Ke kū nei ʻoe i ka lumi kuke a ʻo ka hakakā no kahi pākaukau piha pā. A i ʻole kahi leka i pane ʻole ʻia no ʻeono mau hola. A i ʻole na wai e kāhea i ka mea hana paipu. ʻElima minuke i loko, ua leo nui aʻe ʻolua ma mua o ka mea hiki i nā pā ke hōʻoiaʻiʻo, a ʻike kekahi ʻāpana mālie ou. Ua loaʻa kēia hakakā like iā ʻoe ma mua. E loaʻa hou paha ia i kēia mahina aʻe, me ka ʻaʻahu ʻokoʻa.
Ke pahū kahi mea liʻiliʻi i mea nui, he hōʻailona pinepine ia ʻaʻole ʻo ka mea liʻiliʻi ka mea maoli. Ma lalo o nā pā aia kahi nīnau ʻaʻohe pili i nā pā. Ke ʻike nei anei ʻoe i ka nui o kaʻu e hāpai nei? He waiwai anei au iā ʻoe? Aia anei au i loko o kēia hoʻokahi? ʻAʻole pinepine e ʻōlelo leo nui ʻia kēlā mau nīnau. Hoʻokomo malū ʻia lākou, hoʻopena ʻia he hoʻopiʻi no nā hana hale, no ka mea ʻoi aku ka palekana o ka hoʻopiʻi ma mua o ka nīnau.
ʻO ke aʻo ʻana e lohe i ka nīnau ma lalo o ka hoʻopiʻi e hoʻololi i nā mea a pau o ka hele ʻana o kahi hakakā. ʻAʻole no ka mea hoʻonalo ia i ka hakakā. No ka mea hiki iā ʻoe ke pane i ka mea e ʻeha maoli nei ma kahi o ka hahau ʻana i kahi hoʻopunipuni.
Nā ʻano hakakā ʻelua, a no ke aha ʻaʻole e mau ka hoʻoponopono o kekahi
Ke kaha nei nā mea noiʻi pilina ʻo John lāua ʻo Julie Gottman, ka poʻe i aʻo i nā kāne wahine i loko o ka keʻena noiʻi no nā makahiki he nui, i kahi laina ma waena o nā ʻano hakakā ʻelua. Hiki ke hoʻoponopono i kekahi pilikia. No kahi kūlana kikoʻī lākou, a hāʻawi kahi kamaʻilio maikaʻi i kahi hoʻoponopono e paʻa: e māhele kāua i nā bila pēia, e mālama kāua i nā mākua hūnōai pēlā. Hoʻoponopono ʻoe iā ia a noho hoʻoponopono ʻia.
A laila aia kēlā mau mea ʻē aʻe. Kapa nā Gottman iā lākou he pilikia mau loa, a eia ka ʻāpana e pūʻiwa ai nā kānaka: ma kā lākou helu, ma kahi o 69 pākēneka o ka hakakā mau o nā kāne wahine he mau loa. ʻO kēia nā kūʻē i kupu ma loko o ka mea ʻiʻo o kēlā me kēia o ʻolua. Pono kekahi i ka pili nui aʻe, pono kekahi i ke ākea nui aʻe. Holo mua kekahi, holo lohi kekahi. Hoʻolilo kekahi e palekana, mālama kekahi e palekana. ʻAʻole ʻoe e hoʻoponopono i kēia, no ka mea ʻaʻohe mea haki e hoʻoponopono. ʻO ia ka hoʻopaʻapaʻa o ʻelua kānaka piha e kaʻana like ana i ke ola.
He pono ke noho me ia helu no kekahi manawa. Inā ʻaʻole hiki ke hoʻoponopono mau ʻia ka hapanui o ka mea a ʻolua e hakakā ai, ʻaʻole ʻo ka lanakila i ka hoʻopaʻapaʻa ka pahuhopu. Ua ʻike nā Gottman ʻaʻole ʻo ka hoʻoponopono ʻana i kēia mau pilikia ka mea e hoʻokaʻawale ai i nā kāne wahine maikaʻi mai ka poʻe ʻaʻole. ʻO ia ka hiki ke kamaʻilio mau no lākou me ka huli ʻole o ke kamaʻilio i ka ʻākala. ʻO ka mea kūʻē, ʻo ia ka paʻa loa, kahi e ʻoʻoleʻa ai ka hakakā like, paʻa kēlā me kēia kanaka i loko o kona lua, a pau ke kamaʻilio i ka manaʻo hiki ke alakaʻi i kahi wahi.
