He hakakā kā ka hapa nui o nā hoa pili āna i hana ai he haneli manawa. ʻOkoʻa kona lole i kēlā me kēia manawa. Hoʻokahi pule ʻo nā pā, ʻo kekahi he leka i nalowale, ʻo kekahi ʻo ke ʻano o kā ʻolua hoʻohana ʻana i kahi Pōʻaono. Akā ma lalo iho, ʻo ia ka hoʻopaʻapaʻa like, a ʻike ʻolua ʻelua i ka manawa e hoʻomaka ai, no ka mea, hiki iā ʻolua ke ʻike i ka hōʻea ʻana o ka weli kahiko maa ma mua o ko ʻolua hoʻopau ʻana i ka ʻōlelo mua.
Inā kani kēlā me he ʻoe lā, eia kahi mea kūpono ke lohe i ka wā mua: he manawa maikaʻi ʻaʻole loa e hoʻoponopono ʻia kēlā hakakā kūikawā. ʻAʻole no ka mea aia ʻoe me ke kanaka hewa. ʻAʻole no ka mea ke paʻakikī nei kekahi o ʻolua. No ka mea ʻaʻole i hoʻolālā ʻia kekahi mau kuʻikahi ʻole e hoʻoponopono ʻia. Ua manaʻo ʻia e mālama ʻia, me ka mālie, no ka manawa lōʻihi.
Puka mai kēlā manaʻo mai ka mea noiʻi pilina ʻo John Gottman, ka mea i hoʻolilo i nā makahiki he nui e nānā ana i nā hoa pili maoli e hoʻopaʻapaʻa ana i loko o kahi keʻena noiʻi a nānā i nā mea e mau ai. ʻO kekahi o kāna mau ʻike i haʻi pinepine ʻia, he mea kupanaha. Ma kahi o 69 pākēneka o nā mea i hakakā ai nā hoa pili, ʻo ia kāna mea e kapa nei he pilikia mau, ke ʻano ʻaʻole loa e hala piha. ʻO ka māhele liʻiliʻi wale nō ka mea hiki maoli ke hoʻoponopono. ʻAʻole i haʻi ʻia ka hapa nui o kākou i kēia, no laila mālama kākou i kēlā me kēia hakakā e hoʻi mai ana me he hāʻule lā. ʻAʻole pēlā. ʻO ka helu ia o ʻelua kanaka e kaʻana like ana i kahi ola.
ʻElua ʻano pilikia ʻokoʻa loa
ʻO ka hana mua ma waho o kahi hoʻopaʻapaʻa paʻa, ʻo ka ʻimi ʻana i ke ʻano maoli o ka hoʻopaʻapaʻa. ʻElua, a noi lāua i nā mea ʻokoʻa loa iā ʻoe.
E pili ana kahi pilikia hiki ke hoʻoponopono i kahi kūlana. He ʻano kona e hiki ai iā ʻolua ke ʻike, a ma kahi i loko ona aia kahi pane e hana ai. ʻO wai e hoʻopaʻa i ke kauka niho. ʻO ka leo nui o ke kīwī ma hope o ka hola ʻumi. Inā e noho kou makuahine i ʻekolu pō a ʻelima paha. Hiki i kēia mau pilikia ke wela i ka manawa, akā aia ka wela ma luna. I ko ʻolua loaʻa ʻana i kahi hoʻolālā e hiki ai iā ʻolua ʻelua ke ola pū, noho hoʻoponopono ʻia ka pilikia ma kahi ʻano. Hiki ke ala hou mai, akā ʻaʻole ia e wehe hou i ka ʻeha kahiko like i kēlā me kēia manawa.
