Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E hāʻawi i ka ʻoiaʻiʻo ma mua o ke noi ʻia.
- E nānā i kā lākou hana ma nā pule, ʻaʻole nā huaʻōlelo.
- E pane i ka nīnau i hoʻopili hou ʻia me ka pale ʻole.
He mea ka hilinaʻi i ʻike ʻole ʻoe a hala ʻo ia. Manaʻo ʻoe aia kāu hoa pili ma kahi āna i ʻōlelo ai. Manaʻo ʻoe e hoʻihoʻi mai ka hoaloha i ʻaiʻē i ke kālā. Manaʻo ʻoe ʻo ka poʻe kokoke iā ʻoe, ʻo lākou nō ka poʻe a lākou e hōʻike ai. A laila, haki kekahi mea i kēlā manaʻo, a koke, ke heluhelu hou nei ʻoe i nā leka kahiko, ke kānalua nei i nā wehewehe maʻamau, ke ala nei i ka pō e helu ana i kahi moʻolelo i kūlike ʻole.
He mea hoʻopau loa kēlā ʻano kakaʻa makaʻala. He mea maʻamau nō hoʻi. Ke haki ka hilinaʻi, pau ka mālama ʻana o kou lolo i ka pilina ma ke ʻano he palekana a hoʻomaka e mālama iā ia ma ke ʻano he weliweli e makaʻala ai. ʻAʻole ʻoe e paranoia a nāwaliwali. Ke pane nei ʻoe e like me ka pane ʻana o ke kanaka i ka wā i hilinaʻi ʻole ʻia kahi mea āna i hilinaʻi ai.
ʻO ka ʻoiaʻiʻo paʻakikī, hiki i kekahi manawa ke hoʻōla hou ʻia ka hilinaʻi, akā ʻaʻole wikiwiki a ʻaʻole ma ka makemake nui wale nō. Hoʻōla hou ʻia ʻo ia ma o kahi ʻano hana kikoʻī, hana ʻia e nā kānaka ʻelua, ma kahi lōʻihi o ka manawa i ʻoi aku ma mua o ka makemake o lāua a ʻelua. ʻAʻole kēia he ʻōlelo hoʻohiki pono e hoʻopakele ʻia kēlā me kēia pilina. ʻAʻole pono kekahi. He palapala ʻāina ia o ka mea a ka hoʻoponopono ʻiʻo e koi ai, i hiki iā ʻoe ke hoʻoholo akāka inā he kūpono ke hoʻāʻo, a inā e holo pono ana.
He aha maoli ka hilinaʻi
He kōkua ke kikoʻī e pili ana i ka mea i haki, no ka mea haʻi kēlā iā ʻoe i ka mea e pono ke hoʻōla hou.
ʻAʻole he manaʻo mahana ka hilinaʻi. He wānana ia. Ke hilinaʻi ʻoe i kekahi, ke pili mālie nei ʻoe e hiki iā ʻoe ke palupalu i kona ʻaoʻao a ʻaʻole ʻo ia e hoʻohana iā ia e kūʻē iā ʻoe. Hoʻohaʻahaʻa ʻoe i kou pale no ka mea ʻōlelo kāu moʻolelo me kēlā kanaka he palekana ka hana pēlā. ʻO ka haki o ka hilinaʻi, ʻo ia ka mea i hana ʻia i ka wā i hewa ai ka wānana, i ka wā i hōʻike ʻia ʻoe a lilo i ʻauhau. Ma hope o ia, hana kou noʻonoʻo i ka mea naʻauao a pau ka pili ʻana. ʻO ka makaʻala āu e ʻike nei, ʻo ia kāu enekini wānana e hōʻole ana i ka hōʻoia ʻaʻole ona ʻikepili e kākoʻo ai.
Wehe kēlā hoʻololi manaʻo i kekahi o ka hilahila. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻoholo wale e hilinaʻi hou, e like me ka hiki ʻole ke hoʻoholo e manaʻoʻiʻo he palekana kahi alanui ma hope koke o kona haʻule ʻana ma lalo ou. Pono e loaʻa hou ka manaʻoʻiʻo ma o ka hōʻike hou a pinepine. ʻO ia hoʻi, ʻaʻole he hanana noʻonoʻo wale nō ka hoʻoponopono. He hōʻiliʻili mālie ia o nā hōʻike, a he manawa kō ka hōʻiliʻili ʻana.