No laila inā loaʻa hou iā ʻolua ka hoʻopaʻapaʻa like, ʻaʻole ʻolua e hāʻule. Ua loaʻa wale iā ʻolua kekahi o kā ʻolua mau pilikia mau. ʻAʻole ʻo ka hana ka lanakila ʻana iā ia. ʻO ka hana, ʻo ia ke aʻo ʻana e noho ma ka ʻaoʻao hoʻokahi ona.
He aha ka mea e peʻe nei ma lalo o ka hoʻopiʻi ma luna
E noʻonoʻo i kahi hakakā hou me he mea lā ʻelua ona papa. Aia ka maʻiʻo, ʻo ia ka mea a nā huaʻōlelo i pili ai. A aia ka manaʻo, ʻo ia ka mea a ka hakakā i hoʻolilo ai i kēlā me kēia o ʻolua e manaʻo no ʻolua iho a no kekahi i kekahi. Piʻi ka hakakā ke hoʻopaʻapaʻa ʻoe i ka maʻiʻo a haʻalele i ka manaʻo.
Noho ka hapanui o ka manaʻo maoli ma kekahi mau wahi. E nānā inā kamaʻāina kekahi o kēia mai kāu mau hoʻopaʻapaʻa ponoʻī:
- He koi nānā i hala ʻole ʻia. ʻO ka "Aia mau ʻoe ma kāu kelepona" ʻaʻole pinepine ia no ke kelepona. He kanaka ia e ʻōlelo ana, ua makemake au e manaʻo ʻia he mea koho a ʻaʻole i loaʻa.
- He ʻeha kahiko e pēhi ʻia ana. Inā ua ulu kekahi hoa me ka manaʻo ʻike ʻole ʻia, e pā ikaika aku kahi hoʻolālā i poina ma mua o ka mea kūpono i ka hoʻolālā. Ua ana ʻia ka pane i ka ʻeha kahiko, ʻaʻole i ka hanana hou.
- He waiwai a pono i ʻike ʻole ʻia. Kaulana ʻole ka pili o nā hakakā kālā i ke kālā. Pili lākou i ka palekana, ke kūʻokoʻa, ka pono, a me ka mea i aʻo ʻia iā kēlā me kēia o ʻolua i ke ʻano o kahi ola maikaʻi.
- He koi hoʻoponopono i puka ʻaoʻao mai. I kekahi manawa, he hoʻāʻo maoli kahi hakakā e ʻōlelo ai, ke ʻeha nei nō au no ka mea hope a ʻaʻole loa kāua i hoʻopau.
E nānā ʻaʻole hiki ke hoʻoponopono i kekahi o kēia ma ke ʻano hana hale. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono i ka "makemake au e manaʻo ʻia he koho ʻia" ma ka holoi wikiwiki ʻana i nā pā. Akā hiki iā ʻoe ke lohe iā ia. A ʻo ka lohe ʻia pinepine ka mea maoli a ke kanaka i kiʻi ai i ka manawa a pau.
No ke aha e huli wikiwiki ai i ka uwā
Aia kekahi kumu kino e wili aʻe ai kēia mau hoʻopaʻapaʻa ma waho o ke kumuhana, ʻaʻole ia he hemahema ʻano o kekahi o ʻolua. Ke ikaika lawa ka hakakā, hālana ke kino. Wehewehe ka poʻe noiʻi i nā kāne wahine i ka hālana noʻonoʻo he kūlana o ka luhi nui kahi e piʻi kiʻekiʻe loa ai ka hoʻāla a pio ka noʻonoʻo maopopo. I loko o ia kūlana, hoʻomaka ʻoe e heluhelu i kēlā me kēia neʻe a kāu hoa ma ke ʻano ʻino loa, a hāʻule kou hiki ke hoʻoponopono i kekahi mea.
