Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E hoʻouna i hoʻokahi aloha pōkole a koʻikoʻi haʻahaʻa.
- E oki i ka hoʻāʻo e lanakila i ka wā i hala.
- E waiho i ka puka me ke kī ʻole, me ke kiaʻi ʻole.
Aia kahi ʻeha kūikawā e puka mai ana mai kahi hoahānau āu i nalo ai ka pili. ʻAʻole he malihini, ʻaʻole he ipo mua. He kanaka i kaʻana like i kahi lua a me kahi inoa ʻohana a me nā mākua hoʻokahi i nā lā paʻakikī hoʻokahi. Hiki iā ʻoe ke hala i nā mahina me ke kamaʻilio ʻole a, ʻoiai, ke kani kekahi mele a hiki mai kahi lā ʻahaʻaina, e ʻike i ka noho hakahaka kahi i noho mua ai lākou.
Ua pau paha ia i hoʻokahi hakakā nui. Ua hoʻolahilahi wale paha ia ma luna o nā makahiki a hiki i kou ʻike ʻana ʻaʻole hiki iā ʻoe ke hoʻomanaʻo i ke kamaʻilio maoli hope. ʻo ke ʻano, inā ke heluhelu nei ʻoe i kēia, ke noʻonoʻo nei kekahi ʻāpana ou inā hiki ke ʻokoʻa. He pono e lawe koʻikoʻi i kēlā noʻonoʻo.
ʻO ka mua, ʻo ka mea a ʻaneʻane ʻaʻohe e ʻōlelo me ka leo nui: he maʻamau kēia. Ua ʻike kekahi nīnauele aupuni o ʻoi aku ma mua o 1,300 poʻe ʻAmelika i alakaʻi ʻia e ka mea noiʻi ʻo Karl Pillemer o Cornell, ma kahi o ka hapahā o ka poʻe makua e noho ana me kahi hoʻokaʻawale ma ko lākou ʻohana, a ma kahi o ka 8% i ʻoki ʻia mai kahi hoahānau. ʻO ka mea i hana ʻia me kāu, ʻaʻole ʻoe he ʻokoʻa ʻano ʻē. He ʻāpana ʻoe o kahi hui nui loa a mālie loa.
No ke aha e ʻoki hohonu ai nā haki hoahānau
He ʻokoʻa ke kaula hoahānau. No ka hapa nui o ka poʻe ʻo ia ka pilina lōʻihi loa o ko lākou ola, e hoʻomaka ana ma mua o ka hoʻomanaʻo a ola lōʻihi ma mua o nā mākua, pinepine ma mua o nā male ʻana. Kaʻana like ʻoukou i kahi moʻolelo ʻaʻohe mea ʻē ma ka honua i loaʻa. Ke hewa kēlā, ʻaʻole ia e lawe wale i kekahi kanaka iā ʻoe. Hiki ke kani me he nalo i kahi mea ʻike o kou ola holoʻokoʻa.
ʻO kēlā moʻolelo nō hoʻi ka mea e paʻakikī ai ka hoʻoponopono. Hāpai ʻolua i nā ʻumi makahiki o ka hōʻike i hōʻululu ʻia e pili ana i kekahi i kekahi. Hāʻawi ʻia nā kuleana kahiko i ka wā kamaliʻi a pili e like me nā lepili pulu. ʻO ka mea kuleana. ʻO ka mea hoʻopō. ʻO ka punahele. ʻO ka mea ʻike ʻole ʻia. Hiki iā ʻoe ke kanahākūmālima makahiki a hoʻi hou i ka ʻumikūmākahi makahiki i ka manawa e hoʻohana ai kou kaikunāne i kēlā leo.
