Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ʻOHANA, NĀ HOA A ME KE KUʻU ʻANA · KA NAHĀ O KA PUʻUWAI

Pehea e ola hou ai mai kekahi āu e aloha mau nei

ʻAʻole ʻo nā aloha aku paʻakikī loa nā mea i pau ai ke aloha. ʻO lākou nā mea i mau ai ke aloha. Eia ke kumu e kuʻu ʻole ai kou lolo ma ka manawa āu e makemake ai, a me ka mea e kōkua maoli ai e ola hou ʻoiai ke ʻoiaʻiʻo mau nei nā manaʻo.

ʻEkolu hoa e ʻoluʻolu ana i kahi pīkiniki ma ka mauʻu

Photo by Apartment Life on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E hele i ke kelepona ʻole, e hoʻopaʻa i nā hoʻomanaʻo.
  • E kali i ka makemake no iwakālua minuke.
  • E kākau i ke kumu i pau maoli ai.

Maʻalahi loa inā ua hāʻule kou aloha. A laila, ʻo ka haʻalele wale he palapala. ʻO ka mea ʻino, ʻo ia ka mau ʻana o ka manaʻo, paʻa loa, e kuhikuhi ana i kahi mea ʻaʻole e hoʻi mai. Haʻo ʻoe iā lākou i nā hola ʻē. Lālau ʻoe i kou kelepona e haʻi iā lākou i kekahi mea liʻiliʻi. Hoʻopāʻani hou ʻoe i nā lā maikaʻi a kāpae i nā lā ʻino. A ke kali mau nei kekahi ʻāpana ou, ʻoiai ʻike maikaʻi ʻoe.

Inā ʻo ia kou wahi i kēia manawa, ʻaʻole ʻoe nāwaliwali a ʻaʻole ʻoe haki. He kanaka ʻoe nona ka puʻuwai i loaʻa ʻole i ka leka. ʻO kēlā māwae, ma waena o kou ʻike a me kou manaʻo, ʻo ia ka pilikia holoʻokoʻa. A he māwae maʻamau ia.

E kamaʻilio kāua no ke kumu i paʻakikī loa ai, a laila no ka mea e hana ai ʻoiai e mau ana.

Ke mālama nei kou lolo i kēia me he haʻalele lāʻau

Aia kekahi kumu i hiki ai i ka haʻo ʻana i kekahi ke ʻano ʻoi aku ma mua o ke kaumaha a ʻano like me he ʻiʻini wela.

Ua kau ka poʻe noiʻi i alakaʻi ʻia e ka anthropologist ʻo Helen Fisher i nā kānaka i hōʻole ʻia ma mua, a i ʻōlelo aloha hohonu mau, i loko o kahi mīkini nānā lolo a hōʻike iā lākou i nā kiʻi o ka mea i haʻalele. ʻAʻole ʻo nā ʻāpana i ʻā nā mea wale nō i pili i ke kaumaha. ʻO ia nā ʻāpana i pili i ka uku, ka hoʻoikaika, a me ka ʻano makemake, kekahi o nā kaʻa like e ʻā ai ke pili kekahi i kahi lāʻau ʻona a makemake i kā lākou inu hou. Ua hōʻike ka poʻe i komo e hoʻolilo lākou ma mua o 85 pākēneka o ko lākou mau hola ala i ka noʻonoʻo ʻana i ka mea i hoʻopau i nā mea.

E noho me kēlā no kekona, no ka mea, he ʻano hoʻokuʻu ʻē ia. ʻO ke kumu hiki ʻole iā ʻoe ke hoʻoholo wale ua pau, ʻo ia ke kaʻina hana o kekahi ʻāpana o kou lolo i kēia kanaka e like me kāna mea e hana ai i kekahi mea āu e hilinaʻi kino ai. ʻAʻole ʻo ka haʻo ʻana he hewa ʻano. He ʻōnaehana makemake e hana ana i kāna mea i ulu ai e hana.

Eia ka ʻāpana koʻikoʻi loa. Ma ka noiʻi like, ua hoʻomālie ka hana lolo i pili i ke pili i ka hala ʻana o ka manawa ma hope o ka haki ʻana. ʻAʻole nalo ka huki i ka lā mua. Hoʻonalo ia. ʻAʻole no kou koi ʻana, akā no ka mea ʻo ia ka mea a kēia mau ʻōnaehana e hana ai ke hoʻōki ʻia ka hānai.

E kanikau iā ia, e like me ka nalowale ʻo ia

Mālama mau kākou i ka huaʻōlelo kanikau no ka make. Akā ʻo ka nalowale ʻana o kahi wā e hiki mai ana āu i kūkulu hapa ai, he nalowale maoli ia, a noi ia i ka mea like me ka make. Pono ʻoe e ʻike iā ia e hoʻopau ai iā ia.

