Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E kapa mālie i ka manaʻo e hoʻolakaʻai.
- E hoʻolohi i ka hanu i waho ma mua o kou pane.
- E nīnau he aha hou aʻe paha ka mea e hana nei.
Hōʻea mai kekahi memo. He ʻano ʻē ke leo, a ua hana ʻia kekahi hoʻoholo me ʻoe ʻole, a i ʻole ua lawe kekahi i ka mahalo no kekahi hana nāu. Manaʻo ʻoe iā ia i kou kino ma mua o kou noʻonoʻo ʻana i kekahi manaʻo maopopo hoʻokahi. He wela ma ka maka. He paʻa. Ua hapa kākau mua ʻia ka pane i kou poʻo, a ʻoi aku kona ʻoi ma mua o kekahi mea āu e koho ai i kekahi lā maikaʻi.
ʻO ka mea e hana ai i nā kekona aʻe, koʻikoʻi pinepine ia ma mua o ka mea a ka poʻe e hāʻawi ai. ʻAʻole ʻo ke kūlana ponoʻī. ʻO nā kekona ma hope.
ʻAʻole i aʻo ʻia ka hapanui o mākou ʻo ia mau kekona he wahi hiki iā mākou ke kū. Mālama mākou i ka piʻi a me ka pane me he neʻe hoʻokahi lā, me he mea i kuʻi pū ʻia lā. ʻAʻole pēlā. Aia he hakahaka ma laila, he liʻiliʻi a maʻalahi e haʻalele, a ʻo ke aʻo ʻana e ʻimi iā ia kekahi o nā akamai mālie loa a pono loa hiki i kekahi kanaka ke kūkulu. ʻO ia ka ʻokoʻa ma waena o ke alakaʻi ʻana iā ʻoe iho a me ka huki ʻia e ka mea i hana iho nei.
No ke aha e manaʻo hoʻohuli loa ai ka pane wikiwiki
ʻAʻole ʻo ka wikiwiki he kīnā ʻano. Pēlā i kūkulu ʻia ai ʻoe.
Hohonu i ka lolo e noho ai ka amygdala, kekahi hale liʻiliʻi e nānā ana no ka mea hoʻoweliweli a kī wikiwiki. Ke hoʻoholo ʻo ia he mea pōʻino kekahi, hoʻouna ʻo ia i kekahi hōʻailona pilikia e hoʻomaka i ka pane kaumaha o ke kino, ka mea a ka poʻe e kapa pinepine ai he hakakā-a-holo. Wehewehe ʻo Harvard Health i ke kaulahao me ka maopopo: hōʻailona ka amygdala i ka mea hoʻoweliweli, laha ka pihe, kahe ka adrenaline, a hoʻomākaukau kou kino e hana ma mua o ke kau ʻana o ka ʻāpana lohi a noʻonoʻo aku o kou lolo.
Ua mālama ola ia ʻōnaehana i ko kākou poʻe kūpuna. ʻO ka pilikia, ʻaʻole ʻo ia e ʻike i ka ʻokoʻa ma waena o kekahi holoholona ʻaihue a me kekahi leka uila hakakā mālie. Hiki i kekahi hōʻino i manaʻo ʻia mai kekahi hoa hana ke hoʻā i ka uea like me kekahi pilikia kino maoli, a ke hana ia, mālie aʻe ka ʻāpana noʻonoʻo o kou lolo i ka wā āu e pono nui ai. Ua hāʻawi ʻo Daniel Goleman i ka ʻano weliweli o kēia i kekahi inoa a ka poʻe e hoʻomanaʻo ai: ka kāʻʻana o ka amygdala, ka manawa e lanakila ai ka pihe ma luna o ka ʻike a hana ʻoe i kekahi mea ʻaʻole loa ʻoe e ʻae me ke poʻo maluhia.
No laila he maoli ka manaʻo wikiwiki a maopopo e pono ʻoe e pane i kēia manawa koke. ʻAʻole wale ia he hilinaʻi ʻia. Kakaikahi ka mea ma ka hana e koi maoli i kekahi pane koke. ʻO ka wikiwiki ka pane kaumaha e kamaʻilio ana, ʻaʻole ʻo ke kūlana.
No ke aha maoli ka hoʻomaha
E noʻonoʻo i ka hoʻomaha me he manawa lā e koi ai kou ʻike e hoʻi i ka pākaukau.
