Pehea e noho pū ai me kahi hoaaloha i ke kanikau

Ua make ka makuahine o kāu hoaaloha i ka Pōʻalua. A i ʻole ua pau kā lākou male ʻana, a i ʻole ʻaʻole i hiki mai ke pēpē, a i ʻole ua hoʻohiamoe ʻia ka ʻīlio a lākou i mālama ai no nā makahiki he ʻumikūmāhā i kēlā kakahiaka. Makemake ʻoe e hoʻopili. A laila paʻa ʻoe, no ka mea ke manaʻoʻiʻo nei kekahi hapa mālie a makaʻu ou aia kahi mea kūpono loa e ʻōlelo ai, a inā hiki ʻole iā ʻoe ke loaʻa, e hoʻoʻino ʻoe i nā mea a pau.

No laila eia ka mea mua e ʻike ai, a wehe ia i ke koʻikoʻi: ʻaʻohe mea kūpono loa e ʻōlelo ai. ʻAʻohe mea me nā huaʻōlelo e hoʻoponopono i kēia, no ka mea ʻaʻohe mea e hoʻoponopono i kēia. ʻO ka mea a ka poʻe kanikau e hoʻomanaʻo ai, i nā makahiki ma hope, ʻaʻole ia ka mākaukau ʻōlelo o kekahi. Hoʻomanaʻo lākou i ka mea i hōʻea mai. Hoʻomanaʻo lākou i ka mea i noho.

ʻO ia ka hana holoʻokoʻa, ʻoiaʻiʻo nō. ʻAʻole pono ʻoe e naʻauao. Pono ʻoe e noho aia.

No ke aha e kani paʻakikī loa ai kēia

Inā hoʻopilikia ka hoʻopili ʻana i kahi kanaka kanikau iā ʻoe, ʻaʻole ʻoe he anu a haki. He kanaka ʻoe. ʻAʻole i aʻo ʻia ka nui o kākou pehea e hana ai i kēia. Ua ulu kākou a puni i kahi moʻomeheu e mālama ana i ka make me he mea e hoʻomaʻemaʻe koke ʻia ai, a no laila hiki kākou i ka pule ʻino loa o kekahi me ka palapala ʻole a me ka makaʻu nui.

Kani maʻa mau ka makaʻu me he kekahi o kēia. *E hoʻomanaʻo au iā lākou a hoʻolilo iā lākou i ka uē.* *E ʻōlelo au i ka mea hewa.* *ʻAʻole au i pili lawa e komo.* E nānā e pili nā mea ʻekolu i kou ʻano ʻino, ʻaʻole i ko lākou pono. ʻAʻole ia he hōʻino. He mea pono wale ke ʻike, no ka mea i kou ʻike ʻana iā ia hiki iā ʻoe ke waiho iā ia i lalo.

ʻAʻole ʻoe e hoʻomanaʻo iā lākou i ka pohō. Maopopo nā mea noiʻi a me nā kauka kanikau ma kēia, a ʻōlelo maopopo ʻo Harvard Health: ʻaʻole e hoʻolilo ka haʻi ʻana i ke kanaka i make i kāu hoaaloha i ke kaumaha aʻe. ʻAʻole lākou i poina. ʻO ka pohō ke ea a lākou e hanu nei. I kou ʻōlelo leo nui ʻana i ka inoa, ʻaʻole ʻoe e wehe nei i kahi ʻeha. Ke haʻi nei ʻoe iā lākou ua koʻikoʻi ke kanaka, a koʻikoʻi mau, a ʻaʻole pono lākou e hali i ka hoʻomanaʻo hoʻokahi.

E hōʻea mai, a laila e hoʻomau i ka hōʻea ʻana

Eia kahi ʻano a ʻaneʻane kēlā me kēia kanaka kanikau e wehewehe ai. Ma ka pule mua a ʻelua, hōʻea mai nā ʻai, hoʻonui ʻia nā kāleka, a ʻā ke kelepona. A laila pau ka hoʻolewa, hoʻi nā mea a pau i ko lākou ola ponoʻī, a mālie ka hale i ka manawa e noho maoli ai ke kanikau. Emi nā kelepona. ʻAʻole emi ke kanikau.

Kuhikuhi ka Mayo Clinic Health System i kēlā hakahaka pono, a ʻo ia kahi e hiki ai iā ʻoe ke hana i ka pono nui loa. ʻO ka hoaaloha e kākau ana i kahi Pōʻakolu maʻamau, ʻekolu mahina ma hope, *ke noʻonoʻo nei iā ʻoe a me kou makua kāne i kēia lā,* ke hāʻawi nei i kekahi mea ʻoi aku ka makamae ma mua o kekahi lasagna hou.