No ke aha ʻaʻole lawa ka "E kala mai" ma ona iho
He koʻikoʻi ke kala. ʻAʻole naʻe hiki iā ia ke hāpai i ke kaumaha holoʻokoʻa.
Ua noiʻi pololei ka poʻe noiʻi i kēia. Ma kekahi pūʻulu hoʻokolohua kaulana, ua loaʻa i ka loea noʻonoʻo ʻo Peter Kim me kona mau hoa, ʻo ka hoʻōla ʻana o kahi kala i ka hilinaʻi, hilinaʻi nui ia i ke ʻano o ka haki. Ke pili ka hewa i ka mākaukau, he hewa, he kulu kinipōpō, he hoʻoholo hewa, kōkua ka kala, no ka mea hōʻailona ʻo ia ua maopopo i ke kanaka ka mea i hewa a manaʻo e hana ʻoi aku. Akā, ke pili ka hewa i ka pono kūpono (integrity), he wahaheʻe, he kumakaia, he uhaki ʻakahele i nā loina, emi loa ka hana o nā huaʻōlelo wale. Manaʻo pono ka poʻe e hiki i ka mea i koho e hoʻopunipuni hoʻokahi manawa ke koho hou, a ʻaʻole e hoʻoponopono ka kala i kēlā kānalua.
Aia kekahi loaʻa lua e kūpono ke noho me ia. Ma waena o ka noiʻi a pau e pili ana i ka hoʻōla hilinaʻi, ʻaʻole e hoʻihoʻi piha ka kala maikaʻi i ka hilinaʻi a hiki i kona wahi ma mua o ka haki. Hiki ke ʻano kaumaha kēlā. E heluhelu i kekahi ala ʻē aʻe: ʻaʻole he kī ka hilinaʻi e hoʻā hou ʻia i ka manawa i hāʻawi ʻia ke kala. He pae ia e piʻi mālie ana, ma ka ikaika o ka hōʻike. Wehe ke kala i ka puka. ʻO kāu hana ma hope, ʻo ia ka mea e komo ai.
Inā ʻo ʻoe ka mea i haki ai
ʻO kēia ka noho paʻakikī aʻe ke noho ʻoiaʻiʻo, no ka mea makemake nā mea a pau i loko ou e pau ka pīhoihoi. ʻO ka wikiwiki ʻana ke ala maʻamau loa e hoʻoʻino ai nā kānaka.
ʻO ka manaʻo nui ma nā alakaʻi kālaiʻiʻo, mai ka hana a Mayo Clinic e pili ana i ka hoʻōla ʻana ma hope o ka moekolohe a hiki i ka noiʻi a ka Gottman Institute e pili ana i nā kāne wahine, ʻo ia, hoʻomaka ka hoʻokūkulu hou me ka lawe kuleana piha, ʻaʻole he hapa wale. He mau mea e neʻe maoli ai ka nila:
- E hoʻopau, holoʻokoʻa, ʻo wai lā "ia." Inā he moekolohe, he moʻokāki malū, he wahaheʻe e holo nei, hoʻopau ʻia, piha, ʻaʻohe kahawai malū i waiho hāmama ʻia. ʻAʻole hiki i ka hilinaʻi ke ulu ma luna o kahi kumakaia ola.
- E lawe i ke kaumaha holoʻokoʻa. E lawe i kāu i hana ai me ka hoʻohui pale liʻiliʻi ʻole, ka "akā ua mamao ʻoe," ka "ʻaʻohe manaʻo o ia." Hiki i nā kumu ke koʻikoʻi ma hope. Ma mua, pono e lohe ka mea i ʻeha ua maopopo iā ʻoe i ka mea pono āu i hana ai iā ia, a ʻaʻole ʻoe e noi iā ia e mālama i kou hewa nou.