He kūlana ʻino loa ka hālana no ke kūkākūkā. Ke kuʻi nei kou puʻuwai, ua hāiki kou noʻonoʻo i ka pale a me ka hoʻouka kūʻē, a ma kekahi wahi ua nalowale loa nā pā kumu. ʻO ia ke kumu e ʻoi aku ai ka ʻino o ka "e kamaʻilio kāua i kēia manawa." ʻAʻole hiki iā ʻoe ke kau i ka mea maoli a palupalu ma lalo o ka hakakā ke hōʻoiaʻiʻo nā kino ʻelua o ʻolua aia lākou ma lalo o ka weliweli.
ʻOi aku ka haʻahaʻa o ka neʻe ma ʻaneʻi ma mua o ka hoʻoponopono i kekahi mea. Ke manaʻo ʻoe e hālana ana ʻoe, ʻo ke ʻano lokomaikaʻi ka kāhea ʻana i kahi hoʻomaha, ʻaʻole ka pahu ʻana i waho. "Makemake au e hoʻomau i ke kamaʻilio no kēia, akā pono au i iwakālua minuke ma mua." A laila e lawe maoli iā lākou, a e hoʻi maoli. ʻO kahi hoʻomaha me ka hoʻi ʻole he haʻalele wale me ka ʻano maikaʻi aʻe. ʻO kahi hoʻomaha me ka hoʻohiki e hoʻi, ʻo ia kekahi o nā mea aloha loa hiki iā ʻoe ke hana i waena o ka hakakā.
Pehea e ʻimi ai i ka mea maoli, i ka manawa
ʻAʻole pono ʻoe e lilo i kahuna hoʻōla noʻonoʻo e hana i kēia. Pono iā ʻoe i kekahi mau nīnau ʻoiaʻiʻo a me ka makemake e nīnau iā lākou ke makemake ʻoe e pololei wale.
- E nīnau iā ʻoe iho i kāu mea e manaʻo maoli nei, ma lalo o ka huhū. ʻO ka huhū pinepine he kiaʻi kino. Ma hope ona pinepine ka ʻeha, ka makaʻu, a i ʻole ka mehameha. ʻO ka "Ke inaina nei au no kou poina ʻana" pinepine ʻo ia ka "ua manaʻo au he ʻole koʻikoʻi." E haʻi i kēlā iā ʻoe iho ma mua. Hoʻopalupalu ia i ke ʻano o kāu ʻōlelo aʻe.
- E ʻōlelo i ka manaʻo, ʻaʻole ka hoʻopaʻi. ʻO ka "ʻAʻole loa ʻoe e noʻonoʻo iaʻu" he hoʻopaʻi, a kono ia i ka pale. ʻO ka "Ua mehameha au i kēia pō" he manaʻo, a kono ia i ka lima. Kapa nā Gottman i ke ala palupalu a hala ʻole o ka hāpai ʻana i kekahi mea he hoʻomaka palupalu, a ʻo ka hoʻomaka palupalu ka mea wānana maikaʻi loa o ke ʻano e hele ai ke kamaʻilio holoʻokoʻa.
- E ʻimi naʻauao no ko lākou ʻaoʻao lalo nō hoʻi. Ke pane nui kāu hoa i kahi mea liʻiliʻi, ʻo ia kāu hōʻailona ua hehi ʻoe i kekahi mea koʻikoʻi aku ma mua o ka mea i ʻike ʻia. Ma kahi o ka "no ke aha ʻoe e hana nui nei i kēia," e hoʻāʻo i ka "me he mea lā he mea nui kēia iā ʻoe, e kōkua iaʻu e maopopo." Hiki i kēlā nīnau ke hoʻopau i kahi hakakā i hoʻokahi huaʻōlelo.
