Nā ʻano hana ʻehā e wānana ai i ka haʻalele, a he aha ka mea e hana ai ma kona hakahaka

E noʻonoʻo i kekahi hoʻopaʻapaʻa maʻamau. ʻAʻole i wehe ʻia ka mīkini holoi pā, hou aku nō, a ʻōlelo aku kekahi o ʻolua i kekahi mea no ia. He mea liʻiliʻi nō ia. Akā i loko o nā minuke ʻelua ma hope mai, hoʻopau ke kamaʻilio ʻana i ke kūkākūkā no nā pā a hoʻomaka i ka noʻonoʻo ʻana ʻo wai ʻolua. Loli ka leo. Loli ka maka. Lilo kekahi i ka huʻihuʻi a noho mālie, a hoʻomau aku kekahi i ke koi, a hele ʻolua i ka moe me ka manaʻo me he poʻe malihini lā.

Loaʻa i kēlā me kēia kāne wahine nā pō penei. ʻO ka ʻoiaʻiʻo paʻakikī, ʻo kekahi mau ʻano hakakā, ke hana pinepine ʻia, hōʻino maoli i ka pilina, a hiki i ka poʻe noiʻi ke ʻike i ia mau ʻano.

Ua hoʻolōʻihi ka loea noʻonoʻo ʻo John Gottman i nā makahiki ma kahi keʻena noiʻi liʻiliʻi me he hale noho lā ma ke Kulanui o Wakinekona, e hoʻopaʻa kiʻi ana i nā kāne wahine i ko lākou kamaʻilio ʻana no kā lākou kuʻkūʻē. Ua nānā kāna hui i nā maka, nā huaʻōlelo, a me ka puʻuwai. A laila, ua hahai lākou i ua mau kāne wahine lā no nā makahiki he nui i mea e ʻike ai ʻo wai ka mea i mau a ʻo wai ka mea i haʻalele. Mai loko mai o ia mau kiʻi a pau, ua ʻākoʻakoʻa mai nā ʻano hana ʻehā ma ke ʻano he mau mea i ʻike mau ʻia i loko o nā pilina e holo ana i ka pilikia. Ua hāʻawi ʻo Gottman i ka inoa weliweli iā lākou, ʻo nā Hoʻoholoholo ʻewalu wāwae ʻehā, a ua paʻa ia inoa no ka mea maʻalahi ke ʻike i ia mau ʻano ke ʻike ʻoe i ka mea āu e nānā nei.

ʻO ka lono maikaʻi ma lalo o kēia a pau: he mau ʻano hana kēia, ʻaʻole he kīnā ʻano. Hiki ke hoʻololi i nā ʻano hana i nā mea ʻoi aku ka maikaʻi. E hele kāua i kēlā me kēia, a laila e noho loa i ka mea e ʻimi ai ma kona hakahaka.

ʻano hana ʻekahi: ka hōʻino

Aia he ʻokoʻa ma waena o ka ʻōhumu a me ka hōʻino, a he mea pono e maopopo pono.

No kekahi mea i hana ʻia ka ʻōhumu. "Ua hopohopo au i ka wā āu i kelepona ʻole mai ai e lohi ana ʻoe." Lawe ka hōʻino i ua manawa lā a kuhikuhi i ke kanaka. "ʻAʻole ʻoe noʻonoʻo i kekahi poʻe ʻē aʻe koe wale nō ʻoe." No kekahi hanana kekahi. He ʻōlelo hoʻoholo kekahi no ke ʻano o ke kanaka.

He hōʻailona nā huaʻōlelo *mau* a me *ʻole loa*. Pēlā nō ka neʻe ʻana mai "ua hoʻonāukiuki kēia iaʻu" a i "aia kekahi mea hewa iā ʻoe." Hōʻino nā poʻe a pau i kekahi manawa, ʻaʻole e hoʻopau kekahi ʻōlelo ʻoi i kekahi mea. ʻO ka pōʻino, ʻo ia ke lilo ʻana i mea maʻamau, ke ala e kahe ai kēlā me kēia kūʻē.

ʻano hana ʻelua: ka hoʻowahāwahā

No nā mea ʻehā, ʻo kēia ka mea e noʻonoʻo nui ai. Ma ka noiʻi a Gottman, ʻo ka hoʻowahāwahā ka mea ikaika loa e wānana ai e wāwahi ʻia ana ka pilina.