Kuhikuhi ka poʻe noiʻi e noiʻi ana i nā ʻohana i kekahi mau mea e maʻa ai ke hoʻokaʻawale i nā hoahānau makua. Nā kūpaʻa i hoʻi i ka wā kamaliʻi, me ke ʻano o ka mālama ʻana o nā mākua i ka aʻo a me ka punahele maopopo ʻana o kekahi keiki. Ke kālā a me ka hoʻoilina, ʻoi loa a puni kahi makua e ʻelemakule a make ana. Nā mākua hūnōai a me nā kāne hou e neʻe ana i ke kaulike kahiko. A me nā ʻokoʻa maʻalahi o nā waiwai a i ʻole ke ʻano e noʻonoʻo ai kēlā me kēia kanaka i ke ʻano e hana ai kekahi. Inā loaʻa i kou haki ʻoi aku ma mua o hoʻokahi o ia mau lopi i ulana ʻia, he maʻamau pū nō ia. Hele pinepine lākou me ka hihia.
Aia kekahi kumu e koʻikoʻi ai kēia no kou olakino, ʻaʻole no kou puʻuwai wale nō. Ua ʻike ka hana ma luna o ka poʻe makua i ka maikaʻi o kahi pilina hoahānau i hoʻopili ʻia me ka mehameha, a ma ona, i ke kaumaha hohonu a me ka hopohopo. ʻO ka ʻaoʻao ʻē, he nūhou aloha aʻe. Hiki i kahi pilina hoahānau mahana ke lilo i pale maoli i ka manaʻo o ka noho mehameha i ka honua, ʻoi loa i ko ʻolua ʻelemakule ʻana a emi ka pōʻai o ka poʻe i ʻike iā ʻoe i kou wā ʻōpio.
Nā kuleana i hāʻawi ʻia iā ʻoe i kamaliʻi
Eia kekahi mea a ka noiʻi ma luna o nā hoahānau e hoʻi mau ai. Ua hoʻonohonoho pinepine ʻia nā pana āu e paʻa nei i ka wā kamaliʻi, a he lima ko nā mākua i loko. Ua ʻike ka poʻe ʻepekema ʻohana i ka punahele i ʻike ʻia, ka manaʻo ua aloha a hilinaʻi nui aʻe ka makua i kekahi keiki, kekahi o nā wānana ikaika loa o ka paio e lōʻihi ana a i ka makua. Inā ulu ʻoe me ka maopopo ʻo kou kaikuahine ka punahele, ʻaʻole hoʻohaʻa kēlā maopopo i ka iwakāluakūmākahi. Hele wale ia i lalo a hoʻokele i ka pilina mai laila.
ʻO ka ʻāpana pono o ka ʻike i kēia, ʻo ke kuleana ʻaʻole ia he ʻoiaʻiʻo. He moʻolelo ia a ka ʻohana i haʻi pinepine a hoʻomaka nā mea a pau e noho i loko ona. "He molowā ʻo ia." "ʻO ia ka mea hoʻoweliweli." "ʻO wau ka mea e mālama i nā mea a pau." Ke hoʻopili hou ʻoe, e ʻike ʻoe i ke kaumaha o kēlā mau lepili kahiko e huki ana iā ʻolua i hope i ke kuleana. Hiki iā ʻoe ke ʻike i ka huki me ka hoʻolohe ʻole.
Aia kekahi ʻike mālie a manaʻolana e pono ke paʻa. Kuhikuhi ka poʻe noiʻi i nā kiko hoʻololi kūlohelohe, he male, he pēpē hou, he maʻi makua, he neʻe, ma ke ʻano he mau puka kahi e nānā hou ai nā hoahānau a koho i kekahi mea ʻokoʻa. Hiki i kahi nalowale i kaʻana like ʻia ke wehe hou i kahi puka i paʻa ai ka haʻaheo. Inā ua hāʻawi ke ola iā ʻoe i kekahi o ia mau manawa, ʻo ia paha ka manawa maikaʻi aʻe e kii aku ai ma mua o kou manaʻo.
Ma mua o kou kii ʻana, e ʻoiaʻiʻo me ʻoe iho
ʻAʻole ʻo ka hoʻopili hou ka neʻe pono i nā manawa a pau, a hoʻomaka kahi hoʻoponopono maikaʻi me ʻoe, ʻaʻole me lākou. He mau nīnau e pono ke noho me ia mua.
