Inā aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho, ʻaʻole ʻoe hoʻokahi. Ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa, e kelepona a kelepaʻi paha i 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), e kelepaʻi iā HOME i 741741 (Crisis Text Line), a i ʻole e kelepona i 911 i ka wā pilikia. Ma nā wahi a pau o ka honua, hōʻike ʻo findahelpline.com i nā laina kōkua manuahi a mālama huna ma kou ʻāina ponoʻī a ma kou ʻōlelo ponoʻī. Inā aia ʻoe i loko o ka pōʻino koke, e kelepona i ka helu kelepona pilikia o kou wahi.
Ua pau ka uā. Ua pani paha kekahi puka me ka ʻoi iki, a i ʻole ua hāmau wale ʻolua a ʻauana i nā ʻaoʻao kūʻē o ka hale. Ma kekahi ʻano, ke waiho ʻia nei ʻoe me kēlā hāmau mānoanoa, ʻino, a me ka ʻōpū piha i ka mihi. Makemake kekahi ʻāpana ou e hele hou i loko a hoʻopau i kāu ʻōlelo. Makemake kekahi ʻāpana i ka pili wale a ʻaʻole maopopo i ke ʻano e noi ai.
He ʻano ʻole kēlā wahi waena, a ʻo ia nō hoʻi kahi e hana ʻia ai ka hana maoli. ʻO nā kāne wahine i noho kokoke ma luna o nā makahiki, ʻaʻole lākou ka poʻe i hakakā ʻole. ʻO lākou ka poʻe i loea i ka ʻimi ʻana i ko lākou ala hoʻi ma hope.
Pili kēia ʻāpana i kēlā ʻimi-ala-hoʻi. Ka hoʻoponopono.
ʻAʻole ʻo ka hakakā ka pilikia
Eia kekahi mea e hoʻopūʻiwa ai i ka poʻe he nui. ʻO ka hakakā, ma ona iho, ʻaʻole ʻo ia e wānana inā e mau ka pilina. E kūkulu nā kānaka ʻelua e aloha kekahi i kekahi i ko lāua mau kihi. Nā hānai ʻokoʻa, nā pono ʻokoʻa, nā manaʻo ʻokoʻa e pili ana i ka hoʻouka ʻana i kahi mīkini holoi pā. He maʻamau kēlā kuʻiā, a ʻo kahi pilina me ke kuʻiā ʻole he mea ia kahi i pau ai ka ʻōlelo ʻana o kekahi.
ʻO ka mea e hoʻokaʻawale maoli i nā kāne wahine e ulu ana mai ka poʻe e haki mālie ana, ʻo ia ka hoʻoponopono. Ua loaʻa i ka loea pilina ʻo John Gottman, ka mea i noiʻi i nā kāne wahine ma kona keʻena no nā makahiki, ʻo ka hiki ke hoʻoponopono ma hope o ka hakakā kekahi o nā hōʻailona ikaika loa inā e mau ka pilina. Hiki i ka hoʻoponopono ke lilo i ʻaneʻane kekahi mea e hoʻōki i ka pōʻai a hoʻi i ka pili. He leo i hoʻopalupalu ʻia. He ʻakaʻaka liʻiliʻi. He lima ma ka poʻohiwi. ʻO "Hiki iā kāua ke hoʻomaka hou?"
No laila, inā ua loaʻa iā ʻoe kahi hakakā ʻino, ʻaʻole ʻoe i hāʻule i kāu pilina. Ua hiki ʻoe i ka ʻāpana e helu ai.
Ma mua, e ʻae i kou kino e hoʻihoʻi
ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono i kekahi mea ʻoiai e piha mau ana ʻoe. Ke wela ka hakakā, piha kou kino i ka kemika koʻikoʻi (stress). Kuʻi kou puʻuwai, pilikia kou noʻonoʻo, a hāmau hapa ka ʻāpana o kou lolo e mālama ana i ke aloha a me ka maʻalili. I kēlā ʻano, kani kēlā me kēia huaʻōlelo a kāu hoa pili me he hoʻouka lā, a puka mai nā mea a pau āu e ʻōlelo ai me ka ʻoi aku ma mua o kou makemake.
Hoʻoʻino pinepine ka hoʻāʻo ʻana e kamaʻilio i ia manawa. No laila, ʻo ka neʻe mua pinepine, ʻo ia ka hoʻōki i ke kamaʻilio.
