Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

Nā ʻano maʻa olakino

Ke kānāwai ʻelua-lā: no ke aha he maikaʻi ke haʻalele i hoʻokahi manawa

ʻAʻole make ka hapanui o nā ʻano maʻa mai hoʻokahi lā i haʻalele ʻia. Make lākou mai ka wili e hahai ana. He pā kiaʻi liʻiliʻi, kala ke kānāwai ʻelua-lā e ʻae ai iā ʻoe e paheʻe me ka hāʻule ʻole.

He kāne a me kekahi wahine ma kahi lumi kuke

Photo by Vitaly Gariev on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • Mai ʻae i ʻelua lā hakahaka e noho ma ka holoʻokoʻa.
  • I kahi lā hoʻōla, e hana i ka mana liʻiliʻi.
  • E haʻalele i ka hewa a e hana hou wale i ka lā ʻapōpō.

Ua hoʻohiki ʻoe iā ʻoe iho e hele wāwae i kēlā me kēia kakahiaka. A laila he pō ʻino, he hālāwai mua, he keiki maʻi, a maʻa koke he awakea a ʻaʻole i hana ʻia ka hele wāwae. Iā ia iho, he ʻole ia. ʻO ka pilikia, ʻo ia ka mea a kou lolo e hāwanawana aʻe ai: ʻā, ua pau iaʻu i kēia manawa. A he ala ko ka noʻonoʻo "ua pau iaʻu" e hoʻololi ai i hoʻokahi hele wāwae i haʻalele ʻia i hoʻokahi pule, a laila i ka waiho mālie ʻana i ka manaʻo holoʻokoʻa.

He ʻāpana liʻiliʻi ke kānāwai ʻelua-lā o ka palekana kūʻē pono i kēlā. Penei ia: mai haʻalele ʻelua manawa ma ka holoʻokoʻa. E haʻalele i hoʻokahi manawa, ʻo ka maikaʻi, hana ʻia ke ola. Mai ʻae wale i ka lā aʻe e lilo i haʻalele kekahi. He ʻokoʻa ka āwāwa hoʻokahi. Hoʻomaka ka āwāwa ʻelua e like me ka maʻamau hou.

No ke aha ʻaʻole koʻikoʻi ʻiʻo ka lā hoʻokahi

Aia kekahi ʻāpana ʻepekema hōʻoluʻolu ma lalo o kēia. Ua hahai kekahi noiʻi mai University College London i nā kānaka e hana ana i nā ʻano maʻa o kēlā me kēia lā a ʻike he 66 paha lā ma ka awelika no kahi ʻano e ʻano paʻa wale ai, me ka laulā ākea mai kekahi kanaka a i kekahi. He koʻikoʻi like, ua ʻike ka poʻe noiʻi e kūkulu mālie ʻia ka ʻano paʻa wale, hana hou ma hana hou. ʻAʻole ia he pae palupalu e nahā i ka manawa āu e haki ai iā ia. ʻAʻole nalo ka holomua āu i waiho mua ai ma muli o hoʻokahi lā ʻino.

He koʻikoʻi kēlā no ka mea mālama ka nui o kākou i nā ʻano maʻa me he kaula loulou pepa lā, kahi e luku ai hoʻokahi nahae i ka mea holoʻokoʻa. ʻOi aku ko lākou like me kahi ala i ʻaʻā ʻia i ka mauʻu. I kekahi lā ʻaʻole ʻoe e hele ma luna ona, aia nō ke ala i ka lā ʻapōpō. E hoʻōki i ka hele ʻana ma luna ona no nā pule, a ulu hou mālie ka mauʻu. ʻAʻole ke aʻo ʻo ka hemolele. ʻO ia ka hoʻomau i ka hoʻi mai ma mua o ka nalo ʻana o ke ala.

Ka pahele i hana ʻia ke kānāwai e kāpae ai

He inoa pololei kā nā loea olakino noʻonoʻo no ka wili e hahai ana i kahi paheʻe. ʻO ia ka pahele a pau a ʻole, a penei kona kani: ua haʻalele au i kēia lā, no laila ua poho ka pule, e hoʻomaka hou au i ka Pōʻakahi. Manaʻo kūpono kēlā noʻonoʻo i ka manawa, a he luku mālie ia, no ka mea ʻaʻole pau ka hiki ʻana mai o ka Pōʻakahi.

