Pehea e noho mālie ai i ka wā e wela ai ke kamaʻilio

Aia kekahi manawa kūikawā āu paha e ʻike maopopo ai. Hāʻule iho ke kūkākūkā. I hoʻokahi kekona aku nei e kamaʻilio ana ʻoe, a i kēia manawa ke hoʻomākaukau nei ʻoe e pale. Wela kou maka. Holo wikiwiki kou puʻuwai. Ke kani mau nei i loko o kou mau pepeiao ka mea a ka mea ʻē aʻe i ʻōlelo iho nei, a ke kū mai nei kekahi pane āu e manaʻo nei e mihi ʻoe ma hope. ʻAʻole ʻoe i hoʻoholo e hakakā. Na kou kino i hoʻoholo no ʻoe.

He pono e hoʻomaopopo i kēlā manawa, no ka mea, ʻaneʻane ʻo nā mea a pau e hewa ai i loko o ke kamaʻilio wela, hewa ihola ma laila pono, i loko o nā kekona liʻiliʻi ma hope o ka piʻi a ma mua o kāu ʻōlelo ʻana. Inā hiki iā ʻoe ke hana i kekahi mea pono i kēlā wā poko, loaʻa nō i ke koena o ke kūkākūkā kekahi manawa kūpono. Inā ʻaʻole hiki, ʻōlelo pinepine ʻoe i ka mea e lilo ai ka kūʻēʻē i ʻeha.

ʻO ka nūhou maikaʻi, ʻo ka noho mālie i kēlā mau manawa, he pūʻulu wale ia o nā mākau liʻiliʻi e hiki ke aʻo ʻia. ʻAʻole he ʻano i hānau pū ʻia me ʻoe. ʻAʻole he ikaika o ka manaʻo. He mau mākau.

No ke aha e kāʻili ai ke kūkākūkā paʻakikī i kou kino

E hoʻomaka me ka mea e hana maoli nei, no ka mea, ʻoi aku ka maopopo o ke koena ma muli o ia ʻike.

Ma loko hohonu o kou lolo, aia kekahi hale liʻiliʻi i kapa ʻia ʻo ka amygdala, a ʻo kekahi o kāna mau hana, ʻo ia ka ʻimi ʻana i ka pōʻino a me ke kani wikiwiki ʻana i ka pihe kiaʻi. ʻAʻole ʻo ia e kali i ka manaʻo o ka ʻāpana noʻonoʻo o kou lolo. Ke ʻike ʻo ia i ka pōʻino, hoʻāla ʻo ia i kou ʻōnaehana aʻalolo aloha, ʻo ia ka pane hakakā-a-holo. Piʻi ka holo o ka puʻuwai, pāpaʻu ka hanu, kahe nā hormone kaumaha, a paʻakikī nā ʻiʻo. ʻO ia ka ʻōnaehana hoʻokahi e kōkua iā ʻoe e lele i hope mai kekahi kaʻa aku. ʻO ka pilikia, ʻaʻole hiki iā ia ke hoʻokaʻawale mau i ka ʻokoʻa ma waena o ke kaʻa maoli a me ka leo o kou hoa.

Ke kani nui ka pihe, ʻo ka ʻāpana o kou lolo āu e pono nui ai i loko o ka hakakā, ʻo ia ka mea e kaupaona i nā ʻōlelo, e heluhelu i ka mea ʻē aʻe, a e paʻa i ʻoi aku ma mua o hoʻokahi manaʻo i ka manawa hoʻokahi, hāmau ʻo ia. Kapa kekahi poʻe i ke ʻano koʻikoʻi loa he kāʻili amygdala. Ua ʻike ʻoe i kēia. ʻO ia ka manawa āu e ʻōlelo ai i kekahi mea ʻoi a akamai a ʻoiaʻiʻo hapa wale nō, ka mea e pā maikaʻi loa ai, a nānā aku ʻoe i ka pani ʻana o ka maka o ka mea ʻē aʻe.