- E hoʻolohe no ka makemake i loko o ka hoʻopiʻi. ʻAneʻane loaʻa i kēlā me kēia hoʻopiʻi kahi ʻiʻini huna. ʻO ka "ʻAʻole loa ʻoe ma ka home" makemake i ʻoi aku ona. ʻO ka "ʻAʻole ʻoe e kōkua" makemake e mehameha ʻole me ka ukana. Inā hiki iā ʻoe ke pane i ka makemake, e hehee ka hoʻopiʻi.
Ke hōʻuluʻulu ʻana ʻo ka American Psychological Association i ka noiʻi no ka mea e olakino ai nā kāne wahine, kau ia ma kahi like: he maʻamau nā kūʻē a ʻaʻole he hōʻailona o kahi pilina ʻino, akā he koʻikoʻi loa ke ʻano o kāu hoʻopaʻapaʻa ʻana. ʻO ka hoʻolohe ʻana i ka manaʻo o kāu hoa a me ka hoʻāʻo e maopopo i kona mau manaʻo ke ala kūkulu. ʻO ka hoʻowahāwahā, ka pā pōhaku ʻana, a me ka hoʻouka i ka ʻaʻā ke ala ʻino. ʻAʻole ʻo ka ʻokoʻa ke hakakā ʻoe a ʻole. ʻO ia inā, i waena o ka hakakā, e noho ʻolua i nā kānaka e hoʻāʻo ana e maopopo kekahi i kekahi.
ʻOi aku ka koʻikoʻi o ka hoʻoponopono ma mua o ka hakakā
Eia ka mea ʻaʻohe mea e haʻi iā ʻoe i kou ʻōpio ʻana: ʻaʻole ʻo ka pahuhopu ka hoʻopau ʻana i ka hakakā. Hakakā nō nā kāne wahine e hele lōʻihi ana. ʻO kā lākou mea akamai aku, ʻo ia ka hoʻoponopono, nā neʻe liʻiliʻi e huki hou ai i ʻelua kānaka kekahi i kekahi ma hope o ka haki. Hiki i kahi hoʻāʻo hoʻoponopono ke lilo i kahi ʻakaʻaka e haki ai i ka ʻoʻoleʻa, he lima ma ka poʻohiwi, he leo palupalu aʻe, he "ʻaʻole au e makemake i ke ʻano o kēia hele." ʻAʻole pono ia e nani. Pono wale ia e lilo i hōʻailona e ʻōlelo ai, ke makemake nei nō au iā kāua, ʻoiai i kēia manawa, ʻoiai me ka huhū.
ʻO ka mea e kau ai kahi hoʻoponopono, ʻo ia inā hoʻi hou mai ke kanaka ʻē. Hiki iā ʻoe ke hāʻawi pono i ka lālā ʻoliva a hoʻokae ʻia ia, a ʻeha kēlā. No laila pili kēia ʻāpana iā ʻolua ʻelua. Ke hana kāu hoa i kahi hoʻāʻo hemahema e hoʻopalupalu i nā mea, ʻo kēlā ʻakaʻaka hemahema a i ʻole kēlā hapa kala mai, ʻoi aku kona waiwai ma mua o kona ʻano. ʻO ka ʻae ʻana i kahi hoʻoponopono āu i manaʻo ʻole ai he maikaʻi lawa, ʻo ia kāna hana aloha ponoʻī.
ʻO kekahi hapa, ʻo ia ka mea e hana ʻia ke hala ka wela. Mai hoʻokuʻu i kahi hakakā maoli e mōʻā wale me ka haʻi ʻole i kona kumu. He lā a ʻelua ma hope, ke maluhia ʻolua, he pono ke hoʻi hou. ʻAʻole no ka hoʻokolokolo hou i ka mea pono. No ka ʻōlelo ʻana i ka ʻāpana mālie: "Manaʻo au ua huhū nui au no ka mea ua manaʻo au e hana hoʻokahi nei au i nā mea a pau." ʻO kēlā ʻōlelo, i ʻōlelo ʻia i ka wā maluhia, ʻo ia ka mea e neʻe maoli ai i kahi pilikia mau. ʻO ia ka mea ʻaʻole hiki iā ʻoe ke kau i kou wā hālana. ʻAʻole loaʻa kēia i nā kāne wahine he nui no ka mea me he mea lā he lawa ka hōʻoluʻolu o ka pau ʻana o ka hakakā. ʻAʻole lawa loa. Ke kāohi ka pau ʻana o ka hakakā i ke kahe koko. ʻO ke kamaʻilio ma hope ka mea e pani ai i ka ʻeha.