ʻO ka hoʻowahāwahā, he hōʻino me ka pailua i hui pū ʻia. Ka ʻōlino ʻana o ka maka. Ka pīhoihoi henehene. Ka hoʻomāʻewaʻewa e ʻeha ai. Ka hoʻohenehene, ka kapa inoa ʻino, ke kamaʻilio aku i kāu hoa pili me ke ʻano āu e ʻae ʻole ai e kamaʻilio ʻia kekahi hoaaloha. Ma lalo iho, he kūlana o ka nānā iho ʻana i kēlā kanaka, e mālama ana iā ia me he mea haʻahaʻa lā ma mua o ka noho ma kou ʻaoʻao.

Hōʻino nui aku ia ma mua o nā mea ʻē aʻe no ka mea ʻo ia ka mea kūʻē i ke aloha a me ka mahalo, a ʻike ke kanaka i ia mea i loko o ko lākou kino. Haʻi ka hoʻowahāwahā i kāu hoa pili ua hoʻopau ʻoe i ka noho ʻana ma luna o ko lāua hui. He kakaikahi nā mea e hōʻino wikiwiki ai i ke aloha.

ʻano hana ʻekolu: ka pale ʻana

He mea kūpono loa kēia mai loko mai, a ʻo ia ke kumu e paʻa ai.

Ke manaʻo ʻoe ua hōʻeha ʻia ʻoe, pale ʻoe. Wehewehe ʻoe i ke kumu ʻaʻole nāu ka hewa, kuhikuhi ʻoe i ka mea a lākou i hana mua ai, hālāwai ʻoe me kekahi ʻōhumu me kekahi ʻōhumu kūʻē. Me he pale kino lā ka manaʻo. I kāu hoa pili, lele ia me he hōʻole lā e hoʻolohe iā ia, a he leka mālie ʻo ka pilikia he kuleana ona wale nō.

ʻO ka pale ʻana, ʻo ia maoli kekahi ala e hoʻāhewa ai i kāu hoa pili me ke kani ʻana me he mea lā e kū kūʻokoʻa ana ʻoe nāu iho wale nō.

ʻO ka pilikia, ʻaʻole loa ia e hoʻohaʻahaʻa i ka pilikia. Haʻi aku ia i kēlā kanaka ʻaʻole helu kona hopohopo, no laila ʻōlelo nui aku ʻo ia, a i kēia manawa ke pale nei ʻolua a ʻaʻohe mea e hoʻolohe ana.

ʻano hana ʻehā: ke kūpaʻa pāpani

ʻO ka ʻano hana ʻehā, ʻo ia ka mea me he mea ʻole lā. Piʻi ka pā. Hoʻopau kekahi hoa i ka pane ʻana, nānā aku i kahi ʻē, noho mālie, a haʻalele paha i ka lumi. Mai waho mai, hiki ke heluhelu ʻia me he huʻihuʻi a ʻino paha.

Ka nui o ka manawa ʻaʻole pēlā. ʻO ke kūpaʻa pāpani, ʻo ia ka mea pinepine e hana ai i ka wā i piha loa ai ke kanaka ma ke kino, ke kuʻa ka puʻuwai, ke kahe nui o ke kino, ʻaʻole loa hiki iā ia ke hoʻokomo i kekahi huaʻōlelo hou. ʻO ka pani ʻana he hoʻāʻo hope loa e hoʻōki i ke kahe. ʻO ka pilikia, ʻo ka hoa pili i waiho ʻia e kamaʻilio ana i kekahi pā, manaʻo ʻo ia ua haʻalele ʻia, a hoʻoikaika hou aku, a ʻo ia ka mea e piha hou ai ka mea kūpaʻa pāpani. A puni a puni.

Pehea e hānai ai kēia mau ʻehā kekahi i kekahi

Kakaikahi kā lākou hōʻike hoʻokahi. Hōʻea pinepine lākou ma ke kaʻina, e kāhea ana kēlā me kēia i ka mea aʻe.

Hoʻomaka pinepine me ka hōʻino. ʻO ka hōʻino, i hana hou ʻia, lilo i hoʻowahāwahā. Kono ka hoʻowahāwahā i ka pale ʻana, no ka mea ʻo wai ka mea pale ʻole iā ia iho mai ka hoʻowahāwahā mai. A i ka wā e hoʻololi ʻole ai ka pale ʻana i kekahi mea, kūpaʻa pāpani kekahi a haʻalele. ʻO ka mea i hoʻomaka me he mīkini holoi pā wehe ʻole lā, ua lilo i kēia manawa i hoʻopuni paʻa e holo iā ia iho, a ʻaʻole loa i kūkākūkā ʻia ka pilikia kumu.

