Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

NĀ MANAWA PAʻAKIKĪ · KA MAKAʻU I KA LELE MOKULELE

Ka makaʻu i ka lele mokulele: pehea e hala ai i ka huakaʻi a hoʻokuʻu i ka paʻa o ka makaʻu

Inā hoʻohaʻahaʻa ka manaʻo o ke kau ʻana i ka mokulele i kou ʻōpū i nā pule ma mua o ka huakaʻi, aia ʻoe me ka poʻe maikaʻi, a he kōkua maoli kā. Eia ka mea e hana nei, ka mea e hana ai ma mua a i ka wā o ka lele, a pehea e nalo maoli ai ka makaʻu.

ʻAlohilohi ka lā ma luna o kahi loko me nā mauna ma hope

Photo by Bryan Dickerson on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E hanu i loko no ʻehā, i waho no ʻeono.
  • E haʻi i kahi kahu mokulele ua hopohopo ʻoe.
  • E pana i kou mau wāwae palahalaha, e ʻike i ka papahele.

Hoʻomaka pinepine ka makaʻu lōʻihi ma mua o ka puka kau. Ke kau ʻoe i ka huakaʻi, aia nō ia: he hāmama haʻahaʻa ma ke kua o kou noʻonoʻo, e nui aʻe ana ka leo i ka hoʻokokoke ʻana o ka lā. Noʻonoʻo ʻoe i ka pani ʻana o ka puka. Noʻonoʻo ʻoe i ke kūpikipikiʻō. I kou noho ʻana i kou noho, e holo ana kou puʻuwai, pulu kou mau lima, a heluhelu kekahi malihini ʻano maluhia i kahi puke ma ʻelua kapuaʻi mai me he mea lā ʻaʻole kēia he mea nui.

ʻO ka mea mua e ʻike ai. ʻAʻole ʻoe e hana lapuwale ana, a ʻaʻole ʻo ʻoe wale nō. ʻO ka makaʻu i ka lele mokulele kekahi o nā makaʻu kikoʻī maʻamau a ka poʻe e hali nei. ʻOkoʻa nui nā kuhi e pili ana i ke ʻano o kāu helu ʻana, akā ma kahi o hoʻokahi o nā mākua ʻehā a hiki i hoʻokahi o ʻekolu, ke haʻi nei lākou i kahi ʻano ʻoluʻolu ʻole maoli me ka huakaʻi mokulele, a pale loa kahi ʻāpana liʻiliʻi i ka lele. He poʻe kekahi o lākou āu e koho ʻole ai. ʻAʻole hahai ka makaʻu me kou koa a noʻonoʻo i nā mea ʻē aʻe a pau o kou ola.

Loaʻa nō hoʻi kona inoa lapaʻau ke ikaika ia e hoʻopilikia ai i nā mea: aerophobia, a i ʻole aviophobia. He hōʻuluʻulu wale ia no kahi phobia kikoʻī e kālele ana i ka lele. ʻAʻole ka inoa ʻana no ka hoʻopili ʻana i kahi lepili iā ʻoe. He pono ia no ka mea, ʻo nā phobia kekahi o nā mea hiki loa ke mālama ʻia ma loko o ke olakino noʻonoʻo holoʻokoʻa, a ʻo ka ʻike i ka mea āu e hālāwai nei e kuhikuhi iā ʻoe i ka mea e hana maoli nei.

No ke aha e paʻa ai ka makaʻu, ʻoiai ʻoe e ʻike nei i nā kūlana

Eia ka ʻāpana ʻano ʻē a ʻike mua ka hapa nui o ka poʻe e makaʻu nei i ka lele. Hiki iā ʻoe ke ʻike, ma ka noʻonoʻo, he palekana loa ka lele. Ua heluhelu paha ʻoe ʻo ka ʻāpana pōʻino o ka huakaʻi ʻo ke kalaiwa ʻana i ke kahua mokulele. A ʻaʻole nānā ka makaʻu.

