Uneminyaka engamashumi amabili nesithupha, olandelayo omncane etafuleni uneminyaka engamashumi amane, futhi unempendulo engcono kunaleyo igumbi eliyibhekile. Leso yisikhundla esihle. Futhi yisikhundla esimoshwa njalo, ngoba indlela abantu abaningi abaphatha ngayo umbono omuhle egumbini eligcwele abantu abadala kunabo ukuwugoqa ngokuqotshiwe okwanele ukuze kungabi khona ozowuthola.
Ukuba ngomncane kunabo bonke akuyona inkinga yesikhundla okumele ubekezelele kuze kudlule ngokuhamba kwesikhathi. Kuyinkinga yokucaciswa, futhi ukucaciswa kuyatholakala kuwe kuleli viki. Amagumbi awasebenzi ngobudala bodwa, asebenza ngokuthi ubani oletha ngokwethembeka into engahlolwa. Abantu abathathwa ngokuqina besebancane cishe abakwenzanga ngokuziphatha njengabadala. Bakwenza ngokuba ngumuntu egumbini imibono yakhe efika inenombolo, usuku noma into esivele yenzekile, nangokulandela ngqo ngesikhathi abasho ngaso.
Uthathwa kanjani ngokuqina uma ungomncane kunabo bonke egumbini?
Shintshanisa izichasiso ngobufakazi. Esikhundleni sokuthi "Ngicabanga ukuthi lokhu kungasebenza," yithi "Sikwenzile lokhu kabili, nakhu okwenzeka izikhathi zombili." Ubudala bufundeka njengokungabi nolwazi kuze kufike umzuzu ofaka ngawo into ecacile etafuleni.
Okucacile kusho okungahlolwa ngomunye umuntu. Inombolo, usuku, umphumela, igama lento eyenzekile. "Amathikithi osizo kulolo hlelo ehle asuka cishe kwangamashumi amane ngeviki aya kwayisishiyagalolunye ngemva kokuthumela isixazululo ngoMashi" kuqeda impikiswano lapho "abasebenzisi babonakala bejabule kakhulu" kungeke nje kungene khona. Kwenza nokunye ngokuthulile: kususa ingxoxo ekutheni ukwahlulela kukabani okuvuthiwe, lapho wehlulwa khona ngokwemvelo, kuye kokwenzeke ngempela, okuyindawo engathathi hlangothi.
Enye ingxenye ukulungiselela, futhi yiyo ingxenye engekho ebonwa muntu. Ngena unephuzu elilodwa osunqume ukulisho namaqiniso amabili aliqinisayo. Hhayi amaphuzu amahlanu. Elilodwa, lilungiselelwe ezingeni lapho ungabuzwa ngalo bese usalokhu umile. Ukulungiselela kuwukuphela komkhono egumbini ongenandaba nokuthi umdala kangakanani, futhi awunamkhawulo.
Uthini esikhundleni sokuthi "Ngicabanga ukuthi"?
Yisho into uqobo. "Ngicabanga ukuthi kufanele sishintshe usuku lokugcina" kuba yithi "Ukuhambisa usuku lokugcina ngeviki elilodwa kusinika ukubuyekezwa kwezokuphepha, futhi yilokho kubuyekezwa okwasivimba ngesikhathi esedlule." Umbono ofanayo, ngaphandle kokugwema, kanye nesizathu.
Qaphela imikhuba emithathu enciphisa iphuzu elihle. Kukhona isiqalo esixolisa ngokuba khona, njengokuthi "lokhu kungase kube umbuzo oyize" noma "uxolo, umcabango osheshayo." Kukhona ukubekelana kwamagama okugwema, lapho "mhlawumbe singase sizame" kuguqula isiphakamiso sibe umuzwa nje. Kukhona nokuphakamisa izwi emagameni ambalwa okugcina, okuguqula isitatimende sibe yisicelo semvume. Wehlise amagama akho amathathu okugcina abe sesigabeni esilinganayo bese lowo musho ofanayo ufika njengolwazi.
Akukho lutho kulokhu okumayelana nokuzwakala uqinile. Gcina ubufudumele, gcina ukucela ngenhlonipho, gcina ubuza imibuzo yangempela. Okuphumayo yilokho kuqotshwa okwenza iphuzu libe nzima ukulithola, okuyinto ehlukile enhloniphweni.
Umsunguli we-KEEP CALM wayengomncane kunabo bonke emagumbini amaningi anjalo futhi indaba yakhe imfushane: wakhuthala impilo yakhe yonke, wathola izindlela zokuhlala ezolile phakathi kwakho konke, futhi wafika lapho ayeya khona. Ubusha bekuyinkinga yokulungiselela, hhayi uphahla.
Ingabe kufanele ufihle izinto ongakazazi?
Cha, futhi ukufihla yikho okukubiza ngempela. Sho leso sikhala ngomushwana owodwa bese ubeka isikhathi kokusele: "Anginayo inombolo yabahambayo kuleso sigaba. Ngizoba nayo ngoLwesine."
Kunobufakazi obuhle bokuthi ukuvuma ukungaqiniseki kushibhe kunalokho abantu abakwesabayo. Ukuhlolwa okuhlanu okwenziwa nababambiqhaza abangu-5 780, okwashicilelwa ku-Proceedings of the National Academy of Sciences ngo-2020, kwathola ukuthi lapho ukungaqiniseki kwedluliselwa kanye nenombolo, abantu babona ukungaqiniseki okwengeziwe, kodwa ukwethemba inombolo nomthombo wayo kwehla kancane kuphela. Lowo msebenzi wawumayelana nezibalo zomphakathi hhayi imihlangano, ngakho wufunde njengendlela hhayi njengesiqinisekiso. Leyo ndlela isasiza: ukuvuleleka ngemingcele yalokho okwaziyo akuwona umnyakazo obizayo njengoba kuzwakala.