ʻO ke ʻano o kēlā, ʻo ia ke ʻae ʻana i ke kaumaha e hiki mai ma kahi o ka holo ʻana. E uē inā hiki mai. E huhū inā hiki mai. E kākau i ka leka lōʻihi ʻaʻole e hoʻouna ʻia, a mai hoʻouna iā ia. ʻAʻole haʻalele nā manaʻo āu e hōʻole ai e ʻike; kali wale lākou. ʻO ka poʻe e ʻae iā lākou iho e neʻe ma waena o ke kaumaha, ma nā nalu, ma ke kālena ʻole, e puka pinepine ma kēlā ʻaoʻao ma mua o ka poʻe e paʻa ikaika a kapa i kēlā he ikaika.

He ʻokoʻa, eia naʻe, ma waena o ka ʻike a me ke kaʻapuni. Neʻe ke kanikau. Pōʻai ka rumination. Inā ʻike ʻoe ua hoʻolilo ʻoe i hoʻokahi hola e hoʻomaʻamaʻa ana i nā hoʻomanaʻo like ʻekolu a i ʻole e kūkulu ana i ka hihia like no ka mea e hoʻi mai lākou, ʻo ia ka pōʻai, a mālama ka pōʻai i ka ʻeha hāmama. Ke ʻike ʻoe iā ia, ʻaʻole ka neʻe he hoʻāhewa iā ʻoe iho. ʻO ia ke kau palupalu ʻana i kou noʻonoʻo i kou kino a i kou puni, a me ka hana ʻana i hoʻokahi mea liʻiliʻi maoli. E kū i luna. E hele i waho. E kelepona i kekahi.

E hoʻopōloli i ka makemake, me ka palupalu

Ma ʻaneʻi e kōkua nui ai kahi hana maka maopopo, a ma ʻaneʻi ka paʻakikī loa.

He ʻano pololei nā loea olakino noʻonoʻo no kēia: e like me kou hiki kūpono, e hele i ke kelepona ʻole. ʻAʻohe leka, ʻaʻohe nānā i kā lākou ʻaoʻao, ʻaʻohe holo kaʻa ma waho, ʻaʻohe "e noho hoa wale nō" ʻoiai e hāmama mau ana kou puʻuwai. Hiki iā ia ke ʻano anuanu, a ʻano ʻino iā ʻoe iho. ʻAʻole pēlā. I kēlā me kēia manawa āu e lālau ai i kahi inu o lākou, hānai ʻoe i ka ʻōnaehana e mālama ana iā ʻoe i ka ʻeha, a hoʻomaka hou ʻoe i ka uaki i kona mālie ʻana. ʻŌlelo pinepine nā kahu e hāʻawi iā ia i ka manawa maoli, he wā o nā pule a i ʻole kekahi mau mahina, ma mua o kou hoʻoholo inā kūpono kekahi kelepona.

Kekahi mau mea e hiki ai ke kelepona ʻole ke ola ma kahi o ka ʻeha wale:

  • E hoʻopaʻa leo a i ʻole e hoʻōki i ka ukali ma kahi o ke pāpā kupanaha, inā ʻano hope loa kahi pāpā maʻemaʻe. ʻO ka pahuhopu, ʻo ia ka emi o nā hoʻomanaʻo, ʻaʻole he ʻōlelo nui.
  • E waiho i nā mea hoʻomanaʻo no kēia manawa. Ka pālule, ka papa mele, nā kiʻi. ʻAʻole pono ʻoe e puhi i kekahi mea. Lawa kahi pahu i loko o kahi keʻena lole.
  • E hoʻoholo ma mua i kāu mea e hana ai i ka manawa o ka hola 9 o ka pō ke ʻeha ʻoe e hoʻolauna. He hele wāwae, he hoa kikoʻī āu e hiki ai ke kelepona ma kahi, he hōʻike āu e mālama ai no ia wā wale nō.
  • Ke hiki ka makemake, e hoʻāʻo e kali no iwakālua minuke ma mua o ka hana. Piʻi a hāʻule nā makemake. Hala ka nui inā ʻaʻole ʻoe e ninini i ka ʻaila ma luna.

A e ʻoiaʻiʻo no ka moʻolelo āu e haʻi ai iā ʻoe iho i nā manawa nāwaliwali. He hana ko ka haʻo ʻana e hoʻomaʻemaʻe i ka pilina a hiki i ka loaʻa ʻana o nā ʻāpana maikaʻi wale nō. Inā kōkua, e kākau i nā kumu maoli i pau ai, me ka maopopo, a heluhelu i kēlā papa inoa ke hoʻomaka ka haʻo e kākau hou i ka moʻolelo.

E mālama i ke kino e hali nei i kēia mau mea a pau

Ke haki kou puʻuwai, ʻano like nā mea kumu me he mea ʻole. ʻAʻole pēlā. He mea kaʻi lākou.