He inoa hoʻi ko nā mea noiʻi pilina no kēia kūlana lana. Kapa lākou he hoʻokahe wai. Ke hoʻokahe wai ʻoe, aia kou kino i ka piʻi nui loa a ʻaneʻane ʻaʻole hiki ke kūkākūkā maikaʻi e hoʻoholo pilikia ai. ʻAʻole ʻoe e paʻakikī wale ana. Ua haʻalele kou kino kanu i ka lumi.

ʻO ia ka loli koʻikoʻi o ka manaʻo. Ke wela ke kūkākūkā, ʻaʻole ʻo kāu hana mua ka lanakila ʻana i ka manaʻo a i ʻole ke kūpono. ʻO ia ka hoʻihoʻi ʻana i kou kino ponoʻī i lalo a lawa i hiki ai i ka ʻāpana kūpono ou ke hoʻi mai.

E hopu i ka piʻi ma mua

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke mālama i ka nalu āu i ʻike ʻole ai i kona kū ʻana. Hala hewa ka hapa nui o ka poʻe i nā hōʻailona mua o ka hoʻokahe wai a ʻike wale lākou ua hopu ʻia lākou ma hope, e hoʻopuka hou ana i loko o ka ʻauʻau wai.

No laila e aʻo i kou mau hōʻailona ponoʻī. He ʻokoʻa iki ko kēlā me kēia kanaka. ʻO nā mea maʻamau:

• He wela hikiwawe ma kou maka a i ʻole umauma
• Ka paʻi ʻana o kou puʻuwai a i ʻole ka wikiwiki a me ka pāpaʻu o kou hanu
• He ā paʻa, mau poʻohiwi paʻa, a i ʻole he puʻupuʻu lima āu i manaʻo ʻole ai e hana
• Kēlā manaʻo ʻike-poko kahi e pau ai ka mea ʻē aʻe i ke ʻike ʻana me he mea aloha lā a hoʻomaka e ʻike ʻia me he ʻenemi lā
• Ka makemake e kāohi, e pololei koke, a i ʻole e hele aku i waho

ʻAʻohe o kēia e hōʻike ana he kanaka ʻino ʻoe a i ʻole he hoa ʻino. He mau kukui hōʻailona wale nō lākou. ʻO ka pono o ka ʻike ʻana iā lākou, ʻo ia ka manawa kūpono. ʻO ka wā mua āu e hopu ai i ka piʻi, ʻoi aku nā koho e koe iā ʻoe. Ke hoʻokahe wai piha ʻoe, emi kou mau koho i nā mea ʻino wale nō.

Kekahi mau mea e kōkua maoli ana i ka wā koke

ʻAʻole kēia he palapala e hahai ai ma ke kaʻina. E koho i ka mea hoʻokahi a ʻelua paha e kūpono iā ʻoe a me ka manawa.

E hoʻolōʻihi i kou hanu i waho

ʻO ke kī wikiwiki loa iā ʻoe i kekahi kino e holo wikiwiki ana, ʻo ia kou hanu, ʻo ia hoʻi ka hanu lōʻihi a lohi i waho. E hanu i loko no ka helu ʻehā paha, a laila e hoʻolōʻihi i ka hanu i waho, ʻaono paha, palupalu me ke koi ʻole. ʻO kekahi mau puni o ia mea e hoʻouna ai i kekahi hōʻailona maoli i kou ʻōnaehana aʻalolo ua pau ka pilikia. Hiki iā ʻoe ke hana ʻoiai e kamaʻilio mau ana ka mea ʻē aʻe. ʻAʻohe mea pono e ʻike.