He aha kāu makemake maoli? He pilina piha, nā lā ʻahaʻaina a me nā kelepona? A i ʻole ka maluhia wale e oki ai ʻoe i ke kūpaʻa i kēlā me kēia manawa e puka mai ai ko lākou inoa? He mau pahuhopu ʻokoʻa kēlā a koi lākou i nā kamaʻilio ʻokoʻa. Ua ʻae ʻia ke makemake i ka mana liʻiliʻi aʻe.
He palekana anei kēia? ʻO kēia ka wahi hoʻokahi e kūpaʻa ai. Inā loaʻa i ka pilina ka hoʻomāinoino, ke ʻino mau, a i ʻole kekahi e waiho hilinaʻi ʻia iā ʻoe ʻoi aku ka ʻino, ʻaʻole he kuleana ka hoʻopili hou, a ʻaʻohe makana pono no ke komo hou ʻana i kahi ahi. Hiki i ka hoʻokuʻu ʻana ke lilo i koho olakino. ʻO ke koena o kēia ʻāpana no nā haki he nui i ʻeha akā weliweli ʻole.
He aha kou ʻāpana? ʻAneʻane ʻaʻohe hoʻokaʻawale he hewa o kekahi kanaka hoʻokahi, ʻoiai inā hana kekahi i ka hapa nui o ka pōʻino. ʻAʻole pono ʻoe e lawe i ka hewa ʻaʻole nou. Akā kōkua ke ʻimi i ka hoʻokahi a ʻelua mea āu e hana maoli ai ma ke ʻano ʻokoʻa, no ka mea ʻo ia ka ʻāpana hiki maoli iā ʻoe ke hoʻokele.
Ke ʻano o kahi hoʻoponopono maoli
I ka nīnau ʻana o ka hui o Pillemer i ka poʻe i hiki ke hoʻi mai mai ka hoʻokaʻawale, ua puka kekahi mau pana i kēlā me kēia manawa. ʻAʻohe o lākou he kilokilo. Hiki ke hana iā lākou a pau.
E oki i ka hoʻāʻo e lanakila i ka wā i hala
ʻO ka ʻano maʻamau loa ma waena o ka poʻe i hoʻoponopono, ʻo ia ka oki ʻana i ka hakakā e hoʻokumu i ka mea nona ka mana ʻoiaʻiʻo o ka moʻolelo. ʻAʻole paha ʻoukou e ʻae like loa i ka mea i hana ʻia ma kēlā male, a i ka mea nāna i hoʻomaka, a i ka male maoli ʻana o nā mākua i kekahi o ʻoukou. ʻO ka poʻe i hoʻopili hou, hoʻokuʻu lākou i ke keʻena hoʻokolokolo. Ua hoʻoholo lākou ʻoi aku ka waiwai o ka pilina ma mua mai ma mua o kahi hoʻoholo no ka wā i hala. ʻAʻole ia he hoʻokamani ʻaʻole i hana mai ka ʻeha. ʻO ia ka hōʻole ʻana e lilo ka hoʻokolokolo hou iā ia i kumukūʻai o ke komo.
E hoʻoemi i kāu mau manaʻolana me ka manaʻo
Holo nā hoʻoponopono kūleʻa he nui ma luna o kahi mīkini liʻiliʻi aʻe ma mua o ka mea a ka poʻe i manaʻo mua ai. Ma kahi o ke koi i ka pilina kokoke a hilinaʻi a lākou i makemake mau ai, ua ʻae lākou i ka hoahānau e noho maoli ana, me nā hemahema, a kūkulu i kekahi mea maoli akā haʻahaʻa. ʻAʻole he hāʻule kahi pilina ʻoluʻolu ma nā hālāwai a nānā i kekahi mau manawa i ka makahiki. No ka nui o nā ʻohana, he lanakila maoli ia.