ʻO ia no ka mea, ʻaʻole noho ka phobia i loko o ka ʻāpana noʻonoʻo o kou lolo. Noho ia i loko o ka ʻōnaehana hōʻailona kahiko a wikiwiki aʻe i ulu e mālama iā ʻoe e ola, ka ʻāpana e pane ana ma mua o kou wā e noʻonoʻo ai. ʻO ka hiʻohiʻona e wehewehe ai i kahi phobia, ma ke ʻano a ka poʻe lapaʻau e wehewehe ai, ʻo ia pono kēia ʻāwaha: he ʻoiaʻiʻo a kino ka makaʻu a ʻoi aku ka nui ma mua o ka pōʻino maoli i mua ou. Walaʻau kou pele hōʻailona. He liʻiliʻi ka hōʻino. He ʻoiaʻiʻo nā mea ʻelua i ka manawa hoʻokahi.

He mīkini kokoke i ka hemolele ka mokulele no ka hoʻāla ʻana i kēlā hōʻailona. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke haʻalele. ʻAʻole ʻoe e kalaiwa nei. Aia nā kani malihini, a me hoʻokahi a ʻelua paʻi āu e wehewehe ʻole ai, a he ʻāpana o kou lolo e koi nei ʻo ka nele o ka mana ʻo ka pōʻino ia. ʻAʻole kēlā he hemahema o ke ʻano. He pilikia uea kahiko ia.

Eia ka pahele e paʻa mau ai ka makaʻu: ka pale ʻana. I kēlā me kēia manawa e hoʻohuli ai ka makaʻu iā ʻoe mai kahi huakaʻi, ʻike ʻoe i kahi kahe o ka maha, a mālama mālie kou lolo i kēlā me he hōʻoia he ʻoiaʻiʻo ka pōʻino a ʻo ka pale ʻana i ola ai ʻoe. Ikaika iki aʻe ka makaʻu a liʻiliʻi iki aʻe kou honua. ʻO ka uhaki ʻana i kēlā pōʻai ka hapa nui o ka hana.

Ma mua o kou lele ʻana

Hana kekahi o nā mea pono loa ma mua o kou hōʻea ʻana i ke kahua mokulele.

  • E aʻo pehea e hana maoli ai kahi mokulele. He makaʻu i ka mea ʻike ʻole ʻia ka hapa nui o ka makaʻu lele. Manaʻo ʻia ke kūpikipikiʻō me he hāʻule ana ka mokulele, ʻoiai ua kokoke ia i kahi waʻa e hele ana ma luna o nā nalu, ʻoluʻolu ʻole a piha i loko o ka mea i kūkulu ʻia ai ka mokulele e mālama ai. ʻO ka ʻike i kēlā me kēia kani (ka mea pae, nā flap, nā mīkini e hoʻohaʻahaʻa ana ma hope o ka piʻi) e wehe i ka hoʻoweliweli mai ka nui o lākou.
  • E kau i kahi e hāʻawi ai i kahi iā ʻoe iho. He lele kakahiaka, he noho ala a i ʻole he noho ma luna o ka ʻēheu kahi e ʻoluʻolu ai ka neʻe, he ala pololei i hoʻokahi wale nō kāu hana ʻana i ka ʻāpana paʻakikī. He mau koho liʻiliʻi, he ʻokoʻa maoli.
  • E pale i ke kope ikaika a me ka pā o ke kahua mokulele. Pana ka caffeine i kou kino i ke kūlana ʻeleu like e like me ka piʻihau, a hoʻoʻino pinepine ka waiʻona i ka hoʻi mai ma hope o kekahi mau hola. E inu wai ma kahi o ia.
  • E loaʻa kahi hoʻolālā no kou mau lima a me kou mau maka. E hoʻoiho i kahi moʻolelo āu e makemake nui ai, kahi papa mele lōʻihi, kahi podcast, kahi puke mānoanoa. ʻO ka pahuhopu, ʻo ka hāʻawi ʻana i kou manaʻo i kahi ʻoiaʻiʻo e hele ai.