E kapa i ka mea āu e manaʻo nei, iā ʻoe ponoʻī

Kani kēia me he mea maʻalahi loa lā e hana, ʻaʻole naʻe. Ke kau mālie ʻoe i hoʻokahi huaʻōlelo i ka manaʻo, "ʻae, ua huhū au," a i ʻole "ua ʻeha kēlā," loli kekahi mea hiki ke ana ʻia. I loko o ka noiʻi kiʻi-lolo i alakaʻi ʻia e Matthew Lieberman ma UCLA, ʻo ka hana ʻana e kapa inoa i ka manaʻo, hoʻohaʻahaʻa ʻo ia i ka hana o ka amygdala a hoʻāla aʻe i ka ʻāpana noʻonoʻo a hoʻoponopono o ka lolo. ʻAʻole ka kapa ʻana i ka manaʻo e hoʻonele ai iā ia. Lawe ʻo ia i ka ʻoi, lawa wale nō e noʻonoʻo ai. ʻO ia ka ʻokoʻa ma waena o ke ʻano huhū a me ka ʻike ʻana i ka huhū.

E hoʻokuʻu i ka maopopo no kekona hoʻokahi

I waena o ka hoʻokahe wai, hāʻawi kou lolo iā ʻoe i kekahi moʻolelo: ke pololei nei au, hana pono ʻole ʻo ia, ʻo ia mau nō kona ʻano. Manaʻo ʻia ua ʻoiaʻiʻo kēlā moʻolelo. E mālama iā ia me he palapala mua wale lā. ʻAʻole pono ʻoe e manaʻoʻiʻo i ka wehewehe ʻoluʻolu loa. E hoʻokuʻu wale i kou paʻa ʻana i ka mea ʻino loa a lawa e ʻimi naʻauao mau ai. ʻO kekahi nīnau ʻoiaʻiʻo, i nīnau ʻia me ka leo maoli, hiki ke hoʻololi i ka mahana holoʻokoʻa: "Hiki iā ʻoe ke kōkua iaʻu e hoʻomaopopo i kāu manaʻo i kēlā?"

E kanu i kou kino

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i kou ala mālie ʻoiai ke pihe mau nei kou kino. No laila e hana pololei i ke kino. Pālahalaha nā wāwae ma ka papahele. Hoʻohaʻahaʻa i nā poʻohiwi mai kou mau pepeiao. Wehe i kou ā. Hoʻopalupalu i kou mau lima. ʻAʻohe o ia he mea hoʻopuʻiwa, a ʻo ia mau a pau e haʻi ana i kou ʻōnaehana aʻalolo i ka mea like: ʻaʻole he pilikia maoli.

I ka wā e pono ai ke kū

I kekahi manawa, hopu lohi loa ʻoe i ka piʻi, a i ʻole nui loa nō ia. ʻO ka mea ʻoiaʻiʻo loa, aloha loa hoʻi, e hiki ai iā ʻoe ke hana i kēlā wā, ʻo ia ke kū ʻana i ke kūkākūkā, me ka manaʻo, me ka mālama.

ʻAʻole ia e like me ka holo huhū aku a i ʻole ka noho hāmau e hoʻopaʻi i kekahi. ʻO ka mea kūʻēʻē kēia. ʻO ka ʻokoʻa, ʻo ia ka haʻi ʻana i kāu mea e hana nei a me ka hoʻohiki ʻana e hoʻi mai. Penei: "Makemake au e hana pono i kēia me ʻoe, a ke pīhoihoi nui nei au i kēia manawa e hana pono ai. Hiki iā kāua ke lawe i iwakālua minuke a hoʻi hou mai?"

He koʻikoʻi nā iwakālua minuke, ʻaʻole no ka manaʻo wale. Ua ʻike ka noiʻi mai ka Gottman Institute, ʻo ka kemika kaumaha o ka hoʻokahe wai, lōʻihi maoli ke kala ʻana mai kou kino aku, ma kahi o iwakālua minuke a ʻoi aku, ma mua o kou hiki ʻana ke kamaʻilio maikaʻi hou. Eia ka mea i hala i ka hapa nui o ka poʻe: hana wale ka hoʻomaha inā ʻoe e ʻae maoli iā ʻoe iho e hoʻomaha. Inā ʻoe e hoʻomaʻamaʻa i kāu pane a hānai i ka huhū, ʻaʻole loa e iho kou kino. E hoʻolilo i ka manawa i kekahi mea e hoʻomaha maoli ai iā ʻoe, he hele wāwae, mele, hanu lohi, ʻo nā mea a pau koe wale ka hoʻopuka hou. I loko o kekahi o kā lākou mau noiʻi, ua hoʻi mai nā kāne wahine i hoʻomaha a heluhelu nūpepa no ka hapalua hola me ka emi o ka holo o ka puʻuwai a me ke kūkākūkā mehana a kūpono.