Kekahi mau mea e kōkua ai i ka paʻa o kahi hoʻoponopono:
- E alakaʻi me kāu ʻāpana ponoʻī. ʻO ka "Ua ʻoʻoleʻa au, a e kala mai" e wehe i ʻaneʻane nā mea a pau. ʻAʻole ia e lilo iā ʻoe i kahi mea hiki ʻole iā ʻoe ke uku.
- Mai koi i ke kala mai e hoʻi koke mai. E hāʻawi i kāu a e hoʻokuʻu i kā lākou e hiki mai i kona manawa ponoʻī.
- E haʻi i ka mea kumu i ka wā maluhia, me ka palupalu, ma ke ʻano he ʻike no ʻoe ʻaʻole he hoʻopiʻi no lākou.
- E hoʻoholo pū, me ka leo nui, ʻo ka pilikia ka pilikia, ʻaʻole kekahi i kekahi. Lanakila ʻelua kānaka kūʻē i kahi pilikia ma mua o ʻelua kānaka kūʻē kekahi i kekahi i nā manawa a pau.
Ke pau ʻole ka hakakā like
Hiki ke ola me kekahi mau pilikia mau ke hiki iā ʻolua ke kamaʻilio no lākou me ke aloha. Noho kekahi ma luna o kahi moeʻuhane a pono koʻikoʻi loa a ʻaʻole e neʻe ka paʻa loa ʻoiai he palupalu kāu hoʻomaka. He pono ke ʻike i kēlā ma kahi o ka ʻuʻumi ʻana. Inā ua loaʻa iā ʻolua ka hoʻopaʻapaʻa like loa no nā makahiki, inā waiho ia i kekahi a i ʻole ʻolua me ka manaʻo liʻiliʻi, a i ʻole ʻaʻole hiki hou ke kamaʻilio me ka huli ʻole i ka ʻino, ʻaʻole ia he hōʻailona ua haki ʻolua. He hōʻailona ia ua kū ʻolua i kahi mea nui aʻe ma mua o ka mea hiki i kahi kamaʻilio lumi kuke ke hāpai.
ʻAʻole ʻo kahi kahuna hoʻōla noʻonoʻo o nā kāne wahine he ala hope loa a he ʻae ʻana i ka hāʻule. He kanaka ia i aʻo ʻia e kōkua iā ʻolua e ʻimi i ka mea ma lalo o ka mea ke kokoke loa ʻolua e ʻike iā ia, a e mālama iā ʻolua a lawa ka maluhia e hiki maoli ai ke kamaʻilio. Hiki i nā kānaka he nui e aloha kekahi i kekahi i kēia wahi. ʻO ka noi ʻana i ke kōkua ka mea a ka poʻe e manaʻo ana e noho pū e hana ai.
A inā e pau ka manaʻo o ka hakakā he hakakā a hoʻomaka ka manaʻo ʻaʻole ʻoe palekana, he kamaʻilio ʻokoʻa kēlā, ʻaʻole hoʻi ia he mea e mālama hoʻokahi ai. E kiʻi i kekahi āu e hilinaʻi ai a i ʻole he loea hiki ke kōkua iā ʻoe e noʻonoʻo iā ia.
I ka manawa aʻe e pahū ai nā pā me ka manaʻo ʻole mai, e hoʻāʻo e noho naʻauao no hoʻokahi kekona hou. Leo nui nā pā, akā ʻaʻole pinepine lākou ke kumu. ʻO ke kumu pinepine he mālie aʻe, e kū ana ma hope pono o lākou, e manaʻolana ana e ʻike ʻoe aia ia ma laila.
Nā Kumu
- The Gottman Institute, Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems
- American Psychological Association, Happy Couples: How to Keep Your Relationship Healthy
- National Center for Biotechnology Information, Breaking the cycle of emotional flooding in couple's conflict