ʻŌlelo kekahi, "ē, ua poina iā ʻoe ke kāhea hou i ka mea hoʻoponopono paipu," a ʻā kahi ahi liʻiliʻi i kou umauma. ʻAʻole ʻoe i hoʻoholo e manaʻo iā ia. Aia wale ia. A ʻo nā ʻōlelo e puka mai ana ma hope, ʻaʻole maoli ia e pili ana i ka mea paipu. Pili ia i ka paʻahana o kāu pule, ʻaʻole hiki ke manaʻo ʻia ʻoe e hoʻomanaʻo i nā mea a pau, hiki paha iā lākou ke kāhea pū.
ʻO ia ka pale. Hana ka hapa nui o mākou i kēia me ka ʻike ʻole, pinepine me ka poʻe pili loa iā mākou, a pinepine i ka manawa pono i kahi ʻoiaʻiʻo liʻiliʻi.
ʻO ka nūhou maikaʻi, he maʻa ia, ʻaʻole he hemahema o ke ʻano. Hiki ke hoʻōki ʻia nā maʻa i kou aʻo ʻana i ko lākou ʻano mai loko mai.
He aha maoli kona ʻano
ʻO ka pale ka mālama ʻana iā ʻoe iho. Wehewehe ka Gottman Institute, ka mea i noiʻi i nā kāne wahine no nā ʻumi makahiki, iā ia he pale ʻana i kahi hoʻoweliweli i manaʻo ʻia ma o ka huhū pono a i ʻole ke kūlana mea i hōʻino hala ʻole ʻia. E wehe i ka ʻōlelo kūlana a iho ia i hoʻokahi ʻōlelo āu e hoʻouna ai i kou manaʻo hoʻopuni ʻia: *ʻaʻole ʻo wau ka pilikia, ʻo ʻoe nō.*
Hiki i kēlā ʻōlelo ke walaʻau a mālie paha. I kekahi manawa he hoʻouka kūʻē. I kekahi manawa he "maikaʻi, he kanaka ʻino au i kēia." I kekahi manawa he papa inoa o nā kumu, i hāʻawi ʻia me ka mālie loa, e hōʻuluʻulu ana a pau i *ʻaʻole kēia naʻu ka hewa.* Loli ke ʻano. Like ka hana. Ke hoʻāʻo nei ʻoe e hoʻōki i ka ʻano ʻino me ka nānā ʻole ʻana i ka mea a ke kanaka ʻē aʻe i kau aʻe nei ma ka papa.
Eia ke kumu e koʻikoʻi ai kēlā no ka poʻe āu e mālama ai. Ua ʻike ka poʻe noiʻi o Gottman ʻo ka pale kekahi o nā ʻano e ʻino paʻa loa ai kahi pilina i ka manawa. ʻAʻole no ka mea he ʻino kekahi, akā no ka mea pani ka pale i ka puka i ke kamaʻilio maoli. Ua hele mai kou hoa pili iā ʻoe me kahi mea maoli. Ua hoʻihoʻi pololei ʻoe iā ia. I kēia manawa ʻelua kānaka huhū a ʻaʻole nō i kāhea ʻia ka mea paipu.
No ke aha e hōʻea mua ai kou kino ma mua ou
ʻO ke kumu e paʻakikī loa ai kēia ke mālama, ʻaʻole maoli ia e hana nei i ka mahele noʻonoʻo o kou lolo. E hana ana ia ma kahi haʻahaʻa a wikiwiki aʻe ma mua o kēlā.
Ke kau ka manaʻo hoʻihoʻi he hoʻoweliweli, pane kou kino e like me kona pane i kekahi hoʻoweliweli. Piʻi ka pana o ke koko. Pilikoʻo ka nānā. Hoʻōki ʻoe i ka lohe ʻana i ke kanaka ʻē aʻe a hoʻomaka i ka ʻimi ʻana i ka hōʻike he pololei ʻoe. Kuhikuhi ka loea noʻonoʻo ʻo Daryl Van Tongeren, e kākau ana no ka Greater Good Science Center ma UC Berkeley, i kekahi mau mīkini mālie ma lalo o kēia a pau: makemake mākou e pololei, makemake mākou i ka maopopo ma ke ao maopopo ʻole, a hoʻokaʻawale mākou i ka mea a mākou e lohe ai ma o ka mea a mākou e manaʻoʻiʻo mua ai. Hoʻonāueue ka hōʻino i nā mea ʻekolu i ka manawa hoʻokahi.
He papa hohonu aʻe pinepine kekahi. Inā manaʻo kekahi mahele ou ua hōʻike kahi hewa hoʻokahi ʻaʻole ʻoe i kūpono mai ke kumu, a laila kani ka hōʻino palupalu pū he hoʻoholo. ʻAʻole ʻoe e pale ana i ka ʻōlelo. Ke pale nei ʻoe i ka mea āu e makaʻu ai e manaʻo ka ʻōlelo iā ʻoe.