He mea kūpono ke hōʻailona ma ʻaneʻi. Noi ka poʻe he nui i ke kauka i kahi lāʻau hoʻomoe e like me ka diazepam e hala ai i kahi lele, a ʻo ka nui o ka poʻe lapaʻau, e komo pū me ka poʻe ma ka NHS, ke hōʻole nei i kēia manawa e kau lāʻau no kēia pono. Hiki i nā lāʻau hoʻomoe ke hoʻopaʻa i kou hiki ke pane i ka wā kakaʻikahi o kahi pilikia koke, hiki iā lākou ke hoʻolōʻihi i kou hanu i loko o ka ea hapa-okikene o ka mokulele, hoʻopiʻi lākou i ka pilikia o nā paʻa koko no kou noho mālie loa ʻana, a i kekahi poʻe, lawe lākou i ka hoʻonāukiuki ma kahi o ka maluhia. Inā ke noʻonoʻo nei ʻoe i ka lāʻau, he kamaʻilio ʻoiaʻiʻo kēlā me kou kauka ponoʻī e pili ana i ka mea palekana, ʻaʻole he hoʻoponopono wikiwiki e hilinaʻi ai.

Ma ka lewa, i kona pā ʻana

Ke piʻi ka makaʻu i waena o ka lele, ʻaʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo a pau ia i ka manawa, akā hiki iā ʻoe ke hana me kou kino, ka mea e maluhia wikiwiki aʻe ma mua o kou mau manaʻo.

  1. E hoʻolōʻihi i kou hanu hoʻokuʻu. E hanu i loko no ka helu ma kahi o ʻehā, a laila i waho no ka helu lōʻihi aʻe he ʻeono. ʻO ka hanu lōʻihi i waho ka ʻāpana e hōʻailona ai i kou kino e hoʻomaha. E hana iā ia no hoʻokahi minuke. Mai hopohopo no ka hana hemolele ʻana.
  2. E hoʻopalahalaha i kou mau wāwae a ʻike i ka papahele. E pana i kou kua i ka noho. Ke hoʻomanaʻo nei ʻoe i kou kino i kona wahi, ka mea e hoʻōki ai i ka pōʻai o nā kiʻi pōʻino.
  3. E kapa i ka mea a puni ʻoe. ʻElima mea hiki iā ʻoe ke ʻike, ʻehā hiki iā ʻoe ke lohe, ʻekolu hiki iā ʻoe ke hoʻopā. Kani me he maʻalahi loa. Huki ʻo ia i kou manaʻo mai ka ulia i noʻonoʻo ʻia a hoʻi i ka mokulele maoli, luhi, a palekana.
  4. E ʻae i ke kūpikipikiʻō i kūpikipikiʻō. Ke hoʻomaka ia, e hoʻāʻo e haʻi iā ʻoe iho i ka ʻoiaʻiʻo maʻalahi: he mea maʻamau kēia, lele mau ka poʻe hoʻokele ma loko o kēia, ua kūkulu ʻia ka mokulele no nā mea ʻino aʻe. ʻAʻole pono ʻoe e manaʻoʻiʻo iā ia me ka pumehana. Pono wale ʻoe e ʻōlelo iā ia.
  5. E haʻi i kahi kahu mokulele. ʻO kēia kekahi o nā neʻe i hoʻohana liʻiliʻi loa ʻia. Ua ʻike lākou i ka poʻe lele hopohopo i nā tausani manawa, ʻaʻole lākou e pīhoihoi iki, a nānā ka nui iā ʻoe a wehewehe i kahi kani. ʻAʻole pono ʻoe e paʻa kanakahi me nā poho lima paʻa i kou lālani.

ʻO nā nalu ke ʻano pololei e noʻonoʻo ai i kēia. Piʻi ka piʻihau, hōʻea i ka piko, a iho hou i lalo ma kona iho inā ʻoe e ʻae ai, maʻa mau me ka wikiwiki ma mua o kou manaʻo. ʻAʻole pono ʻoe e hoʻōki i ka nalu. Pono ʻoe e ola lōʻihi aku ma mua o ia, a laila ka nalu aʻe.

Pehea e emi maoli ai ka makaʻu me ka manawa

Kōkua nā mea hana o ka manawa iā ʻoe e ola i kahi huakaʻi. ʻAʻole lākou, ma ko lākou iho, e hoʻōla i ka makaʻu. ʻO ka nūhou maikaʻi, ua maopopo loa ka mea e hana ai a he kōkua maoli no ka hapa nui o ka poʻe e hoʻāʻo ai.