ʻOkoʻa loa kahi pilikia mau a hiki i lalo loa. Ulu ʻo ia mai ko ʻolua ʻano: nā ʻokoʻa mau o ke ʻano kanaka, o ke ʻano naʻau, o ka mea a kēlā me kēia o ʻolua e pono ai e ʻike palekana a noho me he home lā. Makemake kekahi o ʻolua i ka hana koke a pono kekahi i kahi hoʻolālā. Mahana a launa kekahi, hoʻihoʻi kekahi i loko o ka mālie. Hoʻolilo kekahi e hauʻoli i ke ola i kēia manawa, mālama kekahi i ka palekana no ka wā ma hope. ʻAʻole he hemahema kekahi o ia mau mea. He mau ʻokoʻa maoli a mau wale nō lākou ma waena o ʻelua ʻōnaehana naʻau, a ʻaʻohe nui o ka hoʻopaʻapaʻa e ʻānai iā lākou. Hiki iā ʻoe ke kamaʻilio no ka hoʻolilo no kanakolu makahiki a e mau ʻoe, i ka hopena, he mea hoʻolilo a he mea mālama kālā.
Ua ʻike ka noiʻi a Gottman e ʻike ʻia kēia mau pilikia mau i loko o kēlā me kēia hoa pili, me ka poʻe hauʻoli kekahi. ʻAʻole ka ʻokoʻa ma waena o nā hoa pili e ulu a me nā hoa pili ʻaʻole, ʻo ka loaʻa ʻana o kēia mau pilikia. Loaʻa i nā mea a pau. ʻO ke ʻano o ko lākou lawe ʻana iā lākou.
No ke aha e ʻino aʻe ai ka hoʻāʻo e "lanakila"
Ke kuhi hewa ʻoe i kahi pilikia mau he pilikia hiki ke hoʻoponopono, hoʻomau ʻoe i ke kī aku i kahi laina pau ʻaʻole ona. Lilo kēlā me kēia kūkākūkā i hoʻāʻo hou e hoʻoponopono hope loa iā ia, e koi i kāu hoa pili e ʻae he pololei ʻoe a hoʻololi. A no ka mea he maoli ka ʻokoʻa a ʻaʻole e hele i kahi, hāʻule kēlā me kēia hoʻāʻo. ʻEha ka hāʻule, no laila i ka manawa aʻe komo ʻoe ʻano ikaika aʻe, ʻano kahili aʻe.
He inoa ko kēlā paʻakikī mālie ma ka hana a Gottman: ʻo ke kūpaʻa pani. He ʻano kūikawā ko kahi hakakā i kūpaʻa pani ʻia. Kamaʻilio a kamaʻilio ʻolua a loaʻa ʻole i kahi. Hoʻomaka ʻoe e manaʻo ua hōʻole ʻia ʻoe e ke kanaka āu e aloha nui ai. Hoʻōki ke kumuhana i ka lilo i kumuhana a hoʻomaka e lilo i wahi ʻeha, i hoʻopiʻi loa a hoʻomākaukau ʻoe iā ʻoe iho ma mua o kou hāpai ʻana iā ia. I ka holo ʻana o ka manawa, kahe ka mahana i waho. Hoʻōki ʻoe i ka lawe ʻana i ka hoʻomākeʻaka iā ia, hoʻōki i ka lawe i ka niele, a kōhi hohonu aʻe ʻolua i ko ʻolua mau kihi. Inā waiho ʻia no ka lōʻihi, ʻaʻole wale ke kūpaʻa pani e hoʻoʻawahia i ka pilikia hoʻokahi. Hoʻomaʻalili mālie ʻo ia i ka pilina holoʻokoʻa ke haʻalele mālie ʻolua i ke ʻano e hoʻomaopopo ʻia ai.
ʻAʻole ka pakele he hoʻoponopono ʻoi aku ka maikaʻi. He kūkākūkā ʻoi aku ka maikaʻi. ʻO ka huaʻōlelo a Gottman no ka pahuhopu, ʻo ka neʻe ʻana "mai ke kūpaʻa pani a i ke kūkākūkā," a ʻaneʻane haʻahaʻa kupanaha ka pahuhopu o kēlā kūkākūkā. ʻAʻole ʻoe e hoʻāʻo e ʻae like. Ke hoʻāʻo nei ʻoe e kamaʻilio no ka mea me ka hōʻeha ʻole kekahi i kekahi, a e hoʻomaopopo i kona ʻano maoli i ke kanaka i mua ou.
