula uphume kanye kancane ngaphambi kokuba usho lutho. Yenza ukuphuma komoya kube kude kunokungena kwawo. Umphefumulo owodwa wangempela ukuthengela imizuzwana embalwa futhi utshele uhlelo lwakho lwezinzwa ukuthi isimo esiphuthumayo, nakuba singokoqobo, akusikho ukuphila noma ukufa.
- Beka izinyawo zakho zisheke phansi bese uzizwa zilapho. Kuzwakala cishe kulula kakhulu. Kuyasebenza ngoba kudonsa ukunaka kwakho kukhiphe endabeni ejikelezayo ekhanda lakho kukungenise egumbini langempela, lapho izinto, empeleni, zisamile khona.
- Zisho umusho owodwa oqotho. Okuthile okuyiqiniso nokusobala: "Lokhu kubi kodwa ngingakwazi ukumelana nehora elilandelayo." Hhayi amanga okuthi kulungile. Isikhumbuzo sokuthi isikhathi okumele usinde kuso sifushane.
Akukho kulokhu okulungisa isimo. Kubuyisela ubuhlakani bakho ukuze wena ukwazi. Yilowo umgomo wonke. Awuhlosi ukuthula okukhulu. Uhlosa ukucaca ngokwanele ukuze ucabange.
Sho iqiniso, bese ukhomba indawo
Uma uphindela egumbini, izinto ezimbili kufanele zenzeke ngokulandelana, futhi ukulandelana kubalulekile.
Okokuqala, sho okungokoqobo. Abantu bangabona uma kukhona okungalungile, futhi uma ukumboza bayeka ukwethemba ukukubuka kwakho kukho konke okunye. "Uxhaso alufikanga. Lokho kushintsha uhlaka lwethu lwesikhathi futhi ngeke ngizenze sengathi akwenzi njalo." Kushiwo ngokulinganayo, lowo musho wenza okuningi. Utshela abantu ukuthi ubona lokho abakubonayo, okuyisisekelo sokuthi bakwazi ukukulandela.
Bese, kuphela ngaleso sikhathi, ukhombe into elandelayo eqinile. Hhayi lonke icebo elisha. Awukabi nalo okwamanje, futhi ukuqamba elilodwa khona manjalo ukuze ubukeke ulawula yiyona ndlela abaholi abenza ngayo iphutha lesibili libe libi kunelokuqala. Khomba isenzo esilandelayo esincane, esenzekayo. "Nakhu esikwenzayo namuhla. Ngifuna thina sobathathu simephu lokho esisenakho ngempela ngokuphela kosuku. Kusasa sinquma ukuthi kuyaphi."
Isinyathelo esilandelayo, ngisho nesincane, yikho okuphendula igumbi eliqhwabile libe elinyakazayo. Abantu abadingi ukuthi ube nazo zonke izimpendulo emzuzwini omubi kunayo yonke. Badinga ukukholelwa ukuthi kukhona indlela nokuthi uzoyihamba nabo.
Bheka izinga ngenkathi ukwenza. Ukukhathazeka kuyathelelana, futhi kusakazeka ngokushesha kunokuzola. Uma ungena uthwele ukwethuka, ukunika wonke umuntu, futhi kuyaphindaphindeka indlela ejikeleza itafula. Uma ungena uzinzile, unika abantu okuthile abangakuboleka baze bathole ukusimama kwabo futhi. Ubeka isimo somoya somzwelo seqembu kungakhathaleki noma uhlose noma cha. Kungcono ukusibeka ngamabomu.
Kwenze kuphephe ukusho okonakele ngempela
Kukhona umdlalo omude lapha futhi, futhi uqala ngomzuzu izinto zihamba kabi.
Uma icebo lehluleka, umuzwa oyingozi kunayo yonke eqenjini ukuthula. Abantu bafihla lokho ababekubonile kuza, bathambise lokho abakubonayo manje, futhi bazivikele kunokuvikela umsebenzi. Awukwazi ukulungisa lokho okungasho muntu ngokuzwakalayo. Into eyodwa ewusizo kakhulu umholi angayenza ngaphansi kwengcindezi ukwenza kuphephe ngempela ukuveza izindaba ezimbi.