ʻO ia pono ke kumu ʻo ka neʻe e hana ai, ʻaʻole ia "e hoʻoikaika aʻe e noho mālie." ʻOi aku ka mua ma mua o kēlā.
Ka hopu ʻana iā ia i ka hapakekona iā ʻoe
He hōʻailona ko ka pale. Hōʻike pinepine ia iā ia iho ma ke kino ma mua o kona hōʻea ʻana i kou waha, a ʻo kēlā āwaha, ʻoiai he pōkole, ʻo ia kahi e ola ai kou kūʻokoʻa.
E aʻo i kou mau hōʻailona ponoʻī. No ka nui o ka poʻe he paʻa koke ma ka umauma a i ʻole ka ā, he ʻenaʻena o ka wela, a i ʻole ka manaʻo kikoʻī o kahi pane kūʻē e kūkulu ʻia ʻoiai ke ʻōlelo nei ke kanaka ʻē aʻe. Kūpono ka nānā ʻana i kēlā mea hope. I ka manawa e ʻike ai ʻoe ke hoʻomākaukau nei ʻoe i kāu pane ma kahi o ka hoʻolohe, ua hopu ʻoe iā ia.
Ke ʻike ʻoe iā ia, e hana iki, ʻaʻole nui aʻe.
- E hoʻōki i ke kamaʻilio. ʻO ka ʻōlelo pale mua ka mea e hana i ka pōʻino. Inā hiki iā ʻoe ke ʻōlelo ʻole iā ia, ua hoʻololi mua ʻoe i ka hopena.
- E hanu mālie hoʻokahi. Haʻi ka hanu lōʻihi ma waho i kou kino ʻaʻole maoli ka pilikia. Pono iā ʻoe kou kino i mālie iki ma mua o ka hoʻi ʻana o kou hoʻoholo.
- E kūʻai i kahi puka manawa nāu. He ʻōlelo piha a ʻoiaʻiʻo ʻo "E ʻae mai e noho me kēlā no kekahi kekona." Kokoke ʻaʻohe mea i kahi kamaʻilio paʻakikī e koi i ka pane koke.
- E nīnau ma kahi o ka hoʻopaʻapaʻa. Hoʻololi ʻo "Hiki iā ʻoe ke ʻōlelo hou aʻe i kou manaʻo?" i kahi kūʻē i kamaʻilio, a kūʻai ia i ka manawa nāu e lohe ai i ka mea āu i kokoke i ke kamaʻilio maluna.
ʻAʻole kēia a pau e koi iā ʻoe e ʻae. Mālama wale ia i ka puka e hāmama lawa ai e ʻike inā aia kekahi mea ʻoiaʻiʻo i ka mea i ʻōlelo ʻia.
Ka neʻe e hoʻōki ai iā ia: e ʻimi i ka mahele ʻoiaʻiʻo
ʻO ka lāʻau a ka hana Gottman e kuhi ai, he maʻalahi loa. E lawe kuleana no kāu mahele. ʻO kahi mahele liʻiliʻi pū.
Hoʻohuikau kēia i ka poʻe no ka mea lohe lākou i "e lawe kuleana" he "e ʻae ua hewa loa ʻoe." ʻAʻole ʻo ia kona manaʻo. Aia ma kēlā me kēia hoʻopiʻi kahi māhele liʻiliʻi o ka ʻoiaʻiʻo, a pono wale ʻoe e lawe i ka māhele liʻiliʻi. "He pololei kāu, ua poina maoli iaʻu, a maopopo iaʻu ke kumu e huhū ai." ʻO ia. ʻAʻole ʻoe i ʻae i ka hoʻopaʻapaʻa holoʻokoʻa. ʻAʻole ʻoe i ʻae he hoa pili ʻino ʻoe. Ua ʻae wale ʻoe i ka mea ʻoiaʻiʻo hoʻokahi, a ʻo ka ʻae ʻana iā ia ka mea e hiki ai i ke kanaka ʻē aʻe ke hoʻōki i ke koi.
Hoʻololi kekahi mea ke hana ʻoe i kēia. Ua hele mai ke kanaka ʻē aʻe me ka mākaukau no kahi hakakā a loaʻa ka ʻae ma kona hakahaka. Hāʻule ka wela. I kēia manawa ʻelua ʻoukou kanaka e nānā pū ana i kahi pilikia ma mua o ʻelua kanaka *ʻo ia* ka pilikia i kekahi i kekahi.
