Mga quick tip
- Panatilihin ang nakakabagot na ritmo ng araw mo.
- Sabihin sa isang kaibigan ang totoo ngayong araw.
- Balikan ang isang bagay na pinabayaan mo dahil sa kasal.
May mga umagang ang pinakamahirap ay ang katahimikan. Ang kabilang gilid ng kama, ang pangalawang toothbrush na wala na, ang kapeng dati mong ginagawa para sa dalawa. Kahit tama ang paglayo, kahit ikaw ang gustong lumabas, kaya kang gulatin ng pagka-ordinaryo ng pag-iisa. Pumirma ka ng papel para tapusin ang isang kasal. Ang hindi sinasabi ng iba ay kung gaano karami pa ang natatapos kasama nito: ang shared calendar, ang inside jokes, ang planong kalahati mo nang naitayo para sa susunod na tatlumpung taon.
May pangalan ang kirot na iyon, at hindi ito kahinaan. Pighati ito.
Bakit parang may namatay kahit walang namatay
Hindi nakalaan sa libing ang pighati. Diretsong sinasabi ng Cleveland Clinic: maaaring sumunod ang pighati sa anumang pangyayaring gumugulo sa pakiramdam mo ng normal o ng kung sino ka, at nasa listahan ang diborsiyo katabi ng pagkawala ng trabaho at sakit. Hindi ka nagdadalamhati sa isang tao. Nagdadalamhati ka sa isang hinaharap. Ang Pasko na inisip mo, ang papel na ginampanan mo, ang paraan ng pag-unawa mo sa sarili mong buhay. Kailangang isulat muli ang lahat ng iyon, at totoong pagkawala iyon kahit walang magpadala sa iyo ng sympathy card.
Ang nagpapaibang-iba sa pighati ng diborsiyo ay kung gaano ito kagulo. Pwede kang makaramdam ng tunay na ginhawa at malalim na lungkot sa loob ng isang oras. Pwede kang galit na galit sa isang tao at miss mo siya nang sabay. Pwede mong ipaglamay ang isang kasal na, sa dulo, ay halos masakit lang. Wala sa mga iyon ang kontradiksyong kailangan mong ayusin. Ganoon lang talaga ang pakiramdam kapag may nawalang komplikado.
Nagre-record din ang katawan. Mabigat na stressor ang pighati, at kaya itong lumabas sa pisikal: hirap sa tulog, sakit ng ulo, sikmurang hindi mapakali, pagod na walang pahingang nakakaalis, mas madalas na pagkakasakit kaysa karaniwan. Kung pakiramdam mo ay hapong-hapo at litong-lito ka, hindi ka nawawasak. May dala kang bigat.
Hayaang magulo ang unang yugto
Hindi ang mga unang linggo at buwan ang panahon para patunayan ang kahit ano. Ang Mental Health America, sa gabay nito tungkol sa paghihiwalay at diborsiyo, ay nagbibigay ng puntong sulit hawakan: normal lang ang makaramdam ng lungkot, galit, pagod, frustration at gulo, at maaaring matindi ang mga damdaming iyon. Hayaang gumana ka nang pa-kaunti muna. Naghihilom ka. Kailangan niyan ng enerhiyang gagamitin mo sana sa iba.
May ilang bagay na mas nakakatulong kaysa sa tingin mo:
- Panatilihin ang nakakabagot na ritmo ng araw mo. Gumising sa halos parehong oras, kumain ng tunay na pagkain, igalaw ang katawan kahit kaunti. Hindi aayusin ng routine ang pighati, pero nagbibigay ito ng matatag na tatayuan habang nayayanig ang iba.
- Huwag kumapit sa alak, sigarilyo, o anupaman bilang paraan para i-off ang nararamdaman. Gumagana ito nang isang gabi at sinisingil ka kinabukasan, at malimit pinalalalim nito ang hukay na sinusubukan mong akyatin palabas.
- Kapag nagiging away na ang usapan ninyo ng dati mong asawa, may karapatan kang huminto. "Ituloy na lang natin ito mamaya" ay kumpletong pangungusap. Hindi pag-iwas ang pagprotekta sa kapayapaan mo.
- Pumili ng isang maliit na bagay na para lang sa iyo. Isang lakad na mag-isa, isang palabas na walang ibang pumili, isang pagkaing talagang gusto mo. Ang pagbawi ng maliliit na teritoryo ang simula ng muling pakiramdam na sa iyo ang buhay.
Totoo ang kalungkutan, at nagsisinungaling ito sa iyo
Hindi lang tungkol sa pagka-miss sa dating asawa ang kalungkutan pagkatapos ng diborsiyo. Ito ang pagkawala ng buong hugis-panlipunan: ang mga couple friends, ang pamilyang pinagkasalan mo, ang taong basta lang nandoon sa kabilang kuwarto. Kapag umipis iyon, maaaring bumaba kasama nito ang pakiramdam mo sa sariling halaga. Iyon ang dapat bantayan, kasi may kuwentong sinasabi sa iyo ang kalungkutan (na pabigat ka, na mas mabuti pang huwag ka nang manggambala) at halos palaging mali ang kuwento.