Umcwaningi wase-Harvard u-Amy Edmondson ukubiza ngokuphepha kwengqondo, umuzwa owabelwana ngawo wokuthi ungathatha ubungozi bokusebenzelana nabantu, uvume iphutha, noma ukhombe inkinga ngaphandle kokujeziswa ngakho. Wafinyelela emcabangweni ngokwehluleka kwakhe. Wayelindele ukuthi amaqembu ezibhedlela angcono enze amaphutha ambalwa, kodwa idatha yakhe yakhombisa okuphambene. Amaqembu angcono abika kakhulu. Isizathu kwavela ukuthi amaqembu amahle ayengenzi amaphutha amaningi. Ayezimisele kakhulu ukukhuluma ngawo. Lokho kuzimisela, kwavela, yikho okuvumela iqembu ukubamba izinkinga kusenesikhathi lifunde ngokushesha, okuyiwona kanye msipha owudingayo lapho icebo liwa.
Wakha lokho kuphepha ngendlela osabela ngayo lapho umuntu ekunika okuthile okunzima.
- Uma umuntu ekulethela inkinga, mbonge ngaphambi kokwenza noma yini enye. Ngisho lapho inkinga inkulu. Ikakhulukazi ngaleso sikhathi. Umuzwa wokudubula isithunywa ngumuzwa okuphuphuthekisayo ngokuzayo.
- Vuma ingxenye yakho ngokuzwakalayo. "Ngiluqhube kanzima kakhulu lolu hlaka lwesikhathi futhi lokho kungiphathele mina." Umholi ongakusho lokho ufundisa iqembu lonke ukuthi ukuvuma ukushelela kungasindeleka. Leso sibonelo esisodwa senza okwengeziwe ekwethembekeni kunanoma yimuphi umgomo.
- Phatha incithakalo njengolwazi, hhayi umonakalo nje. Icebo elehlulekile likutshela okuthile okuyiqiniso ngokungokoqobo icebo lakho elingakubalanga. Amaqembu alulama kahle yilawo aba nelukuluku ngalolo phawu kunokujahela ukulumbela.
Lona umehluko phakathi kwesithiyo esifake ubuthi ngokuthula ethembeni nesithiyo esithi, ngokungajwayelekile, sigcina senza iqembu liqine. Isigameko esifanayo. Umphumela ohluke ngokuphelele, kuncike ekutheni abantu bazizwa bephephile ngokwanele yini ukwethembeka ngaso.
Ukuxoxisana ngokwenzekile, uma uthuli sesizinzile
Ngaphambili ngithe kuzoba khona isikhathi sokubuza ukuthi ukwenze kanjani kabi lokhu, kodwa hhayi egumbini elithule. Yileso sikhathi manje. Emva kwezinsuku ezimbalwa, uma ukugijima kwesikhashana sekupholile, icebo elehlulekile linenye into lokukunika, futhi iningi lamaqembu liyayilahla.
Amaqembu amaningi eqa ukubuka emuva okuqotho. Kuyakhungatha, wonke umuntu ukhathele yindaba, futhi kunomlilo omusha okumele ulwiwe. Ngakho isifundo icebo elehlulekile ebelizama ukusifundisa asifundwa, futhi isimo esifanayo sephutha sivela ezinyangeni eziyisithupha kamuva sigqoke esinye isambatho. Ukuxoxisana ngokwenzekile yindlela oyeka ngayo ukukhokha kabili ngokulahleka okufanayo.
Iqhinga ukukwenza ngaphandle kokusola okwenza abantu bazivikele futhi bathule. Izindlela ezimbalwa zokukugcina kuwusizo:
- Hlukanisa isinqumo nomphumela. Ukukhetha kungaba nengqondo ngokuya ngalokho obukwazi ngaleso sikhathi kodwa kuphinde kuphume kabi, ngoba umhlaba awuqinisekile. Buza kuqala ukuthi ngabe isinqumo besizwakala kahle ngolwazi obelutholakala, bese ubuza ngokwehlukene ukuthi yiluphi ulwazi obungathanda ukube ubunalo. Lokho kugcina abantu bangajezisi ukwahlulela okuhle ngoba nje inhlanhla ihambe ngenye indlela.