ʻO ka mea pinepine ma lalo iho
ʻAneʻane ʻaʻole ka hoʻopaʻapaʻa hoʻolilo e pili ana i ke kālā. ʻAneʻane ʻaʻole ka hoʻopaʻapaʻa lohi e pili ana i ka uaki. Noho pinepine nā hakakā mau ma luna o kekahi mea palupalu, he manaʻolana a he makaʻu a he pono e koʻikoʻi loa ai i kekahi o ʻolua a ʻaʻole i ʻike piha ʻia e kekahi.
Ua ʻōlelo maopopo kahi mea kākau e uhi ana i kēia noiʻi ma Psychology Today: hakakā nā hoa pili no ka mea hiki ke ʻike, nā hana hale a i ʻole ka pakuhi manawa, akā uhi pinepine kēlā mau kumuhana o luna i kahi pono hohonu ma lalo iho. Manaʻo kekahi e kāohi ʻia kona kūʻokoʻa. Manaʻo kekahi he mehameha, me he mea koʻikoʻi ʻole. Ke hakakā wale ʻoe no ka ʻili, hala mau ʻolua kekahi i kekahi, no ka mea ʻaʻole loa i kau ka mea maoli ma luna o ka pākaukau.
No laila ʻo ka nīnau ʻoi aku ka pono i loko o kahi hakakā e hoʻi mai ana, ʻaʻole ia ka "pehea kāua e hoʻoponopono ai i kēia." ʻOi aku kona mālie. No ke aha e koʻikoʻi loa ai kēia iā ʻoe? He aha kāu mea e makaʻu ai e hiki mai inā hele i kahi ʻē? He aha ka mea a kēia i hoʻomanaʻo ai iā ʻoe, i kou wā kamaliʻi? Ma lalo o ka mea mālama kālā aia pinepine kahi keiki i nānā i kona ʻohana e hakakā no ke kālā. Ma lalo o ka mea hoʻolilo aia pinepine kekahi i aʻo he palupalu ka hauʻoli a he pono e lawe ʻoe iā ia ʻoiai aia ia. ʻAʻole hewa kekahi o lāua. ʻO ʻelua kanaka kūpono e pale ana i ʻelua mea maoli.
Pehea e mālama ai i ka hakakā āu e hana mau ai
ʻAʻole ʻoe e hoʻonalo i kahi pilikia mau. Hiki iā ʻoe ke hoʻolilo iā ia i mea ʻeha iki aʻe e noho pū ai. He mau mea e kōkua maoli.
- E kapa iā ia i kona ʻano maoli, i ka leo nui, me ka pū. Aia kahi hōʻolu i ka ʻōlelo wale, "ʻAʻole au manaʻo e hoʻoponopono kāua i kēia, a ʻaʻole au manaʻo he pono kāua." ʻO ke kapa ʻana i kahi hakakā he mau e lawe i kekahi o ka pīhoihoi mai ia mea. Hoʻōki ʻoe i ka mālama ʻana i kēlā me kēia puni he pilikia a hoʻomaka e mālama iā ia he aniau maa.
- E niele ma mua o kou hoʻohuli. I ka manawa aʻe e puka mai ai, e kūʻē i ka huki e hōʻoiaʻiʻo. E nīnau i hoʻokahi nīnau maoli no ke kumu e koʻikoʻi ai iā lākou, a e hoʻolohe maoli i ka pane ma kahi o ka hoʻomākaukau i kāu pane. Ke ʻohi nei ʻoe i ka ʻike no ke kanaka āu e aloha ai, ʻaʻole e kūkulu ana i kahi hihia.
