Amathiphu asheshayo
- Bhala uphawu: umzamo weshumi nanye, ngisebenza ezandleni.
- Cela impendulo eyodwa ecacile, hhayi imibono.
- Bonisa abantu abathathu ngaphambi kwezinkulungwane ezintathu.
Umdwebo usuqediwe. Lona ngumzamo weshumi nanye, izandla sezingcono ngokusobala kunalokho ebekukunjalo emzamweni wesine, futhi uyakwazi ukubona kahle lapho kusengalungile khona. Isikhombi sihlezi ebhokisini lencazelo, futhi isithupha sakho besilenga phezu kwenkinobho yokuthumela isikhathi esingamaminithi amane.
Lena indawo enhle yokuma kuyo. Ukukhipha umsebenzi wakho ngenkathi usafunda kudonsela into eyodwa okungeke kwenziwe ukuziphindaphinda uwedwa, okuwukuthi amehlo abanye abantu abheke inkinga eqondile obusebenza kuyo. Kuphinde kube isinyathelo esilula kunazo zonke sokuqhubeka nokuhlehlisa, futhi ukuhlehlisa kubiza kakhulu. Isixazululo asisona isibindi esengeziwe. Kuwuhlaka, olubhalwe emugqeni owodwa ngaphezu komsebenzi, oluxoxela wonke umuntu ukuthi ubukeni futhi yini ngempela oyifunayo kubo.
Ngithumela kanjani umsebenzi engingakabi yingcweti kuwo?
Sho ukuthi yini ngaphambi kokuba noma ubani aqagele: ukuthi lona ngumzamo wesingaki, ukuthi bekuyini obukuzijwayeza, kanye nento eyodwa ofuna impendulo ngayo. Umzamo onephawu awusiyo isibonelelo sekhono lakho, kuyisimemo sokubuka inkinga eqanjiwe, futhi abantu baphendula kuwo ngendlela ehluke ngokuphelele kunalokho abakwenzayo ngomsebenzi ongenaphawu.
Ngaphansi kokungabaza kuvame ukuba khona isithombe sesixuku esikhulu esihlolisisa umsebenzi wakho futhi senza iziphetho ngawe. Leso sithombe singesikhona ngezindlela ezimbili, futhi kokubili lokhu kulinganisiwe. UThomas Gilovich, uVictoria Medvec noKenneth Savitsky baqamba eyokuqala ngokuthi umphumela wesibani (spotlight effect): abantu ngokuqhubekayo bakhulisa amaphutha mayelana nokuthi abanye bayaziqaphela kangakanani izenzo zabo kanye nokubukeka kwabo, ngoba sincike kolwazi lwethu oluqinile ngathi siqu, futhi asilungisi ngokwanele ukuthi akekho omunye ophakathi kwalolo lwazi.
Iphutha lesibili lihamba ngendlela ephambene futhi liwusizo kakhulu. U-Anna Bruk, uSabine Scholl noHerbert Bless bathola lokho abakubiza ngokuthi umphumela wobuhle obuxubene (beautiful mess effect): uma abantu becabanga ngokuveza ubuthakathaka babo, bagxile ekutheni kuzobukeka kubi kangakanani, kodwa uma bebuka omunye umuntu enza into efanayo, bayikala ngendlela enhle kakhulu. Umzamo wakho weshumi nanye, othunyelwe ngephawu eliqotho, ubonakala kwabanye abantu njengokuzethemba. Ubonakala njengokuveza ubuthakathaka kuphela ngaphakathi kuwe.
Ngibhala ngempela ini encazelweni?
Imigqa emithathu emifushane akukho okunye: inombolo, umgomo, isicelo. "Umzamo 11. Ngisebenza ezandleni, ikakhulukazi emaqupheni eminwe. Uma udweba, ngitshele into eyodwa ngesithupha."
