He nui ka poʻe e hoʻopaʻa i kekahi kipa kauka i ka wā wale nō i hewa akāka kekahi mea. He kuni e mau ana. He ʻeha e ʻole e hiamoe ai. ʻO ka nānā olakino makahiki, ma kahi ʻē, ʻo ia ka hālāwai āu e hana ai no ka mea ʻaʻohe mea i hewa, ʻo ia pono ke kumu e maʻalahi ai ke kāpae.
Akā ʻaʻole like mau ka manaʻo maikaʻi a me ka maikaʻi maoli. He mālie kekahi o nā maʻi koʻikoʻi maʻamau loa i ka hoʻomaka. ʻAʻohe hōʻailona o ke kaomi koko kiʻekiʻe e hiki iā ʻoe ke ʻike. ʻAʻole pinepine e haʻi ka maʻi kō mua iā ia iho. Ulu kekahi mau maʻi kanesa no kekahi manawa lōʻihi ma mua o ko lākou hana ʻana i kekahi pilikia āu e ʻike ai. Aia ka nānā olakino e ʻimi i ia mau mea ʻoiai liʻiliʻi lākou a maʻalahi loa e mālama.
He aha maoli ka manaʻo o ka kipa makahiki
E noʻonoʻo iā ia he kahua mua a he nānā mālie, i hui pū ʻia i loko o kekahi hālāwai pōkole hoʻokahi. Nānā kāu kauka i nā helu e neʻe mālie ana i ka lōʻihi o ka manawa, ke kaomi koko, ke kaumaha, i kekahi manawa ka cholesterol a me ke kō koko, a hoʻohālikelike iā lākou me ka makahiki i hala. He kiʻi hoʻokahi kekahi heluhelu hoʻokahi. He moʻolelo kekahi ʻano neʻe, a ʻo kekahi ʻano neʻe āu e ʻike mua ai, ʻo ia kekahi āu e hiki ke hoʻololi.
Uhi pinepine ka kipa i kekahi mau mea:
- Nā nānā e ʻimi i ka maʻi ma mua o kou ʻike ʻana iā ia. Ma muli o kou makahiki a me kou moʻolelo, hiki paha ke manaʻo i nā nānā no ke kaomi koko kiʻekiʻe, kekahi mau maʻi kanesa, a i ʻole ka maʻi kō.
- Nā lāʻau kāpili maʻi, i mālama hou ʻia. Emi ka pale mai kekahi mau kāpili maʻi kamaliʻi i nā makahiki, a pono nā mākua i nā mea hoʻoikaika hou a me nā mea o ke kau.
- He kamaʻilio. ʻO kēia ka hapa a ka poʻe e kūʻai haʻahaʻa ai. ʻO ia kou manawa e haʻi ai i ka mea āu i noʻonoʻo ai, ka hiamoe i hewa, ke koʻikoʻi e ʻole e haʻalele ai, ka moʻolelo ʻohana e hopohopo ai ʻoe, a e loaʻa i kekahi pane maoli.
Hoʻololi ka hopu mua ʻana i nā mea a pau
He maʻalahi ke kumu e koʻikoʻi nui ai ka mua. ʻOi aku ka maʻalahi e lapaʻau i ka nui o nā maʻi, a ʻoi aku ka liʻiliʻi o ko lākou hoʻopilikia i kou ola, ke hopu ʻia lākou i ka hoʻomaka. ʻO nā maʻi kanesa o ka umauma, ka ʻāʻī o ka ʻōpū hānau, a me ka ʻōpū nui i ʻike ʻia ma o ka nānā maʻamau, hiki pinepine ke lapaʻau ke hana maikaʻi loa ka lapaʻau. ʻO ke kaomi koko kiʻekiʻe i ʻike mua ʻia, hiki pinepine ke mālama me nā loli liʻiliʻi ma mua o kona hoʻoluhi ʻana i kou puʻuwai. ʻO ka maʻi i hopu ʻia ma kekahi nānā olakino, ʻo ia pinepine ka mea ʻaʻole loa i lilo i pilikia nui.
Aia kekahi pōmaikaʻi olakino noʻonoʻo nō hoʻi. ʻO nā kipa maʻamau kekahi o nā wahi hilinaʻi loa e ʻike a kapa ʻia ai ka naʻau haʻahaʻa, ka hopohopo, a me ke koʻikoʻi mau. He nui ka poʻe e loaʻa mua i ke kōkua no ke kaumaha noʻonoʻo no ka mea ua hāʻawi kekahi kipa makahiki iā lākou i kekahi manawa koʻikoʻi liʻiliʻi e ʻae ai ʻaʻole lākou i manaʻo iā lākou iho no kekahi manawa.
Ka hana ʻana iā ia i mea hoʻopilikia liʻiliʻi aʻe
Inā paheʻe mau ka hālāwai mai kāu papa, kōkua kekahi mau mea e paʻa ai:
- E hoʻopaʻa i ka mea aʻe ma mua o kou haʻalele ʻana i kēia, a i ʻole e hoʻonohonoho i kekahi hoʻomanaʻo i hoʻopili ʻia i kou mahina hānau i maʻalahi ke hoʻomanaʻo.
- E lawe i kekahi papa pōkole. E kākau i nā hōʻailona, nīnau, a i ʻole nā loli moʻolelo ʻohana ma mua. E poina ʻoe i ka hapalua o lākou inā ʻole, a hana ka papa i ka kipa i kāu.
- E ʻike i ka mea i uhi paha ʻia. Ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa, uhi ʻia ka nui o nā lawelawe pale e ka ʻīneleka me ka uku waihona ʻole. He mea pono ke nānā wikiwiki i ʻole ke kālā ka mea e kū ana ma waena ou a me ka kipa.
- E ʻoiaʻiʻo i loko o ka lumi. Hiki i kāu kauka ke hana wale me kāu mea e haʻi ai iā lākou. ʻO ka nīnau hilahila pinepine ka mea koʻikoʻi.
He ʻōlelo kūpono e pili ana i ka "makahiki"
ʻAʻole pono nā kānaka a pau i kēlā me kēia nānā i kēlā me kēia makahiki, a hilinaʻi ka papa kūpono ma luna o kou makahiki, kou olakino, a me kou moʻolelo. ʻAʻole ka manaʻo ka ʻalualu ʻana i kekahi loina makahiki hemolele. ʻO ia ka noho ʻana i ka launa maʻamau me kekahi i ʻike i kou kahua mua a hiki ke hopu i kekahi loli ma mua o kona lilo ʻana i pilikia. E kamaʻilio me kāu kauka ponoʻī e pili ana i ka pana a me nā nānā e kūpono ai iā ʻoe, no ka mea ʻo kekahi hoʻolālā i kūkulu ʻia a puni kou ola maoli, lanakila ia ma luna o kekahi mea maʻamau i kēlā me kēia manawa.
ʻO ka hele ʻana i ka wā ʻaʻohe ʻeha, hiki ke manaʻo me he hoʻopau ʻana i kekahi ʻauinalā. Kakaʻikahi kona ʻano pēlā. ʻO ia kekahi o nā loina liʻiliʻi a maʻamau kakaʻikahi e pale mālie ana i nā makahiki i mua ou.
Nā kumu
- Centers for Disease Control and Prevention, Are You Up to Date on Your Preventive Care?
- HealthCare.gov, Preventive Care Benefits for Adults
- MedlinePlus, Health Screenings for Men Ages 40 to 64