Kekahi mau ala e lilo i kēlā hoaaloha:

• E māka i nā lā paʻakikī. Nā lā hānau, ka makahiki o ka make, nā lā hoʻomaha mua. E kau iā lākou i kāu kālena i kēia manawa i poina ʻole ʻoe, a hoʻopili i ko lākou pae ʻana. Lawa kahi memo pōkole.
• E lawe i ke koho mua. ʻAʻole hiki i ka nui o ka poʻe kanikau ke hōʻuluʻulu i ka ikaika e noi i ke kōkua, no laila ʻaʻole lākou e noi. Mai kakali e kono ʻia ʻoe i loko hou. E lilo i ka mea e kīkēkē mau i ka puka.
• E hoʻohana i ka inoa. E kamaʻilio no ke kanaka i make. E kaʻana i kahi hoʻomanaʻo, kahi kiʻi, kahi mea ʻakaʻaka liʻiliʻi āna i hana ai. He makana ka lohe ʻana e hoʻomanaʻo kekahi ʻē aʻe.
• E hoʻohaʻahaʻa i ka pae no ka hoʻopili ʻana. ʻAʻole pono iā ʻoe kahi kumu a i ʻole kahi manawa maikaʻi. Helu kahi emoji puʻuwai. Helu kahi meme a lākou e makemake ai.

E hāʻawi i kekahi mea kikoʻī, ʻaʻole "i kekahi mea"

He lokomaikaʻi ka "e haʻi mai iaʻu inā pono ʻoe i kekahi mea," a he ʻaneʻane makehewa hoʻi. Hāʻawi ia i kahi kanaka me ka lolo i ʻohu ʻia e ke kanikau i hoʻokahi hoʻoholo hou e hana ai, hoʻokahi mea hou e mālama ai. ʻAneʻane ʻaʻole loa lākou e kelepona.

E hana i ka hāʻawi i kikoʻī, a ma kahi e hiki ai, e hana wale i ka mea. Pae ʻo Harvard Health lāua ʻo Mayo i ka ʻōlelo aʻo like ma ʻaneʻi. E hoʻāʻo:

• "Ke lawe nei au i ka ʻaina ahiahi i ka Pōʻahā. Makemake ʻoe e waiho ʻia ma ka lānai, a i ʻole e noho au?"
• "Aia au i ka hale kūʻai. Ke kiʻi nei au i ka waiū, palaoa, a me ke kope nou. He mea ʻē aʻe?"
• "Hiki iaʻu ke mālama i nā keiki i ke kakahiaka Pōʻaono i hiki iā ʻoe ke hiamoe. E hiki au ma ka hola ʻeiwa."
• "Hiki iaʻu ke noho me ʻoe a pane i ke kelepona a i ʻole hana i nā pepa. ʻO ka lā hea kūpono?"

ʻO ka ʻokoʻa, ʻo ka wehe ʻana ʻoe i ka hana o ka noi. Ua lawe ʻoe i kekahi mea mai ko lākou pā ma kahi o ka hoʻohui iā ia.

He aha e ʻōlelo ai, a he aha e haʻalele ai

Kiʻi ka poʻe i ka hōʻoluʻolu a kiʻi hewa i nā ʻōlelo maʻa. ʻO nā mea e ʻeha nui loa ai, ʻo ia nā mea e hoʻāʻo nei e ʻimi i ka ʻaoʻao mālamalama: *aia lākou i kahi wahi ʻoi aku ka maikaʻi, hiki nā mea a pau no kekahi kumu, ʻaʻole lākou e ʻeha, hoʻōla ka manawa i nā ʻeha a pau.* ʻOiai i manaʻo ʻia me ke aloha, hiki i kēia ke pae me he puka lā e pani ana. Haʻi malū lākou i ke kanaka kanikau ʻo ko lākou ʻeha he pilikia e hoʻopaʻapaʻa a nalo.

ʻAʻole pono ʻoe e akamai. ʻO nā mea ʻoiaʻiʻo a maʻalahi nā mea e kōkua ai:

• "Kala mai loa. Aloha au iā ʻoe."
• "ʻAʻole maopopo iaʻu ka mea e ʻōlelo ai, akā aia au ma ʻaneʻi, a ʻaʻole au e hele i kahi."
• "He paʻakikī loa kēia. ʻAʻole pono ʻoe e maikaʻi i kēia manawa."
• "E haʻi mai iaʻu no lākou."