E haʻi pololei i nā kūlana
Maʻa ka hoʻoponopono e paʻa ke maopopo i nā mea ʻelua i ka mea e komo a komo ʻole ai. Hiki iā ʻoe ke aloha i kahi hoahānau a haʻi i nā kumuhana ʻaʻole ma ka pākaukau, ka nui o ka pili e ʻoluʻolu ai, a me ka mea ʻaʻole ʻoe e ʻae hou ai. ʻAʻole he mau paia nā palena ma ʻaneʻi. ʻO lākou nā kūlana e hiki ai ke mālama hāmama i ka puka.
He ala e hana ai i ka neʻe mua
ʻO ke kii ʻana ka ʻāpana makaʻu. He mau mea e kōkua ai:
- E hoʻomaka liʻiliʻi a haʻahaʻa koʻikoʻi. He memo pōkole a kāleka, ʻoi aku ia ma mua o kahi leka ʻehā ʻaoʻao e helu ana i ka moʻolelo holoʻokoʻa. "Ke noʻonoʻo nei au iā ʻoe. Makemake au e kamaʻilio inā ua mākaukau ʻoe." Ua lawa kēlā e wehe i kahi puka me ka koi ʻole i kekahi e komo.
- E kuhikuhi i ka pili mua i ke kēia manawa a me ka wā e hiki mai ana, ʻaʻole i ka nānā make. Hiki iā ʻoe ke kamaʻilio i ka mea paʻakikī ma hope, ma ka maka, ke loaʻa kahi hilinaʻi e kū ai.
- E koho i kahi manawa, ʻaʻole he hoʻoholo. He kope. He hele wāwae. He kelepona me kona pau i kūkulu ʻia. Maʻalahi ka koʻikoʻi haʻahaʻa i nā mea ʻelua e hōʻea mai he makua ma kahi o ko lāua mau ʻano kamaliʻi.
- Inā loaʻa iā ʻoe kekahi ʻāpana ou, e hoʻomaka me hoʻokahi laina ʻoiaʻiʻo. "ʻIke au ua hāmau au no ka manawa lōʻihi, a ke mihi nei au no kēlā" hiki ke hana ʻoi aku ma mua o kahi papa o nā hewa o lākou.
- E hoʻokuʻu i ka hopena. Hiki iā ʻoe ke hoʻokele i ke kono. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻokele inā ʻae lākou, a i ka wikiwiki, a i ka pae ʻana e like me kāu i kiʻi ai. E hoʻouna i ka memo āu e maluhia ai i ka hoʻouna ʻana, a laila e waiho i kahi keʻena no lākou e kanaka maoli ai no ia.
He pana ponoʻī ko ke kaumaha, a pēlā pū ka hilinaʻi. Pono paha kahi hoahānau i ʻeha ʻia e pōʻai i ka manaʻo no kekahi manawa ma mua o kona kokoke ʻana mai. ʻAʻole like ka lohi me ka ʻole.
Inā ʻaʻole lākou makemake
Hiki iā ʻoe ke hana i nā mea a pau pololei a loaʻa hou ka hāmau. Pono kahi hoʻoponopono i ʻelua poʻe, a hoʻokele wale ʻoe i hoʻokahi o lāua. ʻO kēia ka ʻāpana paʻakikī e noho me ia, no laila he pono ke ʻōlelo pololei: ʻaʻole ko lākou hōʻole he nīnauele no kou waiwai, a ʻaʻole ia ka hopena o kou maluhia.
Ke noho paʻa ka puka, neʻe ka hana mai ka pilina i kou kaumaha ponoʻī. ʻO ka mea āu e uē nei, he maoli ia, i kekahi manawa ʻoi aku ka hoahānau āu i makemake ai e loaʻa ma mua o ka mea i loaʻa maoli iā ʻoe. E kapa iā ia no ka mea ʻo ia. ʻO ka poʻe e hoʻomau ana e mālama i kahi hoʻokaʻawale ma ke ʻano he pilikia hāmama, e nānā ana, e manaʻolana ana, e hoʻolohi mau ana i loko ona. ʻO ka poʻe e ʻae iā lākou iho e uē, maʻa lākou e ʻike i ka palupalu ʻana o ka ʻeha i kekahi mea hiki ke hāpai.