Hōʻea ka ʻōlelo aʻo a ka Mayo Clinic no ka hana ʻana i nā ʻano maʻa e paʻa i ka manaʻo like mai kekahi ʻaoʻao. Kuhikuhi lākou ʻo nā pahuhopu ʻoʻoleʻa, hemolele-a-ʻole, ʻo ia nā mea a nā kānaka e haʻalele ai, a ʻo ka pelupelu ka mea e ola ai kahi ʻano maʻa. ʻO ka hana ʻana i kāu hiki, ʻoiai ʻaʻole ia ka mea āu i hoʻolālā ai, helu nō ia he kūpaʻa. He paheʻe, wahi a lākou, kahi mea a ʻaneʻane nā kānaka a pau e hāʻule ai ma kekahi wahi. ʻAʻole ka akamai ʻo ka pale ʻana i nā paheʻe. ʻO ia ka hoʻōla wikiwiki ʻana mai lākou.

Hāʻawi ke kānāwai ʻelua-lā i kēlā hoʻōla i kahi hoʻoulu maopopo. ʻAʻole pono ʻoe e kūkākūkā me ʻoe iho a kali i ka hoʻoikaika hou. He maʻalahi ke aʻo: ua haʻalele au i nehinei, no laila e hōʻea au i kēia lā, ʻoiai ʻo ka mana liʻiliʻi loa.

Pehea e hoʻohana ai me ka noʻonoʻo nui ʻole

He mau ala e hoʻohana ai:

  1. E wehewehe i kāu mana ʻae liʻiliʻi loa. Inā hiki ʻole ka hele wāwae, he aha ka mana ʻelua-minuke e helu nō? Hoʻokahi pōʻai a puni ke kūlanakauhale. ʻElima kūlou kuli. Hoʻokahi ʻaoʻao. ʻO ka pae i kahi lā hoʻōla, e pono e haʻahaʻa loa a ʻano hilahila, no ka mea ʻo ka hōʻea ʻana ka manaʻo holoʻokoʻa.
  2. E ukali pālahalaha. Lawa kahi kaha maʻalahi ma ke kalena a he leka ma kou kelepona. ʻAʻole ʻoe e ʻalualu i kahi lālani hemolele o nā māka. Ke hōʻoia wale nei ʻoe ʻaʻole noho ʻelua pahu hakahaka ma ka ʻaoʻao like.
  3. E hoʻolālā i ka lele hoʻi ma mua o kou pono iā ia. E hoʻoholo i kēia manawa i ke ʻano o ka lā ʻapōpō ma hope o kahi lā i haʻalele ʻia. ʻO ka ʻike ʻana i ka neʻe ma mua, ʻo ia hoʻi ʻaʻole pono ʻoe e kāhea i ka makemake ikaika i kahi manawa haʻahaʻa.
  4. E hoʻokuʻu i ka hewa. Ke ʻike mau nei ka noiʻi no ka hoʻololi ʻano ʻo ka poʻe i ʻae iā lākou iho i ke paheʻe i kekahi manawa, mau lākou me nā ʻano maʻa no ka lōʻihi aʻe ma mua o ka poʻe hemolele. ʻOi aku ka lōʻihi o ka hoʻoikaika ma o ka hoʻoikaika ʻōlelo ma mua o ka hoʻoikaika ma o ka hilahila. E kamaʻilio iā ʻoe iho e like me kāu e kamaʻilio ai i kahi hoaaloha i haʻalele i hoʻokahi lā. E haʻi ʻoe iā ia he maikaʻi a e hana hou i ka lā ʻapōpō. Pēlā nō no ʻoe.

Ke hoʻāhu mau nā paheʻe

Inā ʻike ʻoe ke haʻalele nui aku nei ʻoe ma mua o kāu e hoʻokō ai, a i ʻole ke ʻano kaumaha hiki ʻole ka hoʻomaka ʻana i kekahi mea no nā pule holoʻokoʻa, he pono e mālama i kēlā. I kekahi manawa, ʻo kahi ʻano maʻa ʻaʻole e paʻa, ʻaʻole ia he pilikia hoʻopaʻi. ʻO ka ikaika liʻiliʻi, he manaʻo pālahalaha, a i ʻole ka manaʻo hiki ʻole ke hana i nā mea āu i hana mua ai, hiki ke lilo i mau hōʻailona ʻo kekahi mea hohonu aʻe, e like me ke kaumaha, e pono i ka mālama. Hiki i kahi kauka a he kākāʻōlelo ke kōkua e hoʻomaopopo i ka mea e hana ʻia nei, a ʻo ke kiʻi ʻana i kēlā kākoʻo, he ʻano hōʻea ponoʻī ia.

No nā paheʻe o kēlā me kēia lā naʻe, he mea akahai a mau ke kānāwai ʻelua-lā e paʻa ai. E haʻalele ʻoe i kekahi mau lā. Hana nā kānaka a pau. ʻO ka lā wale e koʻikoʻi ʻiʻo ai, ʻo ia ka lā ma hope pono.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.