A laila e mālama i kāu ʻōlelo a hoʻi mai. ʻO ka hoʻomaha āu e hoʻi ʻole mai, he haʻalele wale ia me ka inoa ʻoluʻolu aʻe.

He kūlana ʻoluʻolu aʻe ma mua o ka "mai nalowale loa"

E nalowale kou mālie i kekahi manawa. Loaʻa ia i nā mea a pau, ʻoiaʻiʻo me ka poʻe pili loa iā kākou, no ka mea, ʻo ia nā kūkākūkā e koʻikoʻi loa ai a komo hohonu loa i loko o kākou. ʻAʻole ka pahuhopu i ka lilo ʻana i kanaka i manaʻo ʻole i kekahi mea i loko o ke kūkākūkā paʻakikī. ʻAʻole mālie kēlā kanaka. ʻAʻole ʻo ia ma laila.

ʻO ka mea āu e kūkulu nei, ʻo ia ka mākau e ʻike i ka nalu, e heʻe me ka hoʻokahuli ʻole ʻia, a e hoʻoponopono ke pahee ʻoe. ʻO ka "Ua ʻoʻoleʻa au i hoʻokahi minuke aku nei, a ke mihi nei au, ʻaʻole ʻo ia ke ʻano aʻu e makemake ai e kamaʻilio me ʻoe" ʻoi aku ka pono no ka pilina ma mua o ka hana maikaʻi a mālie loa. He mākau ka hoʻoponopono kekahi, a paha ʻo ia ka mea koʻikoʻi loa.

Inā ʻike ʻoe e hāʻule pinepine ana ka hakakā i kekahi mea weliweli, inā kahe ka wela o kāu mau kūkākūkā i nā hoʻoweliweli, i ka hoʻowahāwahā e ola ʻole ai, a i ʻole kekahi mea e haʻalele ai iā ʻoe a i ʻole i kekahi me ka palekana ʻole, ʻoi aku ia ma mua o kekahi hoʻomaʻamaʻa hanu. Hiki i kekahi loea hoʻōla pilina a i ʻole loea aʻoaʻo ke kōkua ke hana hou ʻia ka hakakā like me ka nānā ʻole i kāu mea e hoʻāʻo ai. A inā ua pau ka palekana o kekahi pilina, ʻaʻole he hana nui loa ka leʻaleʻa aku i kekahi loea a i ʻole kanaka hilinaʻi. He mea kūpono ia āu e hana ai no ʻoe iho.

ʻO ka hapa nui o nā kūkākūkā wela naʻe, ʻaʻole he pilikia koke. He ʻelua wale nō kānaka aloha, i hopu ʻia i ke au kahiko like no kekahi mau minuke. E hopu i ka piʻi, e hoʻopalupalu i kou kino, a e noho a lōʻihi a hoʻomanaʻo ʻoe aia ʻolua ma ka ʻaoʻao like. Lawa pinepine ia.

Nā kumu

• Cleveland Clinic, Amygdala: What It Is and What It Controls
• The Gottman Institute, Weekend Homework Assignment: Physiological Self-Soothing
• Lieberman et al., Putting Feelings Into Words: Affect Labeling Disrupts Amygdala Activity in Response to Affective Stimuli (Psychological Science, ma o UCLA Social Affective Neuroscience Lab)
• Harvard Health Publishing, The nature of anger