Ke kī ka pihe, nalo kou ʻike ʻana i kou noʻonoʻo maikaʻi loa no kekahi manawa. E hāʻawi i kekahi puʻa hoʻi mai ia ʻike. ʻAʻole ʻo ka hoʻomaha no ka moni ʻana i kāu mea e manaʻo ai a hoʻokamani i ka maluhia. Pili ia i ka hana ʻole ʻana mai ka ʻāpana ou e liʻiliʻi loa ai ka mākaukau e hana pono. ʻAʻole loa ʻoe e ʻae i ke kanaka pīhoihoi loa o ka lumi e hana i ka hoʻoholo. No kekahi mau kekona, ʻo ʻoe ia kanaka.
Ua hoʻokomo ʻo Goleman i kēia i kāna wehewehe ʻana i ka hoʻoponopono iā ʻoe iho ma kāna hana no ke alakaʻi: ka hiki ke hoʻomalu a hoʻohuli i nā manaʻo hoʻohaunaele, ke ʻano hana o ka hoʻopau ʻana i ka ʻōlelo hoʻoholo a noʻonoʻo ma mua o ka hana. E ʻike i ka mea a me ka mea ʻole. ʻAʻole ia ka noho hoʻonāueue ʻole a me ka manaʻo ʻole i kekahi mea. ʻO ia ka makemake e kau i kekahi hakahaka liʻiliʻi ma waena o ka manaʻo a me ka neʻe.
A eia ka ʻāpana e pono e wehe i kekahi kaomi mai ou. ʻAʻole pono ʻoe e lanakila i ka hoʻopaʻapaʻa me kou mau manaʻo ponoʻī i ia mau kekona. Pono wale nō ʻoe e hoʻouna ʻole i ka leka uila.
He mau ala e hoʻolōʻihi ai i ka hakahaka
ʻAʻole ka pahuhopu e manaʻo ʻole loa i ka piʻi. E manaʻo ʻoe. ʻO ka pahuhopu, ʻo ke kūkulu ʻana i kekahi hapa neʻe hilinaʻi ma waena o ka manaʻo ʻana a me ka hana ʻana i ia. He mau mea e kōkua maoli ana.
E kapa i kāu mea e manaʻo nei
Kani kēia me he mea maʻalahi loa lā e hana, a kākoʻo ʻia ia e kekahi o nā noiʻi kupaianaha loa o ke kahua. Ua ʻike kekahi hui UCLA i alakaʻi ʻia e Matthew Lieberman, ʻo ka hana maʻalahi o ke kau ʻana i kekahi manaʻo i nā huaʻōlelo, ke kapa ʻana iā ia he huhū, ke kapa ʻana iā ia he ʻeha, hoʻohaʻahaʻa ia i ka hana ma ka amygdala a hoʻā i kekahi ʻāpana hoʻoponopono o ke kua o ka lolo mua. Hoʻomalu ke kapa ʻana i ka manaʻo iā ia. Kapa kekahi poʻe iā ia "e kapa e hoʻolakaʻai."
ʻAʻole pono ʻoe e hoʻolaha i kekahi. He lawa ka noho ʻana i kou poʻo. "Ke huhū nei au i kēia manawa." "Manaʻo au i ka hilahila." ʻO ia hana liʻiliʻi o ka lepili e hoʻoneʻe ai iā ʻoe, ʻoiai he iki, mai ka noho i loko o ka manaʻo a i ka nānā ʻana iā ia. A ʻo ka ʻāpana ou e hiki ke nānā i kekahi manaʻo, ʻo ia ka ʻāpana e hiki ke koho i kāu mea e hana ai ma hope.
E hoʻolohi i ka hanu i waho
ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i kou ala i ka maluhia ʻoiai ke noho nei kou kino i ka pihe. ʻO ke ala wikiwiki loa i hope, holo ia ma kou hanu. Hoʻokahi hanu lōʻihi a lohi i waho, ʻoi aku ka lōʻihi ma mua o ka hanu i loko, hoʻouna ia i kou ʻōnaehana naʻau i kekahi hōʻailona maoli ua pau ka pilikia. Nā wāwae ma ka papahele. Nā poʻohiwi i lalo. ʻAʻole ʻoe e hana keaka ana i ka maluhia. Ke hāʻawi nei ʻoe i kou kino i ka hōʻailona e pono ai e hōʻaiʻē hou i kou lolo.
E kūʻai i ka manawa me kekahi ʻōlelo
ʻAʻole hiki i kēlā me kēia hoʻomaha ke hāmau. I kekahi manawa aia ʻoe i loko o ka hālāwai, ma ke kelepona, a manaʻo ʻia kekahi pane. E mālama i kekahi mau laina ʻoiaʻiʻo a mākaukau no kēia pono:
- "E ʻae mai iaʻu e noho me ia a hoʻi mai iā ʻoe."