Wehewehe ʻo Douglas Stone lāua ʻo Sheila Heen, ka mea e aʻo i nā kamaʻilio paʻakikī ma Harvard a kākau i *Thanks for the Feedback*, i kahi maʻa kūpono no nā hihia paʻakikī aʻe: e hoʻokaʻawale i ka ʻōlelo mai ka mea nāna ka ʻōlelo. Ke puka mai ka manaʻo mai kekahi e hoʻonāukiuki iā ʻoe, a puka hāʻawe paha, maʻalahi e kīloi i ka mea holoʻokoʻa no ke ʻano i hōʻea mai ai. ʻO kā lāua aʻo, ʻo ia ka nānā ʻana ma waho o ka hāʻawi ʻana a e nīnau inā aia kekahi mea kūpono e aʻo ai i loko ona. Hiki i ka manaʻo ke ʻōlelo maikaʻi ʻole a pololei hapa nō.
Ke kūkulu ʻana i ka mahele lōʻihi aʻe
ʻO ka hopu ʻana i ka pale i ka manawa, ʻo ia ka mākaukau i loko o ka pāʻani. Aia kekahi ʻano hana lohi aʻe e maʻalahi ai ka manawa, a hana pinepine ia i ka manawa ʻaʻole kekahi e hōʻino ana iā ʻoe.
- E ʻoluʻolu me ka hemolele ʻole me ka manaʻo. ʻO ka ʻoi aku o kou home me kou mau hemahema ponoʻī, ʻo ka emi aku ia o ka hiki i kekahi ʻāpana hoʻokahi o ka manaʻo ke hoʻokahuli iā ʻoe. Kapa pololei ʻo Van Tongeren i kēia: ke hoʻomaluhia mua ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo he mau palena kou, emi ke ʻehaʻeha o ka lohe ʻana i kekahi.
- E ʻike i kou mau ʻano. Manaʻo ʻo Stone lāua ʻo Heen e nānā i kou mau ʻano ponoʻī i ke ʻano o kāu lawe ʻana i ka manaʻo, no ka mea i kou hiki ke ʻike i kou pane maʻamau e hiki mai ana, hiki iā ʻoe ke koho i kekahi ʻano ʻē aʻe.
- E hoʻokaʻawale i ka "ua hana au i kahi mea ʻino" mai ka "he ʻino au." Like loa kēia ma ka wela o ka manawa a ʻaʻole lāua like. Hiki iā ʻoe ke hana i kahi hewa a he kanaka maikaʻi nō. ʻO ka paʻa ʻana i nā mea ʻelua i ka manawa hoʻokahi ka hapa nui o ka mākaukau.
- E hoʻomanaʻo i ka mea āu e mālama nei. Ke hoʻāʻo nei ke neʻe e pale iā ʻoe iho e mālama palekana iā ʻoe. I kahi pilina koʻikoʻi, ʻo ka mea maoli kūpono e mālama ai ʻo ia ka pilina, a ʻoi aku ka pono o ia ma ka hoʻolohe ma mua o ka lanakila.
I ka wā ʻoi aku kēia ma mua o kahi maʻa
I kekahi manawa, ʻoi aku ka pale ma mua o kahi maʻa hiki iā ʻoe ke hoʻomaʻamaʻa a hala. Inā e hoʻoneʻe mau ka manaʻo palupalu pū iā ʻoe i kahi kāhuli e lawe ai i nā hola a nā lā e hoʻihoʻi ai, inā ʻike ʻoe iā ʻoe iho ʻaʻole hiki ke lohe i ka hopohopo mai kekahi me ka manaʻo ʻole hoʻoweliweli ʻia, a i ʻole inā ke hōʻino mau ka maʻa i nā pilina ʻoiai kāu hoʻoikaika, kūpono ia ke lawe koʻikoʻi ma mua o ka paʻa ikaika.
He moʻolelo palupalu pinepine ma lalo o kēlā pae pane, a hiki i kahi loea olakino noʻonoʻo maikaʻi ke kōkua iā ʻoe e hōʻea iā ia me ka palekana aʻe ma mua o kou hana ʻana ma ʻoe wale nō. Hiki pū i ke kūkākūkā kāne wahine ke kōkua ke paʻa mau ʻelua kanaka i ka pōʻai like a ʻaʻole hiki ke ʻike i ka puka ma luna o lākou iho. ʻO ka noi ʻana i kēlā ʻano kōkua ʻaʻole ia he ʻae ua hāʻule ʻoe i ka noho mālie. ʻO ia kekahi o nā mea mahalo iā ʻoe iho hiki i ke kanaka ke hana.
I ka manawa aʻe e ʻā ai kēlā ahi liʻiliʻi i kou umauma, ʻaʻole pono ʻoe e hana ma luna ona. Pono wale ʻoe e ʻike iā ia, e hanu hoʻokahi, a e ʻimi i ka mea ʻoiaʻiʻo hoʻokahi i ka mea āu i lohe ai. ʻO ia ka mākaukau holoʻokoʻa, a he lawa ia.
Nā Kumu
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Defensiveness
- Greater Good Science Center, UC Berkeley, Four Ways to Cool Down Your Defensiveness
- Harvard Business Review (Sheila Heen and Douglas Stone), Find the Coaching in Criticism