Pā ka nahā o ka puʻuwai i ke kino, ʻaʻole i ka manaʻo wale nō. Hewa ka hiamoe, nalo ka pōloli a holo wale, kaumaha nā mea a pau. ʻAʻole pono ʻoe e ʻike i ka makemake e hana i nā mea liʻiliʻi. Pono wale ʻoe e hana iā lākou. E ʻai i kekahi mea maoli. E hele i waho i ka mālamalama o ka lā. E hoʻoneʻe i kou kino ʻoiai he liʻiliʻi. E mālama i kekahi ʻano o kou mau lā, no ka mea, ʻo nā hola hakahaka kahi e ola ai ka pōʻai.

E akahele me nā puka maʻalahi maʻamau hoʻi. Hoʻonalonalo kahi inu a ʻekolu paha i ka ʻeha no hoʻokahi ahiahi a hoʻohaʻahaʻa pinepine iā ʻoe i ke ao aʻe, a hoʻonui ia i ka leka o ka hola 9. Hoʻōki ka pāheʻe i ke kanikau; ʻaʻole ia e hoʻoneʻe iā ia.

E lilo hou mālie i kanaka holoʻokoʻa

Ke aloha hohonu ʻoe i kekahi, ulu kou ola a puni lākou. Ko lākou makemake, ko lākou papahana manawa, ka ʻano ou i ola i ko lākou hui. No laila, ʻaʻole ʻo ka haʻo wale nō ka ʻeha. ʻO ia ka maopopo ʻole iā ʻoe ʻo wai ʻoe me ka ʻole o lākou i loko o ka lumi.

ʻO kēia hoʻi ka ʻāpana manaʻolana mālie. ʻO ka hana i kēia manawa, ʻo ia ke kiʻi hou ʻana i kēlā wahi, hoʻokahi ʻāpana liʻiliʻi i ka manawa. E lawe hou i kekahi mea nāu wale nō, kahi mea ʻaʻohe pili o lākou. E ʻike i nā hoa i emi ʻoiai ʻoe i loko o ka pilina. E ʻōlelo ʻae i kahi papahana āu e kāpae maʻamau ai. ʻAʻohe o ia mea e ʻano lawa i ka hoʻomaka. E hana iā ia o ka pēlā. ʻAʻole ʻoe e hoʻāʻo e pani i kāu mea i nalowale. Ke hoʻomanaʻo nei ʻoe iā ʻoe iho he kanaka holoʻokoʻa ʻoe ma kou ʻano iho, ʻo ia, ma kahi ma lalo o kēia mau mea a pau, ʻo ʻoe nō.

Ke hilinaʻi i ka mea ʻoi aku ma mua o ka manawa

Pono e ʻeha ke kaumaha mai kahi haki, a pono e māhā, me ka like ʻole, ma waena o nā pule a me nā mahina. ʻO ia ke pio maʻamau. He ʻāpana nā hoa a me ka ʻohana o ke ʻano e holo ai ʻoe ma o ia mea; e ʻae i ka poʻe e aloha maoli ana iā ʻoe e hele mai, ʻoiai he maʻalahi ka kaʻawale.

I kekahi manawa, eia naʻe, ʻoi aku ka nui ma mua o ka mea hiki i kahi hoa ke hali. Inā e hala nā pule a ʻaʻole ʻoe e neʻe, inā hiki ʻole iā ʻoe ke hana i ka hana a i ʻole ka ʻai a i ʻole ka hiamoe, inā ua hoʻōki ʻoe i ka mālama i nā mea i koʻikoʻi ma mua, a i ʻole inā ua kau ka ʻeha i ka manaʻo ʻaʻole ʻoe makemake e noho ma ʻaneʻi, ʻo ia ka manawa e kāhea ai i kahi loea. ʻAʻole ʻo kahi kahu olakino noʻonoʻo maikaʻi he hōʻailona ua hāʻule ʻoe i ka neʻe. He kanaka i aʻo ʻia e kōkua iā ʻoe e hali i kēia a e hoʻihoʻi iā ʻoe iho, a he mea kā lākou e mālama mau ai ke kanikau o ka haki. Inā ʻike ʻoe i kahi palekana ʻole me kou mau manaʻo ponoʻī, mai kali iā ia hoʻokahi. E kāhea i kahi laina pilikia a i ʻole kekahi āu e hilinaʻi ai i kēia lā.

ʻAʻole ʻoe e ʻano penei no ka manawa pau ʻole, ʻoiai i kēia manawa ua hōʻoia kou kino holoʻokoʻa pēlā. Lōʻihi paha ke aloha e nalo ai, a ʻaʻole paha e nalo loa. Ua ʻae ʻia kēlā. Hiki nō iā ʻoe ke kūkulu i kahi ola maikaʻi ma kona ʻaoʻao. Hoʻoliʻiliʻi ka ʻeha. Hoʻonui ʻoe. I kekahi kakahiaka maʻamau, ma hope o kekahi manawa, e ʻike ʻoe ʻaʻole lākou ka mea mua āu i noʻonoʻo ai, a e maopopo iā ʻoe ua hala ka ʻino loa.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.