ʻO kēlā hope ka mea i kau ʻole ʻia ke koʻikoʻi. Pinepine, ʻaʻole ʻo ka mea aloha loa āu e hiki ai ke hāʻawi he huaʻōlelo. ʻO ia kou nānā. E ʻae iā lākou e haʻi i ka moʻolelo hoʻokahi i ʻekolu manawa. E ʻae i ka mālie. ʻAʻole pono ʻoe e hoʻopiha iā ia a hoʻoponopono iā ia. Ua hāʻawi ʻia kahi kanaka i lohe maoli ʻia, me ka hoʻokele ʻole ʻia a hoʻohauʻoli ʻole ʻia, i kahi mea ʻaʻole loaʻa i ka nui o ka poʻe.

A e pale i ke koi e kau i ke kanikau ma ka papahana manawa. ʻAʻohe wikiwiki kūpono, a ʻaʻohe laina pau. Helu ʻo Cleveland Clinic e hiki maʻa mau ke kanikau ma nā nalu ma kahi o nā pae maopopo, a ʻaʻohe manawa maoli e "pau" ai kekahi. ʻO nā ʻōlelo e like me *pono ʻoe e neʻe i mua i kēia manawa* ʻaʻole he hoʻomākoi. He haʻalele liʻiliʻi lākou. E ʻae i kāu hoaaloha e kanikau ma kona wā ponoʻī, no ka lōʻihi e pono ai.

I ka wā ʻoi aku ke kaumaha ma mua o ka mea hiki i kahi hoaaloha ke hali

ʻAʻole he maʻi noʻonoʻo ke kanikau. He aloha ia me ka wahi ʻole e hele ai, a ʻo ka nui o ka poʻe, me ka manawa a me ke kākoʻo, loaʻa hou mālie i ko lākou kūpaʻa ʻoiai ua loli mau lākou.

Akā i kekahi manawa paʻa ke kanikau. Ke mau ka ʻeha e like nō i hoʻokahi makahiki ma hope, ke hiki ʻole i kāu hoaaloha ke hana i kēlā me kēia lā, hoʻihoʻi iā ia mai nā mea a pau, a i ʻole me he mea paʻa i ka pohō me ka maha ʻole ma ka ʻike, ʻo ia paha ka mea a nā kauka e kapa ai he kanikau lōʻihi a paʻakikī, a pane maikaʻi ia i ke kōkua loea. Hiki i ke kapa mālie iā ia ke lilo i hana aloha: "Ua ʻike au i ke kaumaha o kēia, a noʻonoʻo au inā e kōkua paha ke kamaʻilio me kekahi e hali iā ia. E kōkua au iā ʻoe e ʻimi i kekahi inā makemake ʻoe."

E nānā pono aʻe inā lohe ʻoe i ka manaʻolana ʻole e komo ana. Inā ʻōlelo a hōʻailona kāu hoaaloha ʻaʻole kūpono ke ola, makemake lākou e nalowale, a i ʻole e ʻoi aku ka maikaʻi o nā mea a pau me ko lākou ʻole, e mālama koʻikoʻi a noho kokoke. ʻAʻole pono iā ʻoe nā pane. Pono ʻoe e haʻalele ʻole iā lākou hoʻokahi me ia, a kōkua iā lākou e hiki i ke kākoʻo maoli, ʻo kā lākou kauka, kahi kāhuna kūkākūkā, a i ʻole kahi laina pōʻino. ʻAʻole he nui loa ka ʻōlelo "ke hopohopo nei au iā ʻoe, a ke noho nei au ma ʻaneʻi." He mea pau paha ia.

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke lawe i ka pohō. ʻAʻole loa ia nāu e hana. ʻO ka mea hiki iā ʻoe, ʻo ia ka noho ʻana he noho kūpaʻa a hoʻi mau, i kahi wā e lana ai ka nui o ka poʻe. E hoʻouna i ka memo. E ʻōlelo i ka inoa. E hōʻea hou i ka mahina aʻe. Pēlā e hali ʻia ai kekahi ma waena o ka mea ʻino loa i hiki mai iā ia, ʻaʻole ma o hoʻokahi hana kūpono, akā ma o ka poʻe e hoʻi mau wale ana.

Nā kumu

1. Mayo Clinic Health System, Offering support to the grieving
2. Harvard Health Publishing, Ways to support someone who is grieving
3. Cleveland Clinic, Grief: What It Is, Types, Symptoms & How To Cope