E hoʻomaha maoli. ʻAʻole he hoʻomaha pisi pisi, pani-mea-paʻakikī, akā he mea ʻoiaʻiʻo. E ʻōlelo i kekahi mea e like me, "Makemake wau e hoʻoponopono i kēia me ʻoe, a ua piha loa wau e hana pono ai i kēia manawa. Hiki iā kāua ke hoʻi mai i kekahi manawa?" A laila, e hele maoli e maʻalili.
E hāʻawi i kekahi manawa. ʻO ka iwakālua minuke ka lōʻihi maʻamau e hoʻomaka ai ka ʻōnaehana aʻalolo i hana nui ke noho mālie, a he nui ka poʻe e pono ai i ka ʻoi aku. E hoʻohana i ka manawa e maʻalili maoli ai, ʻaʻole e hoʻomaʻamaʻa i kāu ʻōlelo hoʻopau. He kōkua ka hele wāwae. Pēlā nō ka hanu lohi, a i ʻole kekahi mea e lawe ai iā ʻoe mai kou poʻo a hoʻi i kou kino. ʻO ka pahuhopu, ʻo ka hoʻi mai ma ke ʻano he ʻoe e aloha maoli ana i kēia kanaka.
He kala maoli, a me ka mea e hōʻino ai iā ia
He maikaʻi ʻole ka hapa nui o kākou i ke kala ʻana, ʻaʻole no ka mea he ʻino kākou. No ka mea koi ka kala ʻoiaʻiʻo iā kākou e noho i ka ʻano ʻole o ka hewa, a he weliweli kēlā. No laila, lawe kākou i ka ʻano pipiʻi ma kahi. "E kala mai i kou manaʻo pēlā." "E kala mai, akā ua hoʻomaka ʻoe."
ʻAʻole kēlā he mau kala. He mau pale lākou i ʻaʻahu ʻia i ka lole o ke kala.
Ua loaʻa i ka loea noʻonoʻo ʻo Karina Schumann, ka mea e noiʻi nei i ke ʻano o ka hoʻopololei ʻana o ka poʻe, ʻo nā kala ikaika loa e kaʻana like i kekahi mau māhele ʻoiaʻiʻo. E ʻōlelo i nā huaʻōlelo maoli, me ka akāka. E lawe i ke kuleana o kāu ʻāpana me nā kūlana ʻole. A e inoa i ka ʻeha. ʻO kēlā mea hope ka mea i lele nui ʻia, a ʻo ia pinepine ka mea a ke kanaka ʻē aʻe e ʻiʻini nui ai e lohe. ʻO "ʻIke wau ua hōʻeha ka mea aʻu i ʻōlelo ai iā ʻoe" he ʻano hāʻule ʻokoʻa loa ma mua o kahi "e kala mai" wikiwiki a maʻamau.
He mau mea e mālama ai:
- E hoʻolei i ka huaʻōlelo "akā." I ka manawa āu i ʻōlelo ai "E kala mai, akā," ua hāʻawi hou ʻoe i ka hewa. Inā aia kekahi mea e pono ʻoe e hāpai, e mālama ia no kahi hopunaʻōlelo ʻokoʻa, a i ʻole kahi kamaʻilio ʻokoʻa.
- E lawe i kāu ʻāpana, ʻaʻole ka pai holoʻokoʻa. ʻAʻole pono ʻoe e lawe i ke kuleana no nā mea a pau e lawe ai i ke kuleana no kekahi mea. ʻO "ʻAʻole wau i pono e hāpai i koʻu leo" he ʻoiaʻiʻo a pono ʻoiai ʻaʻole i hoʻoponopono ʻia ke kūʻē ponoʻī.
- E lele i ka "inā." ʻO "E kala mai inā ua hoʻonāukiuki wau iā ʻoe" e kuhi mālie paha ʻaʻole lākou i hoʻonāukiuki maoli. Ua hoʻonāukiuki. Ua ʻike ʻoe.
A inā ʻo ʻoe ka mea e loaʻa ai i kahi kala ʻoiaʻiʻo, e hoʻāʻo e ʻae iā ia e komo. He pāʻani ʻelua kanaka ka hoʻoponopono. ʻO ka hoʻi hou ʻana o kekahi e holo wale inā makemake kekahi e hālāwai ma waena.