- E hoʻomanawanui me kā lākou mau nīnau. Hiki i ka nīnau like ke hoʻi mai he ʻumikūmālua manawa. ʻAʻole kēlā hana hou he hoʻopaʻi iā ʻoe. He ʻōnaehana aʻalolo i ʻeha e nānā ana, hou, inā paʻa ka honua. ʻO nā pane kūpaʻa, ʻoiaʻiʻo, a pale ʻole, he ʻāpana ia o ka lāʻau.
- E hana māʻalahi i ka ʻoiaʻiʻo e hōʻoia ʻia. E hāʻawi i ka ʻākea ma mua o ke koi ʻia. Ma hea ʻoe, ʻo wai pū me ʻoe, he aha ka mea e hana nei me ka mea i haki. ʻIke ʻia kēia he ʻano ʻole, a hoʻohaʻahaʻa hoʻi. He kūpono kēlā. No kekahi manawa, pono kou kūpaʻa e ʻike ʻia, no ka mea ʻaʻole hiki hou i ke kanaka ʻē aʻe ke manaʻo wale.
Hoʻokahi ao. ʻO ka ʻākea i hāʻawi ʻia he hōʻike, he hoʻoponopono ia. ʻO ka ʻākea i koi ʻia he makaʻala pau ʻole, ʻaʻohe ala e māmā ai i kekahi lā, he hihia ʻokoʻa ia, a he hihia e hiki i kahi kūkākūkū ke kōkua iā ʻolua ʻelua e hoʻoponopono kūpono ai.
Inā ʻo ʻoe ka mea i ʻeha
ʻAʻole ʻoe i ʻaiʻē i kekahi i kahi manawa paʻa no kou hilinaʻi. Hoʻi mai ʻo ia i ka wā e hoʻi ai, a akāka ka noiʻi e hoʻi mālie mai ʻo ia. Ua ʻae ʻia ʻoe e ʻeha ʻiʻo loa ma hope o ka manaʻo ʻana o ke kanaka ʻē aʻe ua lawa kāna kala ʻana.
Hoʻomaka ke alakaʻi a Cleveland Clinic no ka hoa i ʻeha ma kahi a ka poʻe e lele pinepine ai: e ʻoluʻolu iā ʻoe iho no ka hoʻāʻo wale ʻana i kēia. He hana maoli ke koho e hana ma kahi pilina ma hope o kona ʻeha ʻana iā ʻoe, a e ʻoi aku kou maikaʻi ke hana inā ʻaʻole ʻoe e kuʻi pū iā ʻoe iho no ka hala ʻole ʻana i ka "neʻe i mua."
He mau mea e kōkua ai mai kēia ʻaoʻao:
- E ʻōlelo i ka mea āu e pono maoli ai i kēia manawa, me ka leo, ma nā huaʻōlelo akāka. ʻAʻole hiki i ke kanaka ʻē aʻe ke kūkulu hou e kūʻē i kahi pae i ʻike ʻole. He hana ka "Pono wau e ʻike i ka manawa e loli ai nā hoʻolālā." ʻAʻole he hana ke kali hāmau e ʻike wale ʻo ia.
- E hoʻonoho i nā palena hou e kōkua iā ʻoe e maluhia, a e ʻike ua ʻae ʻia e ʻokoʻa kēia mai ka wā ma mua. Ua loli kekahi mea. Hiki ke loli pū ke kuʻikahi.
- E nānā i kā lākou hana ma ka manawa lōʻihi ma mua o kā lākou huaʻōlelo i ka manawa. He pipiʻi nā huaʻōlelo ma hope koke o kahi haki. ʻO kahi ʻano kūpaʻa o ka hoʻokō ʻana ma nā pule a me nā mahina, ʻo ia ka hōʻailona maoli. He hoʻoholo ka hilinaʻi āu e loaʻa ai mai ka hōʻike, ʻaʻole he makana āu e ʻaiʻē ai e hāʻawi.
- E mālama i kou kahua ponoʻī. Ka hiamoe, nā kānaka e mālama ana iā ʻoe, nā mea e kūpaʻa ai ʻoe. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke nānā akāka i kahi pilina mai loko o ka pau loa.
ʻO ke kala, inā e hiki mai, he mea āu e hana ai no kou kūʻokoʻa ponoʻī. ʻAʻole ʻo ia e koi iā ʻoe e poina, e hoʻokuʻu i kēlā me kēia palena, a hoʻokama ʻaʻole loa i hana ka ʻeha.