Ukukhohlisa kuyabiza, futhi kubiza ikakhulukazi wena. Umuntu omdala oweqisa into ethile uthathwa njengokhohliwe kancane. Kwenze kanye useneminyaka engamashumi amabili nesithupha bese kuqinisekisa indaba igumbi ebelivele lizitshela cishe yona.
Ubani okufanele asho igama lakho emagumbini ongekho kuwo?
Umuntu omdala kunawe, esebenzisa amagama omnike wona. Lokho kungukuxhaswa, futhi kuyinto ehlukile ekwelulekweni, okuyikho kuphela kokubili abantu abaningi abake bachazelwa ngakho.
I-Catalyst, ecwaninga ukuthi abantu bakhuphuka kanjani ngempela emsebenzini, ihlukanisa umeluleki, onikeza isiqondiso somsebenzi, nomxhasi, osebenzisa ithonya lakhe ukusiza umuntu akhuphuke, futhi umugqa wayo uthi ukweluleka kubalulekile kodwa kukodwa akwanele ukukhuphula abesifazane. Umeluleki ukhuluma nawe. Umxhasi ukhuluma ngawe. Amagumbi lapho isikhundla sakho esilandelayo sinqunywa khona ngamagumbi ongekho kuwo, ngakho othile phakathi kwawo kumele akwazi ukusho into ephathekayo.
Yileyo ingxenye ongenza ngayo okuthile, ngoba umxhasi angeke athwale umuzwa omuhle ojwayelekile awuse emhlanganweni wokwabiwa kwabasebenzi. Angathwala iqiniso kuphela. Ngakho nikeza abantu abangaphezu kwakho umusho owodwa abangawuphinda: hhayi "izinto zihamba kahle" kodwa "ukubhalwa kabusha kohlelo lokungenisa abasebenzisi kwanciphisa isikhathi sokusetha ngesigamu futhi ngimina engakuqhuba." Umugqa owodwa, esibikweni sakho, ngaphandle kwesicelo esinamathiselwe.
Bese wenza olunye uhlangothi, olumangaza abaningi abaneminyaka engamashumi amabili nesithupha: usuvele ungaphezu komunye umuntu. Kukhona umuntu okulandela ngonyaka owodwa umbono wakhe omuhle owadlulwa kule nyanga. Sho lokho abakwenzile, ngokuzwakalayo, phambi kwalowo onquma isikhundla sabo esilandelayo, futhi ucacise ngesenzo esikhundleni sokuba mnene ngomuntu. Kubiza umusho owodwa wesikhathi sakho sokukhuluma. Umsunguli we-KEEP CALM uthi ukwenza kanye ncamashi lokhu yonke indlela eya phezulu, kunokukwenza esefikile, kwabuyisa cishe okuphindwe kayishumi kwalokho akufakayo. Lokho ukulandisa kwakhe ngomsebenzi wakhe kunokuba yisithembiso, futhi kusewumkhuba oshibhe kunayo yonke kulesi sihloko ukuwuqala.
Wenzani uma umuntu ekhuluma nawe njengomfundi osathola ulwazi?
Ungayilungisi indlela abeka ngayo izinto, yishintshe. Phendula ngento ecacile onayo bese uvumela okuqukethwe kuphikise: "Sikuhlolile lokho ngoMashi, nakhu okwenzeka." Akukho ukuzivikela ngesikhundla sakho, akukho ukubhekisela endleleni akhuluma ngayo.
Isilingo ukubamba igunya ongenalo ngokusemthethweni, futhi kuwukushintshiselana okulahlekelwayo ngoba igumbi liyakubona ukungahambelani. Ubufakazi abunasikhundla. Buyahlolwa noma abuhloleki, futhi umuntu oqhubeka ekhiqiza izinto ezingahlolwa uhlelwa kabusha ngokuthula ezinyangeni ezimbalwa ngaphandle kokuba kubikwe muntu.
Uma kuqhubeka futhi kuvela kumuntu oyedwa, kukhiphe emhlanganweni kanye, ngamasekhondi ayishumi nanhlanu, bese ukugcina kumayelana nendlela yokusebenza kunokuhlonishwa. "Uma udlulisa leyo mibuzo ungangedluli, ngigcina sengiphinda ukuhlaziya kamuva. Singayithumela kimi kuqala?" Kuncane, kucacile futhi kulula ukukuvuma.
Yini eyakhiwa iminyaka emibili yalokhu
Okwakhiwayo akusona isimilo. Kuwumlando womsebenzi omfushane ngokwanele ukuthi uwusho ngomlomo futhi ucacile ngokwanele ukuthi uphindwe, okuyiyona kuphela impahla eyehlula igebe leminyaka.
Izinombolo esikhundleni sezichasiso. Izikhala eziqanjwa ngokusobala bese zivalwa ngesikhathi. Umusho owodwa ngenyanga umuntu omdala angawuthwala awuyise egumbini ngenxa yakho, nomusho owodwa ngenyanga owuthwalela umuntu okulandela ngonyaka owodwa. Akukho kulokho okucela ukuthi ufune okuncane noma ulinde ithuba lakho. Yile ndlela okhushulwa ngayo usemncane, futhi yiyo indlela ohlala uzinzile ngayo ngokwanele ukuze uqhubeke ukwenza lokho iminyaka engamashumi amabili elandelayo.
Imithombo
- Catalyst, Build Effective Workplace Sponsorship and Mentoring Programs
- Proceedings of the National Academy of Sciences, The effects of communicating uncertainty on public trust in facts and numbers