Inombolo yenza umsebenzi omkhulu kunawo wonke. Itshela abantu ukuthi lokhu ukuphindaphinda kochungechunge kunokuba isibonelelo esiphelele, okususa ngokungabonakali izinga ababezolisebenzisa uma bekungenjalo, futhi ibeka inqubekelaphambili yakho lapho ungayibona khona. Umgomo uwatshela ukuthi abukephi, ngakho impendulo ozoyithola izoba ngamaqupha eminwe hhayi ngokuhlelwa, okuyinto obungasebenzi kuyo futhi ongekho usungasebenzisi manje.
Isicelo yisona esibaluleke kunakho konke futhi yisona abantu abasishiyayo. "Ucabangani?" imema izinqumo, futhi isinqumo asikwazi ukusetshenziswa: awukwazi ukuzijwayeza ngcono ngesonto elizayo. Umbuzo owodwa ocacile umema ubungcweti, futhi ubungcweti bungadluliselwa. Buza ukuthi yini engenza isithupha sibukeke njengesithupha. Buza ukuthi yikuphi kwezinketho ezimbili okunesigqi esizinzile. Uma umbuzo umncane kakhulu, kunethuba elikhulu lokuthi umuntu onobungcweti ngempela uzowuphendula, ngoba umbuzo omncane uthatha imizuzwana engamashumi amabili kuye, kanti owejwayelekile udinga indaba ende abangenaso isikhathi sayo.
Bangaki abantu okufanele bakubone kuqala?
Abathathu ngaphambi kwezinkulungwane ezintathu. Thumela egumbini elincane kunawo wonke elinomuntu okungenani oyedwa owenza ngempela le nto, uhlale khona amasonto amaningana ngaphambi kokuba wandise.
Igumbi elincane linikeza impendulo engcono nokwehluleka okuphephile. Engxoxweni yeqembu enabantu abathathu abadwebayo, umzamo ongekho ngcono uthola isixazululo esiqondile. Kwinkundla evulekile, umzamo ofanayo uvame ukuthola ukuthula kuphela, okungakufundisi lutho futhi okuzizwa njengesinqumo noma kunjalo. Okusobala nakho kunentengo ongeke uyibone ekuqaleni: ngokushesha nje uma kunezethameli, uqala ukukhetha ukuthi imizamo emingaki ozoyibonisa, futhi ukukhetha eyencomekayo yindlela ukufunda obala okuguqukela ngayo ukuba ukwenza umbukiso obala.
Yakha leli gumbi ngamabomu. Abantu ababili noma abathathu abakuqalele kancane kanye nomuntu oyedwa osesigabeni sakho bakha isakhiwo esingcono kunomuntu oyedwa odumile ongeke aphendule. Qala ubonakale ezingxoxweni zabo. Igumbi obulekelela kulo isonto elilodwa likuphendula ngosuku othumela ngalo; igumbi obungene kulo namuhla ekuseni akwenzi kanjalo.
Ngenzenjani uma impendulo ilimaza?
Bonga, bhala impendulo phansi, futhi ungenzi lutho ngayo osukwini olulodwa. Ukubambezeleka kuhlukanisa okuqukethwe yimpendulo nobuhlungu bayo, futhi lezi zinto ezimbili zifika ndawonye kodwa akudingeki ziphathwe ndawonye.
Ngosuku olulandelayo, hlela impendulo ibe kwenye yezinqwaba ezintathu. Eyusizo futhi iqondile, ehamba ngqo emzamweni olandelayo. Eyusizo kodwa ingakabi yisikhathi, ehamba ohlwini lokusebenzisa uma usuqhubekile kude, ngoba iseluleko esiningi esiqondile sihloswe ngenxa yesigaba sakho esizoba khona emva kwamahora angamakhulu amabili. Nengasiyona eyosizo, okwenzeka futhi kulungile. Ubuze umbuzo owodwa oqondile; noma ubani ophendula omunye owahlukile ukutshela ngaye hhayi ngomsebenzi wakho.
Ngiphawula kanjani ngomzamo weshumi nanye womunye umuntu?