Ang taliwas na hakbang ay umabot pa rin, sa mga araw na pinakaayaw mo. Sabihin sa isang kaibigan ang totoo kung kumusta ka. Pumayag sa imbitasyong gusto mo sanang tanggihan. Ang pag-uusap tungkol sa nararamdaman mo, kasama ang mga taong hahayaang ulit-ulitin mo hangga't kailangan, ay isa sa pinakamaaasahang paraan para luminis ang hawak ng pighati. May magagawa ang isang support group ng mga taong dumaraan sa parehong bagay na hindi kayang gawin ng mga kaibigan, ang ipaalala na wala sa lahat ng ito ang gumagawa sa iyong kakaiba.
Pag-alam kung sino ka na ngayon
May puntong nagbabago ang tanong. Bababa ang "paano ako makakaligtas dito" at aakyat ang "sino ako kapag hindi ako kalahati ng mag-asawang iyon." Para sa maraming tao, ito ang tahimik na maaasahang bahagi ng diborsiyo, kahit hindi ganoon ang pakiramdam sa simula.
Magsimula sa mga sinulid na nabitawan. Kadalasan may bagay na ibinaba mo noong kasal. Isang libangan, isang pagkakaibigan, isang uri ng musika, isang paraan ng paggugol ng Sabado. Balikan ang isa, hindi dahil aayusin nito ang lahat kundi dahil ipinapaalala nito na umiral ka bago ang relasyong ito at iiral ka pagkatapos nito.
Tapos hayaang magdagdag ka ng isang bagay na talagang bago. Isang klase, isang volunteer shift, isang skill na matagal mo nang gustong matutunan. Hindi self-improvement ang punto. Ang punto ay ang paggawa ng isang banyagang bagay nang mag-isa ay nagtatayo ng maliit at totoong patunay na kaya mo. Mas mabilis maipon ang mga pirasong iyon kaysa sa inaasahan mo.
Maging mahinahon sa udyok na ikumpara. May kakilala kang muling nag-asawa sa loob ng isang taon at may iba pang nahihirapan pa rin pagkatapos ng tatlo, at wala kahit isa sa kanila ang nagsasabi ng anuman tungkol sa timeline mo. Hindi naka-iskedyul ang paghilom mula sa diborsiyo, at hindi totoong lugar ang "huli ka na."
Kung nanonood ang mga bata
Kung co-parenting kayo, nagdadalamhati ka habang pinatatatag mo rin ang maliliit na tao sa sarili nilang pighati nang sabay, na sobrang bigat hingin sa isang tao. Hindi mo kailangang maging okay nang walang humpay para sa kanila. Ang pinakamakakatulong sa mga bata ay hindi ang magulang na nagkukunwaring walang nangyari. Ito ang magulang na karaniwang matatag, pinapanatiling kalmado ang tahanan, at iniingatan silang hindi maipit sa gitna. Ilayo sa kanila ang away. Hayaan silang malantarang mahalin ang dalawang magulang. At alagaan ang sarili para sa kanila nang gaya rin para sa iyo, kasi ang katatagan mo ang inuutang nila.
Kailan dapat magpasok ng tunay na tulong
Dapat gumaan ang pighati ng diborsiyo sa paglipas ng panahon, kahit hindi tuwid ang daan. Hindi tanda ng masamang pagharap ang paghingi ng tulong. Madalas, ito mismo ang susunod na hakbang.
Sulit makipag-usap sa doktor o therapist kung hindi talaga gumagaan ang bigat pagkalipas ng ilang buwan, kung hindi mo na kayang lampasan ang ordinaryong araw, kung sobrang dami mong tulog o halos wala, kung umaasa ka sa alak o sa kahit ano para makayanan, o kung nawalan ka ng interes sa mga dating mahalaga at ayaw umalis ng patag na pakiramdam na iyon. Hindi sasabihin ng mabuting therapist na pagkabigo ang diborsiyo o bibigyan ka ng timeline. Tutulungan ka nilang buhatin ang pighati at unti-unting ibalik ang bigat sa sarili mong mga paa.
At kung umabot ka sa puntong parang sobra nang bigat ang sakit, o nagsisimula kang mag-isip na ayaw mo nang nandito, pakitrato iyon bilang dahilan para humingi ng tulong ngayon, hindi mamaya. Makipag-usap sa isang tao ngayong gabi. Gustong tumulong ng mga tao para malampasan mo ito, at hindi mo kailangang kayanin ito nang mag-isa.
Hindi mo palaging mararamdaman ang nararamdaman mo ngayon. Titigil ang walang lamang gilid ng kama na maging unang napapansin mo. Ang katahimikan, sa kalaunan, ay magsisimulang parang hindi na kawalan kundi puwang.
Mga Sanggunian
- Mental Health America, Coping with Separation and Divorce
- Cleveland Clinic, Grief: Types, Symptoms & How To Cope
- Mayo Clinic News Network, 7 Steps for Managing Grief and Loss