He kōkua nō hoʻi ke hoʻokaʻawale i ʻelua mea e hihia pinepine ai. ʻO ke kala kekahi mea e hana ai i loko ou, ke kuʻu ʻana i ka paʻa o ka huhū i kou ola ponoʻī. ʻO ka launa hou (reconciliation) ke kūkulu hou ʻana i ka pilina ponoʻī, a koi ʻo ia i ʻelua kānaka e hoʻololi i ko lāua hōʻike ʻana. Hiki iā ʻoe ke kala i kekahi a hoʻoholo ʻole e kūkulu hou me ia. Hiki nō hoʻi ʻoe ke koho e kūkulu hou ma mua o ka hiki piha ʻana o ke kala, e ʻae ana iā ia e hahai ke hiki mai ka hōʻike. ʻAʻole hewa kekahi o ke ʻano ʻelua. Hoʻomaka ka pilikia i ka wā wale nō i mālama ai kekahi i kāu kala ma ke ʻano he ʻae ʻokoʻa e lele ai i ke kūkulu hou, me he mea lā ʻo ke kala ʻia a me ka hilinaʻi ʻia ua like. ʻAʻole like, a ʻaʻole pono ʻoe e hoʻokama pēlā.
He aha ke ʻano o ka hoʻoponopono i kēlā me kēia lā
E poina i ka hana hoʻopūʻiwa. Hana ʻia ka hilinaʻi i hoʻōla hou ʻia i nā manawa liʻiliʻi, manakā, a pinepine i hana ai kekahi i ka mea āna i ʻōlelo ai e hana.
Hoʻonohonoho ka Gottman Institute i ka hoʻōla kāne wahine i ʻekolu neʻe: hoʻōponopono hewa (atone), kūlike (attune), pili (attach). Ma mua, lawe piha ka mea i hana i ka ʻeha i ke kuleana a komo i ka hopena me ka pale ʻole. A laila, hana nā mea ʻelua e hoʻomaopopo hou kekahi i kekahi, nā makaʻu a me nā pono ma lalo o ka hakakā, pinepine me kahi kamaʻilio i hoʻonohonoho ʻia e pani i ka hoʻopiʻi me "eia kaʻu i manaʻo ai." Ma hope wale nō e hoʻi ai ka pili maoli. Koʻikoʻi ke ʻano. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke lele i ka pili ʻoiai ke hāmama nei a mālama ʻole ʻia ka ʻeha.
Ma lalo o ia mea a pau, aia kekahi mea maʻalahi a lohi: ka huli ʻana o kekahi i kekahi i nā manawa maʻamau. Ka pane ʻana i ke noi liʻiliʻi no ka manaʻo. Ka mālama ʻana i ka ʻōlelo hoʻohiki liʻiliʻi. Ke kū ʻana ma kahi āu i ʻōlelo ai e kū. ʻAʻohe o kēia i mahalo ʻia ma ona iho. Ke hoʻonohonoho ʻia ma luna o nā mahina, ʻo ia ke ʻano e aʻo hou mālie ai ka ʻōnaehana aʻalolo o ke kanaka he palekana hou kēia pilina.
E manaʻo i ke ʻano hoʻohālikelike ʻole. Aia kekahi pule maikaʻi a laila kahi lā paʻakikī kahi e hoʻi nui mai ai ka makaʻu kahiko no kekahi mea liʻiliʻi. He ʻāpana kēlā emi o ke ʻano maʻamau o ka hoʻōla, ʻaʻole he hōʻoia e hāʻule ana.
Ka kamaʻilio maoli mua
He nui nā kāne wahine i paʻa no ka lilo ʻana o nā kamaʻilio mua i hale hoʻokolokolo, kekahi e hoʻopiʻi ana, kekahi e pale ana, ʻaʻohe mea i ʻoi aku ka palekana ma hope. ʻO kahi ʻano ʻoi aku ka pono, ʻo ia ka lohi a me ka liʻiliʻi. E koho i ka manawa mālie, ʻaʻole i waena o ka hakakā. E pōkole. Wehewehe ka mea i ʻeha i ka hopena ma o kona ʻike ponoʻī, "i koʻu ʻike ʻana, pau koʻu palekana i loko o koʻu hale ponoʻī," ma kahi o kahi papa hoʻopiʻi. ʻO ka hana hoʻokahi a ke kanaka ʻē aʻe i ia manawa, ʻo ia ka lawe a hoʻihoʻi pololei, e hōʻoia ua lohe maoli ʻo ia, ma mua o ka hāʻawi ʻana i kekahi mea ʻē aʻe.