- E hoʻomālie mua i kou kino ponoʻī. Hoʻāla wikiwiki kēia mau kūkākūkā i ka ʻōnaehana naʻau. Inā kuʻi kou puʻuwai a ua haiki a ʻino kou mau manaʻo, ua nalowale kou komo ʻana i kou ʻano maikaʻi loa, a ʻaʻohe mea maikaʻi e hoʻoholo ʻia mai laila. ʻOluʻolu ke ʻōlelo, "Makemake au e hoʻomau i ke kamaʻilio no kēia, pono wale au i ʻiwakālua minuke e kau mālie ai." A laila e kau mālie maoli, a hoʻi mai.
- E ʻimi i ka uhi liʻiliʻi. ʻAʻole ʻoe pono i ka ʻae piha. Pono ʻoe i kahi waena e hana ai e mahalo i ka mea ʻaʻole hiki i kēlā me kēia o ʻolua ke hāʻawi. E ʻimi i ka māhele hoʻokahi ʻaʻole hiki iā ʻoe ke kūlou, e kapa i nā māhele i loaʻa iā ʻoe ka lumi, a kūkulu i kahi hoʻonohonoho manawa a puni kēlā. A laila e nānā hou. Hoʻokuʻikahi hou ʻia nā pilikia mau ma luna o ke ola holoʻokoʻa, ʻaʻole hoʻoponopono ʻia i hoʻokahi manawa.
- E mālama i ke aloha i loko o ka lumi. Hoʻololi kahi mahana liʻiliʻi i ka hoʻololi holoʻokoʻa. He lima ma ka lima, he hoʻomākeʻaka pū iki no ka maopopo o kēia hakakā, he hoʻomanaʻo aia ʻolua ma ka hui like ʻoiai ʻaʻole ʻolua e ʻae like. ʻO nā hoa pili e mālama maikaʻi ana i kēia mau pilikia, ʻo lākou ka poʻe e hiki ke kamaʻilio no ka mea paʻakikī me ka nalowale ʻole o ke aloha.
E ʻae iā ʻoe iho e neʻe iki
Aia hoʻokahi māhele hou e mālama mālie ana i kēia a pau, a hāʻawi ʻo Gottman i kahi inoa maʻalahi: ʻo ka ʻae i ka mana. ʻO kona manaʻo, ʻo ka noho hāmama maoli i ka manaʻo o kāu hoa pili, mākaukau e hoʻololi iki ʻia e ka mea a lākou e haʻi ai, ʻoiai ma nā pilikia ʻaʻole loa ʻolua e ʻae like. ʻO ia ka ʻokoʻa ma waena o ka hoʻolohe e ʻimi i ka hemahema o kā lākou ʻōlelo a me ka hoʻolohe e lawe maoli i kekahi o ia mea.
Kani palupalu kēia, a ʻo ia ka mea kūʻē i ka hana nui. Akā he mea kāohi koʻikoʻi. Ke ʻae ʻoe i ka manaʻo o kāu hoa pili e neʻe iā ʻoe inā paha he liʻiliʻi, hoʻololi ke ʻano holoʻokoʻa o ka hakakā e hoʻi mai ana. Hoʻōki lākou i ka manaʻo e kamaʻilio ana lākou i kahi paia, ʻo ia hoʻi ʻaʻole pono lākou e piʻi e lohe ʻia, ʻo ia hoʻi ʻaʻole pono ʻoe e pale. Liʻiliʻi aʻe ka hakakā. He mea hoʻolilo a he mea mālama kālā mau ʻolua. ʻElua wale nō kanaka e hana ana i ka lumi no ka ʻoiaʻiʻo o kekahi, ma kahi o ʻelua kanaka e kali ana kēlā me kēia i ka hāʻawi pio hope o kekahi.