ʻO ka mālama me ka moʻolelo ikaika loa, ʻo ia ka exposure therapy, maʻa mau ma ke ʻano he ʻāpana o ka cognitive behavioral therapy (CBT). ʻOi aku ka ʻoluʻolu o ka manaʻo ma mua o kona kani. Ma kahi o ka hoʻolei ʻana iā ʻoe i kahi lele ma waena o ka ʻāina, kōkua kahi mea lapaʻau iā ʻoe e hālāwai me ka lele ma nā ʻanuʻu liʻiliʻi a hiki ke mālama, a ʻae i kou ʻōnaehana hōʻailona e aʻo, ma o ka ʻike ma kahi o ka hoʻopaʻapaʻa, ʻaʻohe mea ʻino e hana ʻia. Hiki iā ʻoe ke hoʻomaka ma ka nānā ʻana i nā kiʻi o nā keʻena, a laila ka kipa ʻana i kahi kahua mokulele, a laila ka lawe ʻana i kahi lele pōkole, e kūkulu ana ma kahi māmā hiki iā ʻoe ke mālama. Hoʻohana kekahi mau papahana i kēia manawa i ka virtual reality e hoʻomaʻamaʻa i ka ʻike holoʻokoʻa ma ka honua mua. Hoʻohui ka CBT i ka hapalua ʻē aʻe: ka hopu ʻana i nā manaʻo holo ("ʻo kēlā kani ʻo ka hewa kekahi mea") a aʻo e pane iā lākou me ka mea ʻoiaʻiʻo maoli.

Inā he nui ka manaʻo o ka hoʻonohonoho ʻana i ka mālama, aia kahi ala waena i hele nui ʻia. Holo kekahi mau ʻoihana mokulele i nā papa makaʻu-lele i hoʻonohonoho ʻia e hoʻopili i nā mea hoʻokele a me nā loea mokulele me nā loea piʻihau, e pau pinepine ana me kahi lele maoli me ke kākoʻo ma luna. Kuhikuhi ka NHS i ka poʻe i kēia mau papa a haʻi e ʻoi aku ka maikaʻi o kā lākou hana ma mua o ka lāʻau, me nā hopena e mau ana ma hope o ka pau ʻana o ka papa. Hiki iā lākou ke lilo i wahi hoʻomaka paʻa ʻoiai ʻaʻole ʻoe e ʻike i kahi mea lapaʻau.

Ke kūpono ke kiʻi i ke kōkua hou aku

He mea maʻamau ka hopohopo iki ma mua o kahi lele a ʻaʻohe mea e hoʻoponopono ai. He kūpono ke kiʻi i ke kōkua maoli ke hoʻomalu ka makaʻu i kāu mau koho: ke hōʻole ʻoe i nā huakaʻi, ka hana, nā male, a i ʻole nā manawa e ʻike ai i ka poʻe āu e aloha ai no ka mea hiki ʻole ka lele, a i ʻole ke ʻai ka makaʻu i nā pule o kou ola ma mua o kahi huakaʻi hiki ʻole iā ʻoe ke pale.

ʻAʻole kēlā he hōʻailona ua haki ʻoe. He hōʻailona ia ua ulu nui aʻe kēia makaʻu kikoʻī ma mua o nā mea hana iā ʻoe, a hiki i kahi mea lapaʻau e mālama i nā phobia ke kōkua iā ʻoe e hoʻoemi iā ia. E kamaʻilio me kou kauka a i ʻole me kahi loea olakino noʻonoʻo, a inā ke kahe nei ka piʻihau a i ʻole ka weliweli i nā ʻāpana ʻē aʻe o kou ola, e haʻi pū i kēlā. Pane nā phobia i ka mālama e like me kokoke i nā mea a pau o kēia kahua. ʻO ka honua ma kēlā ʻaoʻao o kēia makaʻu, nā huakaʻi a me ka poʻe a me nā wahi, he kūpono ia i ka hana o ka hoʻi ʻana iā ia.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.