ʻO ka ʻike ʻana i ka hoʻopuni ka neʻe maoli mua. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻōki i kekahi ʻano i hiki ʻole iā ʻoe ke kapa. Ke hiki iā ʻoe ke ʻōlelo iā ʻoe iho, i ia manawa, *ʻē, ʻo kēia ka hoʻowahāwahā,* ua hana mua ʻoe i kahi ʻāpana liʻiliʻi e hana ai i kekahi mea ʻokoʻa.

He aha ka mea e hana ai ma kona hakahaka

ʻAʻole i papa inoa wale ke keʻena noiʻi a Gottman i ka mea e wāwahi ai i nā pilina. Ua noiʻi lākou i nā kāne wahine e hakakā ana a noho hauʻoli pū, ʻaʻole hakakā ʻole ua mau kāne wahine lā. Ua hoʻopaʻapaʻa nui lākou. He pūʻulu neʻe ʻokoʻa wale nō kā lākou. No kēlā me kēia ʻano hana hōʻino, aia he neʻe kūʻē ʻoi aku ke olakino.

Ma kahi o ka hōʻino: e hoʻomaka palupalu, a e haʻi i kāu mea e pono ai

ʻO ke ʻano e hoʻomaka ai ke kamaʻilio, ʻo ia paha ka mea e hoʻoholo ai pehea e pau ai. Hōʻoiaʻiʻo paha ka hoʻomaka ʻoʻoleʻa i ka pau ʻoʻoleʻa.

No laila e alakaʻi me kou ʻano a me kou makemake, me ka hoʻohana ʻana i ka "au" ma kahi o ka "ʻoe." ʻAʻole "ʻaʻole loa ʻoe kōkua ma ʻaneʻi," akā "ua maʻule au, a makemake nui au i kekahi lima me ka lumi kuke i kēia pō." ʻO ka pono like, akā he puka loli loa. Hoʻonoho kekahi i kāu hoa pili i ka pale ma mua o kou hoʻopau ʻana i ka ʻōlelo. Kono kekahi iā ia e komo i loko.

Ma kahi o ka hoʻowahāwahā: e kūkulu i kekahi ʻano hana o ka mahalo

Ulu ka hoʻowahāwahā ma ka lepo i mālama ʻole ʻia. ʻO ka lāʻau ʻaʻole ia he mea āu e hana ai i waena o ka hakakā. He mea āu e kūkulu ai i nā lā maʻamau a pau, me ka ʻike a me ka haʻi leo nui ʻana i nā mea āu e mahalo ai no ke kanaka me ʻoe.

Kapa ʻo Gottman iā ia "nā mea liʻiliʻi pinepine." He mahalo ʻoiaʻiʻo. Ka haʻi ʻana i kekahi mea āu e mahalo ai. He pumehana liʻiliʻi i hāʻawi ʻia me ke kumu ʻole. Kūkulu nā kāne wahine e hana mau ana i kēia i kahi waihona o ka manaʻo maikaʻi, a i ka hiki ʻana mai o ka hakakā, ʻoi aku ka maʻalahi o ko lākou heluhelu lokomaikaʻi kekahi i kekahi. Kuhikuhi kāna noiʻi i kekahi kānāwai maʻamau: ma nā pilina kūpaʻa a hauʻoli, ʻoi aku ka nui o nā manawa maikaʻi ma mua o nā manawa ʻino ma ka ʻelima a hoʻokahi paha. ʻAʻole ʻoe e ʻimi nei e loaʻa ʻole kekahi manawa ʻino. Ke ʻimi nei ʻoe e mālama i nā manawa pumehana ma mua loa.

Ma kahi o ka pale ʻana: e lawe i hoʻokahi ʻāpana

ʻAʻole pono ʻoe e ʻae i ka hoʻopiʻi holoʻokoʻa. Pono wale nō ʻoe e loaʻa ka ʻāpana kūpono a e hoʻokuleana iā ia, me ka ʻoiaʻiʻo.

"He pololei ʻoe, ua poina nō au, a ʻike au i ke kumu i hoʻonāukiuki ai ia iā ʻoe." ʻO ia wale nō. Me he mea palupalu lā, kokoke me he eo lā. Ma ka hana ʻana, hana ia i ka mea kūʻē, no ka mea i ka manawa e manaʻo ai kāu hoa pili ua hoʻolohe ʻia, hāʻule ka wela mai ka hoʻopaʻapaʻa. Ninini ka pale ʻana i ka wahie i ke ahi. ʻO kekahi ʻōlelo liʻiliʻi a ʻoiaʻiʻo "ʻae, ʻo ia ʻāpana naʻu," kinai ia i ke ahi.