ʻO kēia ka mākaukau a ka poʻe noiʻi Gottman e kapa ai he huli ʻana kekahi i kekahi ma kahi o ka huli aku. ʻIke ʻia he liʻiliʻi. ʻO ia ka ʻokoʻa ma waena o kahi kamaʻilio e hoʻohaʻahaʻa ana i ka mahana a me kahi e hoʻopiʻi ana. ʻAʻole ʻoe e hoʻoponopono i nā mea a pau i hoʻokahi kamaʻilio, a ʻaʻole ʻoe e hoʻāʻo. Ke hoʻāʻo nei ʻoe e palekana lawa e hana ai i ka mea aʻe.
I ka manawa kūpono no ke kōkua
He kaumaha loa kekahi hana hoʻoponopono e hāpai ma waena o ʻelua kānaka wale nō, a he hōʻailona ka ʻimi kōkua ʻana e mālama koʻikoʻi nei ʻoe.
E noʻonoʻo i ke kōkua loea inā ʻo ka haki i pili i kahi moekolohe, kahi hoʻopunipuni e holo nei, a i ʻole kekahi mea i waiho iā ʻoe me ka palekana ʻole; inā hoʻomau nā hakakā like me ka holomua ʻole; inā hoʻāʻo mau kekahi e kamaʻilio a pani mau kekahi; a i ʻole inā ke kahe nei ka ʻeha i kou hiamoe, kāu hana, a i ʻole kou ʻike ʻana i kou ʻiʻo. Hiki i kahi kahuna hoʻōla i aʻo ʻia i ka hana kāne wahine a pilina, e like me ka Gottman a me nā ala ʻē aʻe i kālele ʻia i ka hōʻike, ke hāpai i kahi hoʻonohonoho i hiki ʻole i ʻelua kānaka i ʻeha ke hāpai no lāua iho. Kuhi pono ka Mayo Clinic i nā kāne wahine e hoʻōla ana mai ka moekolohe i kahi kūkākūkū i loaʻa ka ʻike kūpono i ia mea pono.
A e ʻoluʻolu, e lohe akāka i kēia. Inā i hele mai ka hilinaʻi i haki me kekahi hana hoʻomalu, hoʻoweliweli, a makaʻu no kou palekana, ʻaʻole kēlā he pilikia hilinaʻi e hoʻoponopono ʻia ma o ka hoʻomanawanui a me ka ʻākea. He hihia palekana kēlā, a kūpono ʻoe i kahi kōkua malū i kūkulu ʻia no ia, ʻaʻole he ʻatikala kōkua pilikino.
ʻAʻohe loina e ʻōlelo ana pono e hoʻōla hou ʻia kēlā me kēia hilinaʻi i haki. I kekahi manawa, ʻo ka neʻe ʻoiaʻiʻo a olakino, ʻo ia ke kanikau a hoʻokuʻu iā ia. Akā, ke makemake maoli nā kānaka ʻelua e hana i ka hana lohi a nani ʻole, hoʻi maoli mai nā pilina, a hoʻi kekahi me ka kūpaʻa ʻoi aku ma mua o ka wā ma mua, no ka mea i kēia manawa ua kūkulu ʻia ka hilinaʻi me ka manaʻo, ma ke alo, me nā maka hāmama.
Nā kumu
- Mayo Clinic, Infidelity: Mending your marriage after an affair
- Cleveland Clinic, How To Rebuild Trust in Any Relationship
- The Gottman Institute, Reviving Trust After an Affair
- Kim, Ferrin, Cooper & Dirks, Removing the shadow of suspicion: the effects of apology versus denial for repairing competence- versus integrity-based trust violations (Journal of Applied Psychology)