Qamba into eqondile abayenze kahle, bese uphendula umbuzo abawubuze ngempela. "Amaqupha eminwe angcono kakhulu kunowakho wokugcina, ikakhulukazi umunwe wokukhomba" kubaluleke kakhulu kunezinhliziyo ezingamashumi amahlanu futhi kuthatha imizuzwana eyishumi efanayo.
Lesi akusona isigaba senhlonipho futhi akusona umhlobiso kulesi sihloko. Yikhono elifanayo ozama ukulakha, uzijwayeza ngasohlangothini olunye. Ukuze udumise umuntu ngokunembile kufanele ubuke umsebenzi wakhe eduze ngokwanele ukuze usho ukuthi kuguquke ini, okuyiyona ukunaka okuhluleka ukuyinikeza owakho, futhi kulula ukufunda emsebenzini womunye umuntu ngoba ubuqu bakho abukho kuwo.
Inzuzo ayikho ubuchwepheshe kuphela. Ucwaningo lwesikhathi eside lwe-Gallup mayelana nokwaziswa lwathola ukuthi oyedwa kwabathathu kuphela babasebenzi baseMelika ovuma ngokuqinile ukuthi wathola ukwaziswa noma incomo ngomsebenzi omuhle ezinsukwini eziyisikhombisa ezedlule, nokuthi uma abantu bechaza ukwaziswa abakukhumbula kakhulu, imali ayisiyona impendulo ephambili. Ukwaziswa okuqondile, okusobala, okuqanjwe ngegama akuvamile, futhi kubiza ophayo umusho owodwa kuphela.
Kukhona indlela yalokhu ebiza kancane okwengeziwe futhi engaphezulu kakhulu ngokubaluleka: sho igama lomunye umuntu egumbini angekho kulo. Uma umuntu efuna umuntu okwazi ukudweba izandla, noma ukuxuba iculo, noma ukulungisa iphutha kuhlelo lekhompyutha, ukusho ukuthi "mbuze, ubelokhu esebenza kuyo le nto ngqo" kuyisenzakalo esibalulekile emsebenzini wakhe futhi kungumusho owodwa kuwe. Igumbi olakha ngale ndlela yilona gumbi elizoba khona ngomzamo wakho weshumi nanye.
Igumbi olakhayo yilona gumbi olitholayo
Akukho lutho kulokhu olucela ukuba ube nesibindi esengeziwe. Kucela ukuba ucace kakhudlwana, imigqa emithathu ngaphezu komsebenzi, ngaphambi kokuba isithupha sakho silenge kunoma yikuphi. Sho inombolo, sho umgomo, buza umbuzo owodwa, bese uthumela kubantu abathathu abenza le nto.
Bese uqhubeka, ngoba injongo yokufunda obala ayizange ibe ukwamukelwa. Injongo iwukuthi impendulo evela komuntu obekade ekhona lapho ukhona manje inqamula amasonto enkingeni obuzoyichitha inyanga uyisebenzela, futhi awukwazi ukuthola leyo mpendulo ngaphandle kokuvumela omunye umuntu abone umzamo weshumi nanye. Thumela okwengeziwe kunalokho okuzizwa kukhululekile futhi ukuthumele ngaphambili, gcina izinga liphakeme ngasese, futhi ube nembile ngomsebenzi wabanye njengoba ukwenza lokhu.
Kusukela manje kuze kube unyaka, into ezoba usizo ngeke ibe ama-like. Kuzoba abantu abane abazi kahle ukuthi yini oyizijwayezayo futhi bazokutshela iqiniso ngomusho owodwa.
Imithombo
- Journal of Personality and Social Psychology, Umphumela wesibani ekwahlulelweni komphakathi: ukukhetha okugxile kuwe ekulinganiseni ukubaluleka kwezenzo zakho nokubukeka kwakho
- Journal of Personality and Social Psychology, Umphumela wobuhle obuxubene: umehluko phakathi kwakho nabanye ekulinganiseni ukuveza ubuthakathaka
- Gallup, Ukubaluleka Kokwaziswa Kwabasebenzi: Intengo Ephansi, Umthelela Omkhulu