Ma kahi o ke kūpaʻa pāpani: e kāhea i kahi hoʻomaha maoli

Inā hiki iā ʻoe ke ʻike iā ʻoe iho e piha ana, ke kuʻa ka puʻuwai, ka noʻonoʻo e hakahaka ana, ka makemake e holo, ʻaʻole e kōkua ka noho mālie a me ka hoʻokamani ʻana e hoʻolohe ana i kekahi o ʻolua. E kapa iā ia a e noi i kahi hoʻomaha.

E ʻōlelo i kekahi mea penei, "Makemake au e hoʻoponopono i kēia, akā ua piha loa au i ka noʻonoʻo pololei. Hiki anei iā kāua ke lawe i iwakālua minuke a hoʻi mai?" He mea nui nā minuke he iwakālua. ʻO ia ma kahi o ka manawa e pono ai ke kino piha e noho maoli ai. A e hana i kekahi mea e hoʻomaha maoli ana i ka hakahaka, he hele wāwae, mele, hanu lōʻihi, ʻaʻole he hoʻomaʻamaʻa noʻonoʻo o ka hewa o lākou. A laila e hoʻi mai. ʻO ka hoʻohiki e hoʻi mai ke kumu holoʻokoʻa. He ala ka hoʻomaha e noho ai i loko o ke kamaʻilio, ʻaʻole he ala e pakele ai mai ia.

I ka wā e kiʻi ai i ke kōkua

Hiki i ka nui o nā kāne wahine ke hoʻololi i kēia mau ʻano iā lākou iho ke ʻike lākou. ʻAʻole hiki i kekahi, ʻaʻole ia he hāʻule. Inā hoʻomau ka hakakā like me kāu mea e hana ai, inā ua lilo ka hoʻowahāwahā i ka ea āu e hanu ai, a inā ua haʻalele mālie kekahi o ʻolua, hiki i kekahi kauka kāne wahine maikaʻi ke kōkua ma nā ʻano i hiki ʻole i kekahi ʻatikala hoʻokahi. Ua kōkua nā ala i kūkulu ʻia ma kēia noiʻi, me ka lāʻau lapaʻau o ke ʻano Gottman a me ka lāʻau lapaʻau i kālele ʻia i ka manaʻo, i nā kāne wahine he nui e loaʻa ko lākou ala e hoʻi mai.

Aia kekahi laina ʻoi aku ka paʻakikī e pono e kapa pololei. ʻO nā ʻano ma ʻaneʻi, no ka hakakā maʻamau ma waena o nā kanaka ʻelua e palekana ana kekahi me kekahi. Inā makaʻu ʻoe i kāu hoa pili i kekahi manawa, inā loaʻa ka hoʻoweliweli, ka mana, a i ʻole kekahi ʻano hōʻino kino a moe kolohe paha, ʻaʻole ia he pilikia kamaʻilio e kūkākūkā ʻia, ʻaʻole hoʻi nāu e hoʻoponopono hoʻokahi. E kelepona i kahi laina kōkua hana ʻino ʻohana a i ʻole kekahi loea e hiki ke kōkua iā ʻoe e noʻonoʻo i kou palekana. Pono ʻoe e palekana me ke kanaka āu e aloha nei.

A inā ua hoʻāla kekahi o kēia i kekahi kaumaha i ʻoi aku ka nui ma mua o ka pilina ponoʻī, ka ʻano e hahai ana iā ʻoe i loko o ke koena o kou ola, e ʻoluʻolu e kamaʻilio me kekahi kauka a i ʻole kekahi loea olakino noʻonoʻo. ʻAʻole pono ʻoe e hoʻoponopono iā ʻoe iho.

ʻAʻole pau ka nui o nā pilina me ka pahū weliweli hoʻokahi. ʻAnāʻanai lākou ma o nā kamaʻilio liʻiliʻi he kaukani i hoʻopau mālie i ka lokomaikaʻi. ʻO ia hoʻi ka ʻāpana manaʻolana. Hana ka hoʻoponopono ma ke ala like, hoʻokahi kamaʻilio ʻoi aku ka maikaʻi i kēlā me kēia manawa, e hoʻomaka ana me ka mea aʻe.

Nā Kumu

• The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
• The Gottman Institute, The Four Horsemen: The Antidotes
• Psychology Today, Antidotes for the 4 Strongest Predictors of Divorce