- Funa uphawu owalushaya indiva. Cishe icebo ngalinye elehlulekayo belikhipha izimpawu zesixwayiso kusengaphambili. Umuntu wayenomuzwa omubi. Inombolo yayibukeka ingalungile. Thola umzuzu obungawazi ngawo kusenesikhathi, futhi isifundo ngokuvamile asimayelani nokuhlakanipha kakhulu kodwa nokulalela kusenesikhathi.
- Bhala phansi into eyodwa ozoyenza ngokwehlukile, bese uyayeka lapho. Ukuxoxisana okukhiqiza uhlu lokulungisa okungamashumi amabili kukhiqiza iqanda. Ushintsho olulodwa oluqinile ozolwenza ngempela lubaluleke kakhulu kunokuhlolwa okuphelele okungekho osebenza ngakho.
Uma kwenziwe ngale ndlela, ingxoxo iyeka ukumayelana nokuthi ubani okumele asolwe bese iba mayelana nalokho iqembu manje elikwaziyo ebelingakwazi ngaphambili. Yileyo inzuzo ethule ecashe ngaphakathi kwecebo eliwile. Awulitholi icebo. Uba nokuhlakanipha okwengeziwe, ndawonye, ngendlela ukusebenza usebenzisa icebo elimane laphumelela okungeke kwakwenza.
Uma ukuzinza kunzima ukukuthola
Okunye kwalokhu ungakuzijwayeza, futhi kuya kuba lula. Amanye amasonto ngeke, futhi lokho kufanele kushiwo ngokusobala.
Uma icebo eliwayo lehlela phezu kwakho konke okunye, uma ulele uvukile udlala umjikelezo ofanayo, uthethisa abantu obakhathalelayo, wesaba ukusa, leyo akuyona inkinga yobuholi ozodabula phakathi kwayo ngamandla. Kuwuphawu lokuthi uthwele okungaphezu kwalokho ukuzijwayeza kokuzinza okwakhelwe ukukuthwala. Ingcindezi yangempela, iqhutshekiswa isikhathi eside ngokwanele, iyacothula ubuthongo bakho, umzimba wakho, nengqondo yakho, futhi ukusunduza kakhulu kuyivelakancane ukuba yisixazululo.
Khuluma nomuntu. Umngane othembekile ozokutshela iqiniso. Udokotela, uma ubuthongo bakho noma umzimba wakho usuqale ukuhamba. Udokotela wengqondo, ongakusiza uthwale isisindo futhi ucabange ngokucacile kakhulu kunalokho ongakwenza wedwa. Ukufinyelela lolo hlobo losekelo akusona ufa ebuholini bakho. Abaholi abahlala amashumi eminyaka cishe abasibo labo ababaleka beshisa kunazo zonke bebekezelela konke bebodwa. Yilabo abakwazi ukuthi bafune usizo nini, base beluthola, ukuze baqhubeke bevela bezinzile kubantu ababathembayo.
Icebo lizophinde liwe ngelinye ilanga. Ayenza njalo. Lokho okwakhayo ngempela, ngomzuzu lokwenzeka, akusiwo isibikezelo esingcono. Kuwuhlobo lobukhona abantu abangama eduze kwabo lapho phansi kunyakaza. Lokho kubaluleke kakhulu kunanoma yiliphi icebo, futhi ngokungafani necebo, kungokwakho ukukugcina.
Imithombo
- Harvard Business Review, In Uncertain Times, the Best Strategy Is Adaptability (Michael Mankins)
- Amy C. Edmondson, The Intelligent Failure That Led to the Discovery of Psychological Safety (Behavioral Scientist)
- HelpGuide.org, Dealing with Uncertainty