- "He nīnau maikaʻi. Makemake au e hāʻawi iā ʻoe i kekahi pane maoli, ʻaʻole he mea wikiwiki."
- "Pono au i hoʻokahi minuke no kēia."
ʻAʻole kekahi o kēia e hōʻike iā ʻoe he nāwaliwali. Hōʻike lākou iā ʻoe me he kanaka lā e pono e kali ai no kāna mau pane.
E nīnau i ka moʻolelo ma lalo
Hōʻea ka nui o ka wela mai ka moʻolelo āu i kūkulu mua ai no ka mea i hana ʻia. Ua hoʻowahāwahā lākou iā ʻoe. Manaʻo lākou ʻaʻole ʻoe i kūpono. Ma kekahi ʻāpana o Harvard Business Review no ka noho paʻa ʻana i nā manawa paʻakikī, kuhikuhi ʻo Joseph Grenny ʻo ko kākou mau manaʻo, hōʻea lākou mai nā moʻolelo a kākou e haʻi ai iā kākou iho no lākou ma mua o nā hanana ponoʻī, a ʻo ia mau moʻolelo pinepine he kāhua mua, ʻaʻole ka ʻoiaʻiʻo. Ma ka hoʻomaha, hiki iā ʻoe ke nīnau i hoʻokahi nīnau mālie: he aha hou aʻe paha ka mea e hana nei ma ʻaneʻi? Malia paha ua wikiwiki lākou. Malia paha ʻaʻole lākou i ʻike. Malia paha ʻaʻohe ona pili iā ʻoe. ʻAʻole pono ʻoe e manaʻoʻiʻo i ka moʻolelo lokomaikaʻi loa. Pono wale nō ʻoe e hoʻoluʻolu i kou paʻa ʻana i ka mea ʻino loa.
I ka wā e hāʻule mau ai ka hoʻomaha
I kekahi manawa hana ʻoe i nā mea a pau me ka pololei a pahū nō. Hana ia i nā mea a pau, a ʻaʻole ʻo kekahi manawa i lilo ke ana o ʻoe. ʻO ka mea a ka poʻe e hoʻomanaʻo ai, ʻo ia inā ua hoʻi ʻoe a hoʻokuleana iā ia. ʻO "ua ʻoi au me ʻoe ma mua, a naʻu ia" hoʻoponopono ia i ka ʻoi aku ma mua o kekahi moʻolelo hemolele.
Akā e nānā i nā ʻano. Inā piha ʻoe he nui manawa i ka lā, inā hoʻā nā mea liʻiliʻi i nā pane e manaʻo nui loa ʻia, inā noho ka huhū a i ʻole ka makaʻu no nā hola ma hope, a i ʻole ke uku nei ia iā ʻoe i nā pilina a me ka hiamoe, he mea pono e mālama koʻikoʻi. ʻO kekahi ʻano penei, pili pinepine ia i ka liʻiliʻi i ka ikaika makemake a ʻoi aku i kekahi ʻōnaehana naʻau i holo wela loa no ka lōʻihi loa, i kekahi manawa mai ke kaumaha mau, i kekahi manawa mai nā mea ma hope aku. ʻAʻole kekahi o ia he kīnā āu e hoʻoikaika kino ai hoʻokahi. Hiki i kekahi loea olakino noʻonoʻo a i ʻole kāu kauka ke kōkua iā ʻoe e ʻike i ka mea e hoʻoikaika nei iā ia a me ka mea e hoʻomaluhia maoli ai. ʻAʻole ka kiʻi ʻana i ia ʻano kōkua he hōʻailona ua hāʻule ka hoʻomaha. ʻO ka akamai like ia, i hoʻohana ʻia me ka naʻauao: ka ʻike i ka wā e ʻoi aku ai ka nui o ka mea i mua ou ma mua o kekahi hanu.
He liʻiliʻi ka hakahaka ma waena o ka mea e hana ʻia a me kāu mea e hana ai. Nou hoʻi ia. Ka nui o nā lā, ʻo ka hana holoʻokoʻa ʻo ke kū wale ʻana i loko ona no hoʻokahi kekona hou ma mua o kou hoʻoholo ʻana.
Nā Kumu
- Harvard Health Publishing, Understanding the stress response
- UCLA Health, Putting Feelings Into Words Produces Therapeutic Effects in the Brain
- Harvard Business Review, 4 Ways to Control Your Emotions in Tense Moments
- Harvard Business Review, What Makes a Leader?