Kōkua ka hoʻoākea i ka pōʻai ʻoiai ʻoe e kali ana, a i ʻole ma kahi o ke kali. Hōʻike ka noiʻi hoʻokahi e hoʻopili ana i nā kaula hoahānau ʻino me ka mehameha i ka nui o ka mehameha e hānai ana i ke koena o ka pōʻino. No laila e mālama i nā pili e hāmama ana iā ʻoe. He hoaaloha kokoke, he hoahānau pili, he ʻohana i koho ʻia o ka poʻe e hōʻea mai. ʻAʻole pani kekahi o lākou i kahi kaikunāne a kaikuahine. Akā hoʻomanaʻo lākou i kou ʻōnaehana aʻalolo, ʻo ka ʻoiaʻiʻo, ʻaʻole ʻoe mehameha i ka honua. He pale kēlā hoʻomanaʻo, a ʻaʻole pono ʻoe e loaʻa iā ia mai ka poʻe hoʻokahi ʻaʻole e hāʻawi iā ʻoe.
E waiho i ka puka me ke kī ʻole me ke kiaʻi ʻole iā ia. Hoʻololi ka poʻe. Hoʻololi nā kūlana. ʻO kahi ʻaʻole o kēia makahiki ʻaʻole ia he ʻaʻole no ke ola a pau. Hiki iā ʻoe ke haʻi i kou hoahānau, i hoʻokahi manawa a me ke koi ʻole, aia ʻoe ma ʻaneʻi inā makemake ʻo ia e kamaʻilio, a laila e hele e ola i ka ola piha ʻaʻole e hilinaʻi ʻana i kā lākou pane.
Ka manawa e kii ai i ke kōkua
He kahiko loa kekahi mau haki, he ʻeha loa, a he hihia loa e wehe hoʻokahi ai, a ʻaʻole ia he hāʻule o ka hoʻāʻo. Hiki i kahi kauka olakino noʻonoʻo ʻohana ke kōkua iā ʻoe e ʻike i nā pana e paʻa ai ʻolua, e hoʻokaʻawale i ka mea nāu e hoʻoponopono mai ka mea ʻaʻole, a e mālama i ke kamaʻilio āu e pale mau ai me ka pahū ʻole. Hiki i ka lapaʻau ke kōkua like ke noho paʻa ka puka. Inā ʻaʻole mākaukau a palekana ʻole kahi hoahānau, hiki i kahi ʻoihana maikaʻi ke kōkua iā ʻoe e uē i ka pilina āu i makemake ai a oki i ka hāpai ʻana iā ia me he kaumaha pilikino.
E kii i kēlā kākoʻo koke aku ma mua o ka lohi inā ke kau kaumaha nei ka hoʻokaʻawale iā ʻoe, inā ke huki nei ia iā ʻoe i ke kaumaha hohonu a i ka hopohopo mau, a i ʻole inā pau kēlā me kēia hoʻāʻo e kamaʻilio i ka haki hoʻokahi. ʻAʻole pono ʻoe e ʻike inā hiki ka hoʻoponopono e pono ai i ke kōkua e hāpai iā ia.
ʻO ka mea āu e hoʻoholo ai, ʻaʻole ʻoe ʻaiʻē i kekahi i ka hopena moʻolelo. He hopena maikaʻi hoʻokahi kahi kaula hoahānau i hoʻoponopono ʻia. Pēlā pū kahi pili liʻiliʻi a mālie aʻe. Pēlā pū kahi maluhia maka maopopo me ka ʻoiaʻiʻo ʻaʻole e hoʻi mai kēia. ʻAʻole ka pahuhopu ʻo ke koi i kahi hui hou. ʻO ia ka oki ʻana i ka hoʻokuʻu ʻana i ka hāmau e hoʻokele i kou ola.
Nā kumu
- American Psychological Association, Improving sibling relationships
- The Conversation, Family rifts affect millions of Americans — research shows possible paths from estrangement toward reconciliation
- Cornell Chronicle, Pillemer: Family estrangement a problem 'hiding in plain sight'
- National Library of Medicine (PMC), Sibling Relationships in Older Adulthood: Links with Loneliness and Well-being