Ka hoʻi hou ʻana ma luna ona, me ka mālie
Ke maʻalili ʻolua a hoʻi mai kekahi mahana, he kōkua ke kamaʻilio maoli e pili ana i ka mea i hana ʻia. ʻAʻole e hoʻopaʻapaʻa hou ʻo wai ka mea pololei. Akā e hoʻomaopopo kekahi i kekahi.
He ʻano kuʻaki ko kahi ʻano maikaʻi o kēia kamaʻilio. ʻŌlelo kēlā me kēia o ʻolua i kona ʻano i ka wā o ka hakakā, me ka hoʻopaʻapaʻa ʻole ʻo wai nā manaʻo i pololei. Hoʻāʻo kēlā me kēia e wehewehe i ke ʻano o ka manawa mai loko o kona poʻo ponoʻī. Kaʻana ʻolua i ka mea i hoʻopā ʻia, nā kihi ʻeha kahiko a ka hakakā e ʻike ai. A lawe ʻolua i kekahi kuleana no ko ʻolua ʻāpana o ke ʻano i holo ai.
E mālama i ka ʻōlelo ma ke kanaka mua. ʻO "Ua ʻike wau i ke kāpae ʻia i kou nānā ʻana i ke kelepona" e wehe i kahi puka. ʻO "Kāpae mau ʻoe iaʻu" e pani i kekahi. ʻAʻole ʻo ka pahuhopu o kēia kamaʻilio he hoʻoholo. ʻO ia ka ʻike ʻana o ka hoʻomaopopo ʻia, ʻo ia pinepine ka mea a ʻolua i ʻimi maoli ai ka manawa a pau.
Inā hiki ʻole iā ʻolua ke hiki i laila i ka noho hoʻokahi, ʻaʻole pilikia. He pono i kekahi mau mea i kekahi mau holo.
I ka manawa e holo ʻole mau ai ka hoʻoponopono
ʻO ka hapa nui o nā hakakā, ʻoiai nā mea ʻino, hiki ke hoʻoponopono ma waena o ʻelua kānaka makemake. Akā ʻaʻole he hakakā kūpono kēlā me kēia hihia, a he kūpono ke ʻōlelo ʻoiaʻiʻo no ia.
Inā hoʻomau ka hoʻopaʻapaʻa like me ka hoʻāʻo ʻana o ʻolua a ʻelua, a i ʻole inā lilo kēlā me kēia hoʻāʻo hoʻoponopono i ʻeha hou, hiki i kahi kahuna hoʻōla kāne wahine ke kōkua iā ʻolua e ʻimi i ke ʻano ma lalo. He hana mākaukau a maʻamau kēlā, ʻaʻole he hōʻailona ua haki kāu pilina.
Aia kekahi laina paʻakikī aʻe e kūpono ke inoa. Inā makaʻu ʻoe i kāu hoa pili, inā ʻo ke kala ka mea āu wale nō e hana ai, inā ʻike ʻoe i ka hoʻomalu ʻia, ka hoʻohaʻahaʻa ʻia, a i ʻole ka palekana ʻole, ʻaʻole kēlā he hakakā e hoʻoponopono ʻia. He mea ʻokoʻa kēlā, a kūpono ʻoe i kahi kākoʻo e mālama koʻikoʻi i ia mea. Hiki i kahi kauka, kahi kahuna kūkākūkū, a i ʻole kahi laina kōkua malū ke lilo i wahi hoʻomaka kūpaʻa ke maopopo ʻole iā ʻoe kāu mea e hālāwai nei.
ʻO ka hoʻoponopono no ʻelua kānaka, ma lalo o ka huhū, e noho mau ana ma ka ʻaoʻao hoʻokahi. Ke ʻoiaʻiʻo kēlā, ʻoi aku ka pōkole o ke ala hoʻi ma mua o kona ʻike ʻia i ka hāmau. Hoʻi hou ʻoe. Hoʻi hou lākou. A paʻa ka pilina, me ka ʻoi iki o ke kaua ʻia.
Nā kumu
- The Gottman Institute, How We Used the Aftermath of a Fight to Repair Our Relationship
- American Psychological Association, Speaking of Psychology: Why you should apologize even when it's hard to, with Karina Schumann, PhD
- HelpGuide.org, Conflict Resolution Skills