He hana nō hoʻi ka ʻae i ka mana āu e kūkulu ai. I ka manawa aʻe e hoʻomaka ai ka hoʻopaʻapaʻa kahiko, e hoʻāʻo e ʻimi i ka mea hoʻokahi i kā kāu hoa pili e ʻōlelo nei e hiki iā ʻoe ke ʻae ʻoiaʻiʻo, a e ʻōlelo iā ia ma mua o kekahi mea ʻē aʻe. "He pololei ʻoe ke ʻoi au i kēia." "He kūpono kēlā, ua mamao au." ʻO kahi hāʻawi liʻiliʻi, i hāʻawi mua ʻia, e hoʻopalupalu pinepine i ke kūkākūkā holoʻokoʻa ma ke ʻano ʻaʻole loa e hiki i kekahi pane akamai.
ʻAʻole kēia e manaʻo he hiki ke hana i kēlā me kēia ʻokoʻa, a ʻaʻole ia e manaʻo he pono ʻoe e ʻae i ka mālama ʻino ʻia. ʻO ka hoʻowahāwahā, ka hoʻomalu, a me ka ʻino, ʻaʻole lākou he mau pilikia mau e mālama ʻia. He mau kumu lākou e kiʻi ai i ke kōkua a i ʻole e noʻonoʻo hou i ka pilina. ʻO ka pahu hopu maʻanei no ʻelua kanaka me ka manaʻo maikaʻi kumu e hihia mau ana ma ka ʻokoʻa ʻoiaʻiʻo like.
Ka manawa e kūpono ai ke kiʻi i ke kōkua
I kekahi manawa ua kūpaʻa pani kahi hakakā no ka lōʻihi loa a ʻaʻole hiki iā ʻolua ke ʻike i ke ala e hoʻi ai i kahi kūkākūkā maoli ma o ʻolua iho. Pālahalaha ke kumuhana, hoʻopau kēlā me kēia hoʻāʻo ma ka paia like, a ua hoʻomaka ʻolua e manaʻo me he mau hoa noho lā e kaumaha ana. ʻAʻole kēlā he hoʻoholo no ka pilina. He hōʻailona ua paʻakikī ka pilikia ma waho o ka wahi e hiki ai iā ʻolua ke hoʻopalupalu iā ia me ka lima ʻole.
Hana kahi kahuna lapaʻau hoa pili maikaʻi i kēia ʻano hana ponoʻī, e kōkua iā ʻolua e lawe i ka ʻeha mai kahi pilikia paʻa i hiki iā ʻolua ke kamaʻilio hou. Inā ʻo kou ʻano ponoʻī kekahi o ka mea e paʻakikī loa ai ka hakakā, inā ke lawe nei ʻoe i ka hopohopo, ke kaumaha, a i ʻole nā ʻeha kahiko e ʻā ana i kēia mau manawa, he mea kūpono ke kamaʻilio me kahi kauka a i ʻole kahi kahuna lapaʻau ma kou ʻano iho kekahi. A inā waiho kahi pilina iā ʻoe me ka makaʻu a ka palekana ʻole, neʻe loa ia ma waho o ka hakakā maʻamau, a ʻo ke kiʻi ʻana i kahi loea a i ʻole kahi laina kākoʻo ka mea lokomaikaʻi e hana ai no ʻoe iho.
ʻO nā hoa pili e hele i ka mamao, ʻaʻole lākou ka poʻe i loaʻa i kahi hoa me ka ʻulili ʻole. ʻO lākou ka poʻe i aʻo e hoʻopaʻapaʻa no ka mea kahiko like me ka ʻoluʻolu iki aʻe i kēlā me kēia ʻumi makahiki. Hiki iā ʻoe ke aloha i kekahi a loaʻa nō naʻe kahi hakakā ʻaʻole loa e pau. ʻO ka hapa nui o nā kānaka e aloha ana kekahi i kekahi, loaʻa iā lākou.
Nā kumu
- The Gottman Institute, Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems
- The Gottman Institute, Managing Conflict: Recognizing Gridlock
- Psychology Today, Why 69 Percent of Couples' Conflict Will Never Go Away